Ресейдің ең танымал тәуелсіз басылымдарының бірі «Новая газета» өз жұмысын тоқтатты. Газет ресейлік билікті басылымды «өлтірді» деп айыптады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
«Олар бізді өлтірді», — делінген «Новая газета» сайтындағы мәлімдемеде. «Газет жоқ. Ресей билігі мен ресейлік арнайы қызметтер басылымды жұмысын тоқтатуға мәжбүрледі».
«Новая газета» ғимараттан шығару туралы бұйрық алды. Сонымен қатар, газетке оқырмандардан қайырымдылық қаражат алуға мүмкіндік беретін жүйе өшірілді. Бұл басылымды қаржыландырудың ешбір жолын қалдырмайды.
«Новая газета» сыбайлас жемқорлық, адам құқықтарының бұзылуы, шенеуніктер мен бюрократтардың билігін асыра пайдалануы сияқты қауіпті тақырыптарда батыл тергеу журналистикасымен танымал болды.
Газеттің мәлімдемесінде уақыт өте келе басылымға қатысы бар алты журналист «кәсіби және азаматтық борышын орындағаны үшін» өлтірілгені айтылады. Олардың қатарында 20 жыл бұрын өз пәтерінің подъезінде атып өлтірілген Анна Политковская бар. Ол Шешенстан соғыстары туралы да жазған.
Жабылу туралы мәлімдемеде «Новая газета» ресейлік билікке қатты сын айтып, газет «үйлестірілген әрекеттің» құрбаны болғанын және «репрессиялық мемлекеттік аппаратты» кінәлайтынын мәлімдеді.
«Елде адам құқықтары мен бостандықтары жойылды, оларды қорғау қылмысқа теңестірілді», — делінген мәлімдемеде. «Соттар заңмен бірге жойылды. Жеке сенімдері үшін қудалау енді мемлекеттік опасыздық болып саналады».
2022 жылдың ақпанында Ресейдің Украинаға толық ауқымды басып кіруінен кейін тәуелсіз журналистика мен тәуелсіз ресейлік журналистерге қысым күшейе түсті.
Кремль «арнайы әскери операция» деп атайтын іс-қимыл басталғаннан кейін көп ұзамай Ресейде жаңа заңдар қабылданды. Олардың мақсаты — келіспеушілікті жазалау және соғыс пен биліктегілерді сынауды үнсіз қалдыру.
«Новая газета» мен оның қызметкерлері көптеген мәселеге тап болды. Билік газеттің лицензиясын қайтарып алды және оның сайтына кіруді бұғаттады. Бірнеше журналист мен автор «шетелдік агент» деп танылды — бұл белгіні ресейлік билік сыншыларды жазалау үшін жиі қолданады.
Осы жылдың басында редакцияда полиция тінту жүргізді. Тәжірибелі тергеу журналисі Олег Ролдугин «компьютерлік ақпаратқа заңсыз қол жеткізді» деп айыпталып, қамауға алынды. Осы іс бойынша газеттің бас редакторы Сергей Соколов жақында полицияға жауап алуға шақырылып, оның үйі тінту жүргізілді.
Қысым күшейгеніне қарамастан, «Новая газета» қысқартылған түрде болса да жұмысын жалғастыра алды. Адал оқырмандар сайттың ресми бұғатталуын айналып өту үшін виртуалды жеке желілерді (VPN) пайдаланды. Бірақ лицензиядан айырылу және басқа да шектеулер үлкен соққы болды.
1990 жылдары «Новая газетаның» негізін қалаушылардың бірі және көп жылдар бойы бас редакторы болған журналист Дмитрий Муратов 2021 жылы «демократия мен тұрақты бейбітшіліктің алғышарты болып табылатын сөз бостандығын қорғауға» сіңірген еңбегі үшін Нобель бейбітшілік сыйлығын алды. Бұл марапат биліктің оны 2023 жылы «шетелдік агент» деп жариялауына кедергі болмады.
«Новая газета» кеңсесінде қызметкерлер заттарын жинай бастады. Бұл газеттің жабылуы — тұтас бір дәуірдің аяқталуы. Бара-бара авторитарлық Ресейде бұл да заманның белгісі.