Ұлыбританияның Шығыс Иерусалимдегі консулдығы осы аптада геосаяси дау-дамайдың ортасында тұрғанын аз ғана белгілермен көрсетті. Биік қабырғалармен қоршалған ғимарат айналасында тек Ұлыбритания туының желбіреуі мен анда-санда шығып жатқан көліктер ғана байқалды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Миссия бейсенбі күні есігін жабады. Израиль бұған Ұлыбританияның басып алынған Батыс жағалаудағы заңсыз қоныстармен сауда жасауға тыйым салуына және оларды салуға немесе қаржыландыруға көмектесетіндерге қарсы санкцияларға жауап ретінде бұйрық берді.
Мәжбүрлі жабылу ондаған жылдардағы Ұлыбритания мен Израиль қатынастарындағы ең төменгі нүкте болды. БАҚ-та Лондонның жауап ретінде 27 израильдік дипломатты елден шығаруды қарастырып жатқаны туралы хабарлар тарады.
Палестиналықтар шығынды көтереді
Халықаралық дағдарыс тобының Израиль және Палестина жөніндегі аға сарапшысы Амджад Иракидің ескертуінше, консулдықтың жабылуының салдарын палестиналықтар тартады. Ұлыбританияның Шығыс Иерусалимдегі консулдығы Тель-Авивтегі елшілігінен бөлек — ол әлі де ашық — және Шығыс Иерусалим, Батыс жағалау мен Газадағы палестиналықтарға қызмет көрсетеді. Енді олар бұл қызметтерден айырылады.
«Израиль үкіметінің жауабы ең алдымен Ұлыбританияның палестиналықтарды қолдау қабілетін шектеуге бағытталғаны, ал Ұлыбритания-Израиль қатынастарының өзегі емес екені айтарлықтай», — деді Ираки. «Израиль сыртқы істер министрі Гидеон Саар үшін бұл жауап аз шығынды, олардың ойынша, шығынды тек палестиналықтар көтереді».
Израиль бұған дейін Нидерланды, Испания және Норвегияның басып алынған Батыс жағалаудағы дипломатиялық қызметін шектеген болатын.
Шейх Жаррах тұрғындарының көңіл күйі
Консулдық орналасқан Шығыс Иерусалимдегі Шейх Жаррах кварталының палестиналық тұрғындары жабылудың олардың өміріне әсері туралы сұраққа жауап бергенде мойынсұнған күйде көрінді.
«Меніңше, мәселенің негізі британдықтар емес пе еді? Бальфур декларациясына қол қойғандар солар ғой?» — деді 79 жастағы бұрынғы жөндеуші, Шейх Жаррах тұрғыны Әбу Абдо. Ол 1917 жылы Ұлыбританияның сыртқы істер министрі Артур Бальфур жариялаған, Палестинада еврей мемлекетін құруды қолдайтынын білдірген құжатты атап өтті.
Бұл консулдықтың Шығыс Иерусалимдегі қызметінің драмалық аяқталуы болды. 1967 жылы Шейх Жаррах кварталына көшкеннен бері ол өз үлесіндегі саяси толқуларды бастан кешірді.
Тарихы
Ұлыбритания үкіметі болашақ консулдығының орнын алғаш рет 1963 жылы сатып алды, ол кезде Шығыс Иерусалим әлі Иордания бақылауында еді. Ол Ұлыбритания үкіметі мен Иордания басқаратын Батыс жағалау және Шығыс Иерусалим арасындағы тікелей байланыс құралы болуы керек еді. Кешенді салу төрт жылға созылды және 1967 жылға қарай Ұлыбританияның бас консулы көшетіндей дайын болды.
Алайда жаңа бас консул үй-жайға көшкен кезде Шығыс Иерусалим енді иорданиялықтардың бақылауында болмады. Джон Генри Льюэн ғимаратқа көшпек болған бірнеше апта бұрын алты күндік соғыс басталып, Израиль Шығыс Иерусалимді иорданиялық күштерден басып алды.
Льюэн өз қызметіне Израиль бақылауындағы өзгерген Шығыс Иерусалимде кірісті. Ол басқарған консулдық бірегей жағдайда болды, өйткені Ұлыбритания Иерусалимді қандай да бір жеке елдің бақылауында деп танымады.
1967 жылы маусымда Ұлыбританияның сыртқы істер министрі парламентке айтқандай: «Иерусалимдегі бас консулымыз Тель-Авивтегі елшіге де, Аммандағы елшіге де бағынбайды, тікелей Сыртқы істер кеңсесіне бағынады».
Льюэннің қызметі алты күндік соғыстан кейінгі және Израиль мемлекетінің құрылуынан кейінгі Иерусалимді қамтыған саяси мәселелермен ерекшеленді. 1969 жылы консул хатшысының терезесінің астына бомба қойылды, ол ешкімге зиян келтірмеді, бірақ кешенге зақым келтірді.
Наразылықтар
Жылдар өте палестиналықтар өз наразылықтарын Шейх Жаррахтағы британ консулдығына жеткізді. 2017 жылы наразылық білдірушілер Бальфур декларациясының жүз жылдығын атап өту үшін консулдықтың сыртында шеру өткізді. Ерлер консулдық терезелеріне «Бальфур — қылмыс» деген жазуы бар туларды іліп қойды, ал оқушы қыздар Палестина оқушылары жазған, Британиядан декларация үшін кешірім сұрауды талап ететін мыңдаған хатты алып жүрді.
Алайда осы аптада британ консулдығы 60 жыл бойы бастан кешірген саяси толқулардың белгісі аз болды. Квартал, негізінен, дипломатиялық миссиялар мен БҰҰ және басқа да халықаралық ұйымдардың кеңселерінен тұрады, тыныш еді.
Аймақ тұрғындары соңғы жылдары палестиналық халыққа халықаралық қолдаудың жеткіліксіздігіне қатысты көңілдерінің қалғанын білдірді.
«Біз халықаралық қоғамнан зерттеулер мен сөздерден басқа ештеңе көрмедік, іс жоқ», — деді Әбу Абдо.