Австралияның Орталық банкі (RBA) биыл бесінші рет пайыздық мөлшерлемені көтеріп, ресми қолма-қол ақша мөлшерлемесін 4,6%-дан 4,85%-ға дейін арттырды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Бұл шешім Таяу Шығыстағы соғыс салдарынан туындаған жаһандық мұнай дағдарысы жағдайында инфляцияны бақылауға алу мақсатында қабылданды. Қыркүйек айына дейінгі жылдық инфляция 4,3%-ға дейін өскеннен кейін, RBA-ның ипотекалық несие алушыларға қайта соққы беруі тосынсый болған жоқ. Бұған дейін орталық банк басшыларының қатаң мәлімдемелері де белгілі болған.
Шешім ақша-несие саясаты кеңесінде бір ауызды болмады: алты мүше мөлшерлемені көтеруге дауыс берсе, үшеуі оны өзгеріссіз қалдыруды қолдады.
Жиналыстан кейінгі мәлімдемеде кеңес «инфляцияны мақсатты деңгейге тұрақты түрде қайтару үшін қажет деп санайтын шараларды жалғастыра беретінін» тағы да атап өтті. Алайда бұл мәлімдемеде болашақта мөлшерлемені одан әрі көтеру қажеттілігі туралы нақты сілтеме болған жоқ, бұл RBA-ның биылғы бес өсімнің әсерін күтуге дайын екенін көрсетеді.
Қолма-қол ақша мөлшерлемесі 2008 жылдан бергі ең жоғары деңгейге жетті.
Қатарынан екі өсім 3,3 миллионнан астам тұрғын үй несиесі бар үй шаруашылығына қосымша ауыртпалық әкеліп, экономикалық басқаруға қатысты сынға ұшыраған федералды үкіметке қысымды күшейтеді.
Canstar компаниясының есебі бойынша, соңғы өсім 700 мың долларлық тұрғын үй несиесі бойынша айлық пайыздық төлемді 107 долларға арттырады. Осылайша, биылғы бес өсім кезінде жалпы төлем өсімі 532 долларды құрайды.
Орталық банк австралиялықтарға шетелдегі оқиғалардан туындаған инфляцияны пайыздық мөлшерлемені көтеру арқылы қалай тежеуге болатынын түсіндіруде қиналып отыр. RBA-ның ақша-несие саясаты туралы соңғы болжамдары (SOMP) экономика үшін қиын кезеңнің алда екенін көрсетті.
Болжамдар бойынша, елдегі тұрмыс қымбаттығы дағдарысы тағы бір жылға созылады, сонымен қатар Австралия экономикалық өсудің төмен қарқынымен және жұмыссыздықтың өсуімен күресіп отыр.
Қыркүйек айына дейінгі жылдық 4,3% инфляция RBA күткеннен айтарлықтай жоғары болды, өйткені Таяу Шығыстағы шиеленістің ушығуы жаһандық мұнай дағдарысын тез шешуге деген үмітті жоққа шығарды.
Соңғы болжамдарға сәйкес, инфляция 2026 жылдың соңғы айларында одан әрі өседі және банктің 2-3% мақсатты диапазонына тек келесі жылдың соңында ғана оралады, бұл күткеннен шамамен тоғыз айға кеш.
Федералды үкіметтің шығыстары инфляцияның жоғарылауына кінәлі ме деген қызу саяси дау барысында RBA өзінің SOMP есебінде 2026 жылдың алғашқы алты айында мемлекеттік сұраныс күткеннен әлсіз болғанын атап өтті. Бұл тұрмыс қымбаттығына қарсы шаралардың аяқталуымен және қорғаныс, мүгедектік және қарттарға күтім көрсету қызметтері сияқты салалардағы шығыстардың «қалыпқа түсуімен» байланысты болды.
Болжамдарға сәйкес, жаһандық мұнай бағасы алдағы 18 айда төмендейді, бірақ салыстырмалы түрде жоғары деңгейде қалады. Бұл жанармай құнының жоғарылығынан автокөлік жүргізушілеріне жеңілдіктің шектеулі болатынын және бизнес үшін шығындардың жоғары болып қалатынын көрсетеді.
«Біз инфляциялық болжамға төнетін тәуекелдер әлі де жоғары жаққа қарай ауытқыған деп санаймыз», – делінген есепте.
Тұрмыс қымбаттығының тұрақты қысымымен қатар, RBA 2028 жылдың соңына дейін экономикалық өсудің әлсіз болатынын болжады. Экономика биыл 1,6%-ға, ал 2027 жылы 1,3%-ға өседі. Бұл шамамен 2% деп бағаланатын әлеуетті өсу қарқынынан әлдеқайда төмен, бірақ банк талдаушыларының соңғы болжамдарынан жақсырақ.
«Соңғы 50 жылдағы ең тік құлдыраулардың бірі» болып табылатын тұрғын үй нарығындағы құлдырауға байланысты тәуекелдерге қарамастан, орталық банк экономистері алдағы екі жылда елдің рецессияға ұшырауына ешқандай дәлел көрмейді.
Қазір 4,7% деңгейіндегі жұмыссыздық келесі жылдың соңында шамамен 4,9%-ға жетеді, содан кейін 2028 жылы 5%-дан асады. Маңыздысы, жұмыспен қамту оң болып қалады.
Сонымен қатар, жаһандық жасанды интеллект бумының аяқталуы көрінбейді, бұл Австралиядағы қуаттылық мәселелерін одан әрі ушықтырады. RBA 2026 жылы бизнес инвестицияларының өсу болжамын шамамен үш есеге арттырып, 12%-ға жеткізді.