Сидней әуежайындағы жақын қалу оқиғасы әуе қозғалысын басқарушылардың (диспетчерлердің) кадр тапшылығына назар аудартты. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Жексенбі күні таңертең Jetstar ұшағы Сидней әуежайында Qatar Airways ұшағымен соқтығысудан әрең құтылды. Бұған дейін жұма күні Сидней арқылы өтетін 150-ден астам рейс кідіріске ұшыраған еді, себебі әуежай диспетчерлердің жетіспеушілігіне тап болды. Бұл кезекшілік кестесінің қаншалықты нәзік екенін көрсетті.
Жексенбідегі оқиға тергелуде – әуе қозғалысын басқарушы мен тартқыш жүргізуші уақытша жұмыстан шеттетіліп, міндетті есірткі мен алкоголь тестінен өтті. Алайда бұл оқиға әуе қозғалысын басқаруға жауапты мамандардың өткір тапшылығын көрсетті.
Әуе диспетчерлерінің кәсіподағы Civil Air президенті Скотт Ньюдженттің айтуынша, мәселе «базалық кестені толтыруға жеткілікті диспетчерлердің жоқтығында, тіпті ешкім ауырмаған күннің өзінде». «Іс жүзінде кестені толтырудың жалғыз жолы – үстеме жұмыс, ал қалыпты жұмыс істеу үшін де үстеме жұмысқа жүгінуге тура келеді», – дейді Ньюджент.
Тәжірибелі диспетчердің айтуынша, жұмысшылар үстеме жұмыстан шаршап, кейбірі 10 күн жұмыс істеп, бір күн демалып жатыр. «Соңғы аптадағы кідірістердің себебі – адам саны аз болғанда қауіпсіздікті сақтау үшін ұшақтар арасындағы арақашықтықты ұлғайттық», – дейді ол. «Екі адамның жұмысын істесең, ұшақтардың жартысын ғана қабылдай аласың».
Мәселенің көп бөлігі пандемия кезіндегі бағдарламаға байланысты, ол 2021 жылы тәжірибелі қызметкерлердің едәуір бөлігін Airservices Australia компаниясынан кетуге ынталандырды. Пандемиялық шектеулерге байланысты ұшақтардың көпшілігі жерде тұрғанда, 56 жастан асқан 140 қызметкер қысқартуды қабылдады.
Көп ұзамай ұйым үлкен жұмысқа қабылдау науқанын бастады, бірақ жалдау сұранысқа ілесе алмады. Оқудан кейінгі білікті диспетчердің бастапқы жалақысы жылына 116 990 доллар болғанымен, тәжірибелі бақылаушының базалық жалақысы 300 000 долларға жуық, Airservices пандемиядан бері жұмысқа қабылдауда қиындықтарға тап болды.
2024 жылдың ақпанында Сидней әуежайында жұмысқа шықпаған екі диспетчер бүкіл ел бойынша рейстердің кідірісі мен тоқтатылуына себеп болды. Airservices өткен жылдың қыркүйегінде осыған ұқсас оқиғадан әрең құтылды.
Сонымен қатар, Airservices кезекшілік кестесіндегі олқылықтарды жабуға тырысып жатқанда, жаңа ұшуларды бақылайтын компьютерлік жүйеге бір реттік ауқымды ауысуға дайындалуда, сондай-ақ жұмыс орнындағы қорлау туралы бұрынғы айыптауларды қарастыруда.
Бұрынғы жыныстық кемсіту жөніндегі комиссар Элизабет Бродериктің фирмасы жүргізген жұмыс мәдениетіне шолу 2023 жылы қызметкерлердің 27% соңғы 12 айда қорлауға ұшырағанын көрсетті, бұл 2020 жылғы 23% -дан жоғары.
2022 жылдың шілдесінен 2026 жылға дейін Airservices 245 диспетчерді бекітті, олардың көпшілігі 2025-2026 жылдары біліктілік алды. Осы төрт жыл ішінде 86 диспетчер ұйымнан кетті.
Airservices қазір Австралия бойынша диспетчерлердің рекордтық саны бар дейді. Ұйымның мәліметінше, 2020 жылдың желтоқсанында 985 диспетчер болса, биылғы шілдеде 1 073 болды. Алайда ұйым жұмыс күшіне қойылатын талаптар да айтарлықтай өскенін, жаңа Батыс Сидней әуежайы мен Баллина әуе кеңістігін жақында қабылдағанын атап өтті.
Сиднейде, Австралияның ең тығыз әуежайында әлі де диспетчерлер жетіспейді. Жаңадан біліктілік алған диспетчер зейнеткерлікке шыққан ардагердің орнын бірден толтыра алмайды. 18 айлық оқудан кейін жаңадан біліктілік алған диспетчер Сидней мұнарасында бір позицияда жұмыс істей алады, мысалы, ішкі әуежай маңындағы такси жолдарын ұйымдастыруға көмектеседі. Бірақ ол халықаралық әуежайдың такси жолдарында немесе ұшу-қону жолақтарында жұмыс істеуге білікті емес, бұл қосымша оқудан өтуді қажет етеді, сондықтан жаңа қызметкерлер шұғыл бос орындарды толтыра алмайды.
Airservices мәселені мойындайды. Ол Сидней әуежайына тәжірибелі диспетчерлерді даярлауды «басты басымдық» деп атайды, бірақ жеткілікті санды қашан жинайтынын айта алмайды. Диспетчерді даярлау шамамен екі жылға созылады, бірақ бұл адам алдын ала іріктеуден өте алса ғана, оның ішінде қиын онлайн тест бар.
«Өтініш беру процесінен өте аз адам өтеді», – дейді Ньюджент. «Әдетте 2 000 адам өтініш берсе, оның 15-і ғана жұмысқа қабылданады».
Сонымен қатар, үміткерлер міндетті оқудан өту үшін Мельбурнге көшуі керек. Тек бір жерде ғана оқу ұсынылуы кедергі болып саналады, өйткені кейбір үміткерлер оқудан өте алмау қаупіне байланысты көшкісі келмейді.