Рассел Брэндтің ісі BBC, Channel 4 және онымен жұмыс істеген продюсерлік компаниялар үшін қиын сұрақтар туғызды. Телеиндустрия мамандары 2000-жылдардың ортасында телеәлемде кең тараған мизогиния мен сексизм мәдениетінің салдары әлі де жойылмағанын айтады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Наоми Харви сол кезде Channel 4-тің «Big Brother» реалити-шоуының жанкүйерлерін тауып, Брэнд жүргізетін «Big Brother’s Big Mouth» ток-шоуына қатыстыру үшін зерттеушілер тобының құрамында болды. Олар Брэндтің продюсерлік топтың ең төменгі лауазымды қызметкері – раннерге әйел көрермендердің телефон нөмірлерін алып, өзіне беруді әдетке айналдырғанын байқаған. Бірақ жаңа оқиға болды: шоудан кейін Брэнд оны ішімдікке шақырғаннан кейін қатты күйзелген көрермен Харвиге қоңырау шалып шағымданды.

«Менің есімде қалғаны – оның соншалықты күйзелгеніне қатты таңырқағаным», – деп еске алды Харви. «Біз әйелдердің нөмірлерін алу әдетін байқадық, енді бұл қоғам мүшесінің кезекшіге қоңырау шалып шағымданатындай деңгейге жетті. Біз көрермендер тобы ретінде жауапкершілікті сезіндік, сондықтан мен және екі әріптесім бұл туралы тікелей бастығымызға хабарладық».

Бұл эпизод Брэндтің сот процесінде ашылған қылмыстық әрекеттермен салыстырғанда мардымсыз болып көрінеді. Алайда ол Брэндтің мінез-құлқына жол беріп, алаңдатарлық әрекеттерге қарсы тұрмаған мәдениеттің бір бөлігі болды.

Брэндтің ісі BBC, Channel 4 және онымен жұмыс істеген продюсерлік компаниялар үшін қиын сұрақтар туғызды. Телеәлем қайтадан өзіне сұрақ қойып отыр: қорғау шараларын жақсартуға бағытталған соңғы күш-жігер осындай құқықбұзушылықтарды тоқтата ала ма?

Брэндтің сот процесінде оның мінез-құлқына ұзақ уақыт төзген телевизиялық мәдениеттің өзі айыпталушы орындығында отырғандай әсер қалдыратын бірнеше сәт болды. Брэндті айыптаушылардың бірі өзінің басынан кешкен жағдайы туралы неге бұрын айтпағанын түсіндірді. «Медиаиндустрия өз адамдарын қорғайды», – деді ол сотта. Тағы бір әйел, бұрынғы MTV қызметкері, оқиға болған кезде қорыққандықтан хабарламағанын айтты. Брэнд атақты «және арна үшін үлкен құндылық» болды.

Брэндтің орынсыз мінез-құлқы туралы қауесеттер ол телеэкранға шыққанға дейін-ақ стендап-комедия сахнасында тараған. Дегенмен, Брэнд туралы елеулі айыптаулар 2023 жылы Channel 4-тің Dispatches бағдарламасы мен The Sunday Times газетінің бірлескен тергеуінен кейін ғана пайда болды. Англияның қатаң жала жабу заңдары да рөл ойнады.

«Бізде бәрі білетін, бірақ дәлелдеу қиын «ашық құпиялар» бар», – деді журналистерге арналған «McNae’s Essential Law for Journalists» кітабының тең авторы Чарли Молони. «Бірақ сотта айқас сұрақ қою басталғанда, бұл ашық құпиялар мұндай тексеруге шыдамайды. Біреу: «Жарайды, бәрі білсе, оның болғанын дәлелдей аласыз ба?» – дейді. Сол кезде көп жұмыс істеуге тура келеді».

Брэндтің жария мәлімдемелерінің өзінен-ақ қызыл туларды табу қиын болған жоқ. 2008 жылы BBC Radio 2-де Брэнд Лос-Анджелесте сол ғимаратта жұмыс істеген әйелге бір сәт бұрын жалаңаштануы туралы эфирде күлді. Сондай-ақ ол Radio 2 шоуында жаңалықтар жүргізушісіне қатысты сексуалды әзіл айтып, оның сандарына «тозақты босатуды» қалайтынын айтты және продюсерлік қызметкерлердің кешірім сұрау туралы өтініштерін жеңілтек қабылдағандай көрінді. 2007 жылы Джимми Сэвилмен сұхбатында ол әйел көмекшісін жалаңаш күйінде оған жіберу туралы әзілдесті.

Брэнд «Sachsgate» оқиғасынан кейін BBC-ден кетті, ол кезде ол Джонатан Росспен бірге актер Эндрю Сакстың дауыс жазу құрылғысына әдепсіз хабарламалар қалдырған болатын.

BBC, Channel 4 және «Big Brother’s Big Mouth» сияқты шоулардың продюсерлік компаниясының иесі Banijay UK – барлығы Брэндке қатысты алаңдаушылықтарды қалай өңдегені туралы есептер жүргізді. Banijay есебі Брэнд туралы ресми шағымдар түспегенін, бірақ бейресми түрде айтылған шағымдар, соның ішінде оның раннерлерге көрермендердің телефон нөмірлерін алуды тапсыруы туралы шағымдар «тиісті түрде жоғарыға жеткізілмегенін немесе барабар қарастырылмағанын» анықтады.

BBC өз шолуынан кейін Брэндтің мінез-құлқына қатысты алаңдаушылық білдірген адамдар болғанын, бірақ олар оның «әрқашан өз дегенін істейтініне» сеніп, үнсіз қалғанын мойындап, кешірім сұрады. Channel 4 шолуы шағымның оның жоғары басшылығына жеткізілмегенін анықтады. Барлығы қорғау және ақпарат беру (whistleblowing) шараларын жақсартқанын мәлімдеді.

Сол дәуірдің жоғары лауазымды тұлғалары мәдениеттің өзгеруі керектігін ашық мойындайды. «Телевизияда әйелдерге қатысты нашар мінез-құлыққа тым ұзақ жол берілді», – деді Брэнд туралы есепті тапсырған Channel 4-тің бұрынғы басшысы Алекс Махон. «Адамдар дұрыс емес екенін білмегендіктен үнсіз қалмайды. Олар сөйлесе не болатынына сенімсіздік танытқандықтан үнсіз қалады. Жағдай жақсарып келеді... бірақ индустрияда қорлық немесе қудалауға тап болған адамдардың жартысынан көбі әлі де бұл туралы хабарламайды. Ал басқа салаларда бұл әлі де кең таралған. Біз әлі бітірген жоқпыз».

Ақпарат беруді ынталандыру және шағымдардың көтерілуіне кедергі келтіретін телеиндустриядағы билік теңгерімсіздігін жою үшін шынайы әрекеттер жасалды. Ұлыбританияның креативті индустрияларындағы қызметкерлерге қудалау мен қиянат туралы хабарлауға мүмкіндік беретін ұзақ күткен онлайн-портал ақыры іске қосылды. Алайда көптеген телеинсайдерлер Брэнд ісін жай ғана «жігіттер журналдары» дәуірінің мәселесі деп есептен шығаруға болмайтынын айтады.