Ресейлік отбасылар Украинадағы соғыста қаза тапқан жақындарын «тірілту» үшін жасанды интеллектті қолдануда. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
«Арнайы әскери операция аяқталды» және «Біздің батырлар үйге оралуда» деген билбордтар қар басқан Мәскеу көшесінде көрсетілген. 15 секундтық AI бейнежазбада әдемі әйел бала арбасын итеріп, әскери киімдегі ер адамды көріп, оның мойнына жылап асылады. Бұл клипті Katya Jin деген блогер Instagram-да жариялады. Шын мәнінде, оның күйеуі майданда жоғалып кеткен.
2025 жылдың ортасынан бастап AI генерацияланған фотосуреттер мен бейнелер әлеуметтік желілерде танымал болды. Оларды көбінесе ресейлік әскери қызметшілердің туыстары жариялайды. Барлығында дерлік сарбаздар өз елін қорғайтын батырлар ретінде бейнеленген. Украина мен соғыстың қиратулары көрсетілмейді.
Кембридж университетінің зерттеушісі Катаржина Новачик-Басиньская бұл технологияның ұзақ мерзімді психологиялық әсері туралы аз белгілі екенін айтады. «Өлі сарбаздардың deepfake-терін жасау өте күрделі және этикалық тұрғыдан бағалау қиын», - дейді ол.
Katya Jin AI бейнелерін 10 миллион TikTok және 50 000 Instagram жазылушысына жариялап, оларды қалай жасау керектігін үйретті. Ол өз отбасының тарихын сату үшін пайдаланды. Көрермендер өз жақындарының қатысуымен ұқсас бейнелерге тапсырыс бере алады. Олар үшін фотосуреттерді жіберу жеткілікті, ал AI оларды анимациялайды.
Анна Кораблева Каменск-Уральскийден 2025 жылдың мамырында AI бейнелерін жасай бастады. Оның «Қоштасу бейнесі» жобасы адамдарға «аяқталмаған қоштасулармен» күресуге көмектеседі. «Осы бейнелермен жұмыс істеген алғашқы айларда мен күн сайын жыладым», - деді ол BBC-ге. Көптеген өтініштер Украинада қаза тапқан сарбаздардың отбасыларынан келеді.
Ресей үкіметі шығындар туралы ресми деректерді жарияламаса да, BBC және Mediazona кем дегенде 225 000 ресейлік сарбаздың өлімін растады. Нақты сан әлдеқайда жоғары деп есептеледі.
Басқа AI бейнелерінде әлі тірі сарбаздар бейнеленген. Кейбір клиптерде әйелдер күйеулерін періште қанаттарымен орап, оларды зияннан қорғайды. Бұл бейнелер украиндықтардың ашуын тудырады. «Сіздер біздің балаларымызды өлтіру үшін кеткен «батырларыңызды» көрсетуге ұялуыңыз керек», - деп жазды бір украиндық.
Халықаралық AI құралдарына Ресейден қол жеткізу қиын, сондықтан адамдар Katya Jin және Анна Кораблева сияқты жасаушыларға жүгінеді. Ресейде AI әскери тақырыптағы фотосуреттер мен бейнелер 200 рубльден 10 000 рубльге дейін тұрады.