Сенегалда ЛГБТ+ адамдарға қарсы жаппай тұтқындау, мәжбүрлі АИТВ-тестілеу және заңды қорғауға кедергілер жасау байқалады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Human Rights Watch (HRW) ұйымының жаңа есебіне сәйкес, ақпан айынан бері «табиғатқа қарсы әрекеттер» айыбымен 320-дан астам адам тұтқындалып, қамауға алынған. Бұл деректер HRW есебінде келтірілген HIV Justice Network ұйымына тиесілі. Олардың ішінде кемінде 84 адам тек АИТВ мәртебесіне байланысты «АИТВ-ны ерікті түрде жұқтыру» айыбымен айыпталған.
Қудалаудың күшеюі биыл елде гомосексуализмді қылмысқа айналдыратын заңның қатаңдатылуымен тұспа-тұс келді. 11 наурызда Сенегал парламенті қылмыстық кодекске түзету енгізіп, келісімді бір жынысты қарым-қатынас үшін ең жоғары бас бостандығынан айыру мерзімін екі есеге ұлғайтып, 10 жылға жеткізді.
Жаңа заң гомосексуализмді насихаттағаны үшін, сондай-ақ ЛГБТ+ адамдар мен ұйымдарды қолдағаны немесе қаржыландырғаны үшін жеті жылға дейін бас бостандығынан айыру және 500 000-нан 5 млн CFA франкіне дейін (650–6 500 фунт стерлинг) айыппұл салуды енгізді.
Human Rights Watch ұйымының ЛГБТ+ құқықтары жөніндегі зерттеушісі Лариса Кожуэ былай дейді: «ЛГБТ+ адамдар тұтқындалудан және стигманың күшеюінен қорқып, қалыпты қызметтерін шектеуге мәжбүр. Сенегал үкіметі баршаның құқықтарына қауіп төндіретін бұл қудалауды тоқтатуға тиіс».
Сенегалда бір жынысты жыныстық қатынас 1965 жылы қылмысқа айналдырылған, бірақ соңғы жылдары ЛГБТ+ адамдарға деген дұшпандық күшейді. 2024 жылғы президенттік науқан барысында сайлауда жеңіске жеткен Бассиру Диомайе Файе мен бұрынғы премьер-министр Усман Сонко бір жынысты қарым-қатынасты қылмысқа айналдыратын заңдарды күшейтуге уәде беріп, бұл мәселені ұлттық басымдық ретінде көрсетті.
Ерлер мен әйелдерді тұтқындау елдің түкпір-түкпірінде болды. Полиция адамдарды тәркіленген телефондардан алынған ақпарат, үшінші тараптың айыптаулары немесе жеке үй-жайларға жасалған рейдтер негізінде тұтқындағанын мәлімдейді.
Есепке сәйкес, қылмыстық кодекске енгізілген өзгерістер адвокаттарға суық әсер етті: олар өздері де қудаланудан қорқып, тұтқындалғандарды қорғауға баруға қорқады. Дәрігерлер Human Rights Watch ұйымына өзгерістер адамдарды АИТВ-тестілеу мен емделуден бас тартуға итермелейтінін айтты.
2010 жылдан 2022 жылға дейін Батыс және Орталық Африкада АИТВ-ның жаңа инфекциялары 49%-ға төмендегенімен, Субсахаралық Африка вирустан пропорционалды түрде зардап шегуде: әлемде АИТВ-мен өмір сүретін барлық адамдардың 64%-ы осы аймақта.
HIV Justice Network ұйымының кеңесшісі Сильви Бомон АИТВ-клиникаларында келушілер санының азайғаны туралы жанама дәлелдер алғанын айтты. «Әрине, бұл АИТВ-ға қарсы әрекет үшін жақсы емес, өйткені адамдар емделмейді, тестілеуден өтпейді», – деді ол.
«Салдарлары өте ауыр және өкінішті, өйткені Сенегал АИТВ-ға қарсы әрекетте жақсы нәтиже көрсеткен ел еді. Олар өз аяғына өзі оқ атып жатыр», – деп қосты ол.
Ол АИТВ-ны қасақана жұқтыруды қылмысқа айналдыратын заң биылғы қылмыстық кодекс реформасының бөлігі болмағанымен, соңғы айларда тұтқындау деңгейі «бұрын-соңды болмаған» жылдамдықпен өскенін айтты. Ол айыптауларды «мағынасыз» деп атады, өйткені хабарланғандай, көпшілігі тұтқындалған кезде ғана өз мәртебесін білген; презервативтермен бірге ұсталған; немесе вирустың жұғуын мүмкін ететін емделуде болған.
Есепте полицияның ЛГБТ+ адамдарға қатысты жүргізіліп жатқан қылмыстық тергеулердің құпиялылығын бұзып, БАҚ-қа мәліметтерді ағызып бергені айтылған. БАҚ АИТВ мәртебесін қоса, жеке және құпия ақпаратты жариялап, адамдарды әлеуметтік стигма, отбасынан бас тарту, қорқыту және зорлық-зомбылыққа ұшыратты.
Human Rights Watch ұйымымен сұхбаттасқан ЛГБТ+ адамдар қудалау олардың қауымында қорқыныш тудырып, мазасыздық пен депрессияға әкелетінін айтты. Көпшілігі жасырынып, қозғалысын шектеп немесе басқа жерге көшті; кейбіреулері елден кетті.
Есепте қудалаудың әділ сот, жеке өмірге қол сұғылмаушылық және кемсітпеу құқықтарын кепілдендіретін ішкі және халықаралық заңдарға қайшы келетіні атап өтілген.
Сенегалдың қылмыстық кодексіне енгізілген өзгерістер ЛГБТ+ адамдарға қарсы неғұрлым жазалаушы заңнамаға қарай Субсахаралық Африкадағы үрдістің бір бөлігі.
Нигерде ақпан айында «бір жыныстағы адаммен жыныстық қатынас» қылмысқа айналдырылғаннан бері ондаған адам тұтқындалды. Бұл ел тарихында гомосексуализмнің алғаш рет қылмысқа айналдырылуы болды және соңғы екі жылда көршілес Мали мен Буркина-Фасода ұқсас заңдар мен қылмыстық кодекстердің енгізілуінен кейін болды. Үшеуін де әскери хунталар басқарады.
Мамыр айында гей-сексті қазірдің өзінде заңсыз деп таныған Гана ЛГБТ+ «қызметін» қылмысқа айналдыратын заң қабылдады. Президент қол қоймаған бұл заң жобасы 2021 жылы алғаш ұсынылған заңнаманың соңғы нұсқасы. 2023 жылы Уганданың Гомосексуализмге қарсы заңы гомосексуалдық әрекеттерді өлім жазасына кесуге дейін жеткізді.