Сардиния аралының орталық бөлігіндегі Болотана ауылы ұзақ өмір сүрудің жаңа әлеуетті орталығына айналуы мүмкін. Зерттеушілердің айтуынша, мұнда жыл сайын жүз жасқа толған адамдар тіркеледі, бұл үрдісті негізінен әйелдер бастап отыр. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Ұзақ өмір сүрудің құпиясы — әйел болу, нақтырақ айтсақ, Сардинияның белгілі бір бөлігіндегі әйел болу. Зерттеушілер осындай қорытындыға Италия аралындағы шағын таулы ауылдағы жүз жасағандарды зерттеу барысында келді.
Сардиния 1999 жылы ұзақ өмір сүрудің, әсіресе ұзақ жасайтын еркектердің баспанасы ретінде танымал болды. Сол кезде аралдың орталық және шығыс провинцияларының беткейлерінде орналасқан шалғай ауылдар тобы әлемнің бес «көк аймағының» қатарына енгізілді. «Көк аймақ» дегеніміз — жүз жасағандардың тығыздығы жоғары географиялық аймақтар.
Енді Сардинияның орталығындағы Маргине аймағында орналасқан, аралдың бастапқы «көк аймағынан» шамамен 70 миль (110 км) қашықтықта жатқан Болотана жаңа әлеуетті кандидат ретінде пайда болды, дейді зерттеушілер.
Сардинияның Сассари университеті мен АҚШ-тағы Алабама университетінің Бирмингем бөлімшесінің профессорлары жүргізген зерттеу Frontiers in Aging ғылыми журналында жарияланды. Оның нәтижелері бойынша, ауылда 70 жасқа жеткен әйелдердің 13,8%-ы жүз жасқа дейін өмір сүреді. Бұл көрсеткіш әйелдердің ұзақ өмір сүруі бойынша әлемде Гонконгтан кейінгі екінші орынға қояды.
Италияда 2009 жылдан бері жүз жасағандардың саны екі еседен астам өсті. Алайда бұл елде 70 жасқа жеткен әйелдердің тек 3,5%-ы ғана жүз жасқа толайды.
Зерттеушілер Болотанада 1900-1925 жылдары туған адамдардың жазбаларын талдап, 38 адамның жүз жастан асқанын анықтады. Бұл олардың ұзақ өмір сүру деңгейін Италияның орташа көрсеткішінен 57%-ға жоғары етеді.
Зерттеу 2024 жылы басталды. Өткен жылғы жағдай бойынша Болотанада 2 266 тұрғынның ішінде 12 жүз жасаған адам болды — бұл Сардинияның орташа көрсеткішінен шамамен 12 есе көп.
Содан бері олардың алтауы қайтыс болды, қалған алтауы — барлығы әйелдер, ең үлкен екеуі 102 жаста. Осы жылдың соңы мен 2027 жылы тағы да бірнеше тұрғынның осы межеге жетуі күтілуде.
Зерттеу нәтижелері сондай-ақ әлемнің қалған төрт «көк аймағымен» — Жапониядағы Окинава, Коста-Рикадағы Никоя түбегі, Грециядағы Икария және АҚШ-тағы Калифорния штатындағы Лома Линда — салыстырғанда Сардинияның аймағы кеңейіп келе жатқанын көрсетті.
«Ең маңыздысы — 25 жылдан астам уақыт ішінде біз алғаш рет [Сардиниядағы] дәстүрлі «көк аймақтан» тыс жерде ұзақ өмір сүру орнын таптық», — деді зерттеудің жетекші ғалымы әрі «көк аймақ» тұжырымдамасын жасаушылардың бірі Джованни Марио Песке The Guardian басылымына.
«Бірақ Болотана бірдей сипаттарға ие болғанымен, ол одан да ерекше. Бастапқы аймақта екі жыныс арасында ерекше тепе-теңдік болса, мұнда әйелдердің ұзақ өмір сүруі басым», — деді ол.
Пестің айтуынша, әйелдердің биологиялық себептермен ұзақ өмір сүретіні бұрыннан белгілі болғанымен, «таңғаларлық нәрсе — Болотанадағы әйелдердің ұзақ өмір сүруі батыстық әйелдердің көпшілігінен үш есе жоғары».
Пес — атасы 110 жасқа дейін өмір сүрген, анасы 101 жастағы сардиниялық. Ол ауылдың ұзақ өмір сүру құпиясы туралы болжам жасаудан бас тартып, зерттеу «құбылыстың бар екенін көрсетумен ғана шектелгенін» айтты.
Дегенмен ол жергілікті сергек жүз жасаған әйелдермен уақыт өткізгеннен кейін оған ең көп әсер еткен нәрсе — олардың өмір бойы сақтаған «өте қарқынды және өте шынайы әлеуметтік қатынастары» екенін айтты.
Ол 101 жастағы Джованна Маррасты мысалға келтірді, ол қарындасымен бірге тұрады. «Олар бірге тұрады, бірге тамақ жасайды, бір-бірімен оңай сөйлеседі», — деді Пес. «Танымдық қабілеттің төмендеуінің ешқандай белгісі жоқ еді».
Болотана әкімі Франческо Манкони бірнеше болжам ұсынды. «Мен ғалым емеспін, бірақ бұл бірнеше нәрсенің қосындысы болуы мүмкін», — деді ол Corriere della Sera басылымына, таза, жаңа азық-түлік диетасын атап өтіп. Дегенмен ол ешкім сеада — ірімшікпен толтырылған дәстүрлі жергілікті тәтті наннан — немесе таңғы асқа жиі жейтін дәмдеуіш печеньесі мустаццолустан бас тартпағанын айтты.
Манконидің айтуынша, ауылды қоршаған «ластанбаған табиғат» те рөл атқаруы мүмкін, сондай-ақ дене белсенділігі де — Болотанада спорт залы жоқ болса да. «Қарттар әрқашан көп жүретін... күніне 20 км-ге дейін. Және олардың көбісі әйелдер болды деп айтар едім».
2025 жылдың қарашасындағы ресми статистика Италияда 100 және одан жоғары жастағы 23 548 тұрғын болғанын көрсетті, бұл өткен жылмен салыстырғанда 2 000-ға көп. Өткен жылы жүз жастан асқандардың 82,6%-ы әйелдер болды.
Италиядағы 105 және одан жоғары жастағы 724 жартылай супержүзжасағандардың арасында да, 110 жастан асқан 19 супержүзжасағандардың арасында да әйелдер басым.