1994 жылы RAF Chinook тікұшағы апатынан қаза тапқандардың отбасы Энди Бернэмді Ұлыбританияның «жасыру мәдениетін» тоқтатып, апатқа тәуелсіз тергеу жүргізуге шақырды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Chinook HC2 тікұшағы 1994 жылы маусымда Солтүстік Ирландиядан ұшып келе жатып, Шотландияның оңтүстік-батысындағы Малл-оф-Кинтайрда апатқа ұшырап, 29 әскери қызметкер қаза тапты. Бастапқыда екі ұшқыш апатқа кінәлі деп танылды, бірақ 2011 жылғы тергеу оларды ақтады, алайда апаттың себебі анықталмады.
Бұл ресми тергеуді тапсырған бұрынғы консервативті қорғаныс министрі Лиам Фокс өткен айда «маңызды ақпарат» жасырылуы мүмкін екеніне «терең алаңдаушылық» білдірді. Фокс жаңа тәуелсіз тергеу жүргізу талабын қолдап, әдейі жасыру болғанына «жеткілікті сенім» барын айтты. Оның айтуынша, Қорғаныс министрлігі (MoD) апатқа ұшыраған Chinook тікұшағының ұшуға жарамдылығы туралы берген мәліметтері «дұрыс емес» болуы мүмкін.
Жоғарғы сот судьясы осы айда апаттан қаза тапқан бірнеше адамның отбасылары MoD-қа қарсы заңды талап қоя алмайтынын шешті, себебі ол тым кеш қойылған. 25 құрбанның 55-тен астам отбасы мүшесінен тұратын Chinook Justice Campaign (CJC) бұл істі Еуропалық адам құқықтары сотына жеткізетінін мәлімдеді.
Апаттан қаза тапқан подполковник Джон Тобиастың ұлы Мэтт Тобиас отбасылар «одан әрі жылдар бойы сот процестерін қаламайтынын» айтып, премьер-министрді жаңа тәуелсіз тергеу тағайындауға шақырды. Ол: «Біз мистер Бернэмді қызметінің алғашқы 100 күні ішінде бізбен кездесуге шақырамыз, сонда біз соңғы жылдары пайда болған дәлелдерді ұсынып, Қорғаныс министрлігінен тәуелсіз жаңа тергеу неліктен қажет екенін түсіндіреміз», - деді.
Тобиас: «Бернэмнің Қауымдар палатасындағы сөйлеген сөзі, онда ол Ұлыбританияның жасыру мәдениетін тоқтату және ашықтық міндетін күшейту туралы айтты, біздің отбасыларымызға нақты үміт берді», - деп қосты.
Chinook отбасылары Бернэмге жолдаған хатында бұл іс жаңа Хиллсборо заңы үшін «сынақ жағдайы» болуы мүмкін екенін айтты. Бұл заң осы айда депутаттар бірауыздан қолдап, мемлекеттік қызметкерлер мен билік органдарын тергеу кезінде ашық әрекет етуге міндеттейтін заңды күші бар ашықтық міндетін белгілейді.
Тобиас: «Біз одан және оның министрлерінен Chinook отбасыларына біздің алдыңғы премьер-министрден алғаннан гөрі көбірек құрмет көрсетуін сұраймыз, ол бізге кездесу мен тергеуден бас тартты - MoD өтіріктеріне сеніп. 32 жылдан кейін біз ерекше қарым-қатынас сұрамаймыз. Біз жай ғана шындықты сұраймыз», - деді.
CJC тобы Бернэмнің Қорғаныс министрлігінен тәуелсіз, Chinook тікұшағының ұшуға жарамдылығына және апатқа әкелген жағдайларға қатысты барлық құжаттарға толық қол жеткізе алатын жаңа тергеу тағайындағанын қалайды.
Қорғаныс министрлігінің өкілі: «Біздің ойымыз бен көңіл айтуымыз Малл-оф-Кинтайр апатында қаза тапқандардың отбасыларына, достарына және әріптестеріне арналады. Біз соңғы сот шешімі қатысушылар үшін көңілсіз болатынын түсінеміз. Қорғаныс министрлері бұрын CJC-мен кездескен және біз алаңдаушылықтарды тыңдау және осы маңызды мәселені талқылау үшін байланысты жалғастырамыз», - деді.