АҚШ Мемлекеттік хатшысы Марко Рубио Үндістанға сапары аясында батыс штат Гуджараттағы Джамнагар порттық қаласына барды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Джамнагар — шетелдік көшбасшылардың әдеттегі баратын жері емес, алайда ол Рубионың сапарында маңызды орын алды. Сапар барысында Рубио Үндістанның астанасы Делиге бармады, бұл сұрақтар тудырды. Сарапшылардың пікірінше, бұл таңдау стратегиялық сипатта болуы мүмкін.
Рубио сейсенбі күні қаржы астанасы Мумбайға келіп, Үндістанның Сыртқы істер министрі С. Джайшанкармен және елдің ірі бизнес өкілдерімен кездесті. Сапар ресми түрде Джамнагарда аяқталды. Бұл қалада Азияның ең бай адамдарының бірі Мукеш Амбаниге тиесілі ірі мұнай өңдеу зауыты орналасқан.
Бұл Рубионың биылғы Үндістанға екінші сапары. Сарапшылар сапардың уақыты мен бағыт таңдауының маңыздылығын атап өтеді. АҚШ әкімшілігі қарашада өтетін аралық сайлау алдында отын бағасын тежеуге қысым көріп отыр, ал Таяу Шығыстағы шиеленіс жаһандық энергия жеткізіліміне қауіп төндіреді.
АҚШ-та жақын арада жаңа мұнай өңдеу қуаттарының пайда болуы күтілмейді, сондықтан Үндістанның үлкен көлемдегі шикі мұнайды өңдеу қабілеті Вашингтонға отын нарығындағы қысымды азайтудың ықтимал жолын ұсынады. Осылайша Reliance компаниясының Джамнагардағы зауыты маңызды рөлге ие болады.
Алайда сапар Үндістан-АҚШ қатынастарындағы күрделі кезеңге тұспа-тұс келді. Трамп Үндістан тауарларына тарифтер енгізді, Ресей энергиясын сатып алғаны үшін Делиге қарсы санкциялар бар (қазіргі уақытта тоқтатылған), ал екі ел арасындағы сауда келісімі шамамен 20 айдан бері жасалмай келеді.
Сапарды жариялаған кезде АҚШ Мемлекеттік департаменті оның энергетикалық ынтымақтастыққа, коммерциялық инвестицияларға және экономикалық байланыстарға бағытталатынын мәлімдеген болатын. Ресми бағдарламада Дели жоқ болды, бұл әсіресе үндістандық оппозиция саясаткерлерінің сұрақтарын тудырды. Бірақ сарапшылар бұл таңдауды стратегиялық деп бағалайды.
«Дели — сенім алшақтығы ең үлкен жер. Ондағы шенеуніктер Трамп әкімшілігінің бірқатар шешімдері мен саясатына наразы», — деді BBC-ге Atlantic Council аға қызметкері Майкл Кугельман.
Үндістанның АҚШ-тағы бұрынғы елшісі Мира Шанкар астананы айналып өтуге тым көп мән берудің қажеті жоқ екенін ескертеді. «Бұл ең алдымен энергетикаға бағытталған сапар еді. Сонымен қатар, Рубио Мумбайда Сыртқы істер министрімен кездесті», — дейді ол.
Ресми мәлімдемелерге сәйкес, екі министрдің Taj қонақүйіндегі кездесуі сауда, инвестиция, энергетикалық қауіпсіздік және қорғаныс ынтымақтастығын қамтыды. Үндістанның Сыртқы істер министрлігі екі тараптың сауда келіссөздеріндегі ілгерілеуді құптағанын және ұзақ уақыттан бері талқыланып келе жатқан келісімді жасасуға адалдықтарын растағанын хабарлады.
Дипломатиялық кездесулер аяқталған соң Рубио Амбани бизнес империясының басты нысаны орналасқан Джамнагарға аттанды. Бұл сапардың негізгі мазмұнын айқындады. Шанкардың айтуынша, зауытқа бару «АҚШ қарашадағы аралық сайлау алдында нарыққа өңделген отынды көбірек шығаруға қаншалықты мән беретінін көрсетті».
Reliance компаниясының сайтына сәйкес, Джамнагар кешені тәулігіне шамамен 1,4 миллион баррель шикі мұнай өңдей алады, бұл жаһандық мұнай өңдеу қуатының шамамен 1,5%-ын құрайды. Сондай-ақ ол дизель және басқа мұнай өнімдерінің ірі экспорттаушысы ретінде жаһандық отын нарығында маңызды рөл атқарады.
Сәрсенбі күні БАҚ-қа шектеулі қолжетімділікпен өткен бақылаулы сапар барысында Рубио нысанды аралап, Амбани отбасының мүшелерімен, соның ішінде Мукеш Амбанимен кездесті. Кейін компания мәлімдеме жасап, «сапар жаһандық энергетикалық ландшафт және дәстүрлі және жаңа энергия салаларындағы коммерциялық серіктестік мүмкіндіктері туралы кең ауқымды пікірталастарды қамтыды» деп хабарлады. Алайда онда шикі мұнай сатып алу немесе өңделген өнімдерді жеткізу туралы нақты міндеттемелер айтылмады.
Бір күн бұрын Рубио баспасөзге сөйлегенде Үндістанды «мұнай өңдеу супердержавасы» деп атап, АҚШ Reliance компаниясының венесуэлалық мұнайды көбірек өңдеуін қалайтынын айтты. «Олар ауыр мұнайды өңдеуге қабілетті. Бұрын да осылай істеген, және менің ойымша, Венесуэла мұнайы көбірек келе бастағанда, олар мұны істей алады», — деді ол журналистерге.
Рубио Венесуэла мұнайы «қысқа мерзімде жеңілдік бере алатынын» және Таяу Шығыстағы шиеленіс жағдайында жеткізілім қысымын азайтуға көмектесуі мүмкін екенін қосты.
Reliance бір кездері АҚШ санкциялары сауданы бұзғанға дейін венесуэлалық шикі мұнайдың ең ірі сатып алушыларының бірі болған. Биыл Венесуэла президенті Николас Мадуро АҚШ араласуы барысында ұсталғаннан және Вашингтон елдің энергетикалық секторына санкцияларды жеңілдеткеннен кейін Reliance қайтадан ірі импорттаушы ретінде пайда болды.
Сарапшылар сапар Үндістанның Ресей мұнайын сатып алуына байланысты Дели-Вашингтон қатынастарындағы кейбір шиеленісті де жеңілдетуі мүмкін деп есептейді. Үндістан 2022 жылы Мәскеу Украинаға басып кіргеннен бері Ресей мұнайының ең ірі сатып алушыларының біріне айналды.