Ресей Қытайдың юанін жоспарланған Шанхай ынтымақтастық ұйымының (ШОС) Даму банкі үшін негізгі валюта ретінде пайдалануға келісті. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы WSJ басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Басылымның мәліметінше, Мәскеу бұл қадамға он жылдан астам уақыт бойы қарсылық көрсетіп, Пекиннің экономикалық қатысуының кеңеюінен қауіптенген. Алайда ұзаққа созылған қаржылық оқшаулану Ресей тарапын өз ұстанымын түбегейлі қайта қарауға мәжбүр етті.
Көпжылдық қарсылықтан бас тарту сыртқы қысымға байланысты болды. Санкциялар салдарынан Ресей Қытайда орналасқан Азия инфрақұрылымдық инвестициялар банкі және БРИКС-тің Жаңа даму банкі сияқты достық көпжақты институттар арқылы да қаржыландырудан қол үзді. Дәстүрлі капиталға қол жеткізе алмаған Мәскеу Пекиннің ШОС құрылымына юаньді интеграциялау шарттарын қабылдауға мәжбүр болды. Оның орнына ресейлік тарап жаңа даму банкінің батыс санкцияларының юрисдикциясы мен шектеулерінен тыс жұмыс істеуіне кепілдік сұрады.
Сарапшылардың бағалауынша, ШОС Даму банкінің қытайлық қаржылық шарттармен күтілетін іске қосылуы Орталық Азия мемлекеттерін, оның ішінде Қазақстан мен Өзбекстанды Пекинмен одан әрі жақындастырып, оның аймақтағы үстем күш ретіндегі мәртебесін бекітеді.
Бұл жеңілдік екіжақты қатынастардағы құрылымдық өзгерісті көрсетеді, мұнда Ресей кіші серіктес мәртебесіне өтті. Пекиннің қаржылық диктаты рекордтық сауда теңгерімсіздігімен күшейтіледі. Қытай Ресейдің жалпы сауда көлемінің шамамен 40% құрайды, ал Ресейдің Қытай тауар айналымындағы үлесі 4% -дан аз. Энергетика секторында да осындай қысым байқалады, мұнда Пекин «Сібір күші 2» стратегиялық газ құбыры бойынша келісімшартқа қол қоюды бұғаттап, бағаны Ресейдің ішкі нарығының деңгейіне дейін субсидиялауды талап етті.
2025 жылғы қыркүйекте Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев ШОС Даму банкін құру бастамасын қолдады. Бұл ұлтүстілік қаржы институтын құру Шанхай ынтымақтастық ұйымы кеңістігінде ірі инфрақұрылымдық және аймақтық жобаларды тәуелсіз қаржыландыруды қамтамасыз ету мақсатында қатысушы елдер арасында бірнеше жыл бойы талқыланып келеді.
ШОС Даму банкінің іске қосылуы Орталық Азия мемлекеттерінің және блоктың басқа қатысушыларының батыс қаржы құрылымдарына тәуелділігін азайтуға қабілетті экономикалық өзара іс-қимылдың негізгі құралы ретінде қарастырылады. Ұлттық валюталардағы (оның ішінде қытай юані) есеп айырысуды интеграциялау жаңа банк жұмысының функционалдық негізі болады деп күтілуде.
Шанхай ынтымақтастық ұйымы (ШОС) — 2001 жылы Қытай, Ресей, Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан және Өзбекстан құрған халықаралық бірлестік. Бүгінде ұйымға Үндістан, Пәкістан, Иран және Беларусь кіреді. ШОС мемлекеттерді қауіпсіздік, экономика, көлік, энергетика және гуманитарлық байланыстар саласындағы ынтымақтастық, сондай-ақ терроризмге, экстремизмге және трансшекаралық қылмысқа қарсы күрес жөніндегі күш-жігерді үйлестіру үшін біріктіреді.