Отбасы, үміт және қиындықтар туралы ностальгиялық әңгіме «Dear You» осы жазда Қытайда кассалық жиындарда жеңіске жетіп, мыңдаған шақырым жердегі Сингапурда бірегейлік туралы күтпеген пікірталас ашты. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Күтпеген хит толығымен дерлік теочью тілінде түсірілген, бұл Қытайдың Чаошань аймағының диалектісі, оны Оңтүстік-Шығыс Азиядағы қытайлардың егде ұрпақтары арасында әлі де сөйлейді.
Бірақ фильм осы айда Сингапур кинотеатрларына шыққанда, көпшілік көрсетілімдердің көпшілігі мандарин тіліне дубляж болатынын біліп, ренжіді. Мандарин - Қытайдың лингва франкасы және ағылшын тілімен қатар Сингапурдың төрт ресми тілінің бірі.
«Теочью болғандықтан, оны теочью тілінде көру оны одан да ерекше етеді», - дейді шіркеу қызметкері У Силинь. Ол анасымен бірге өткен аптада «Dear You» фильмін көрді, сегіз арнайы теочью көрсетілімінің біреуіне билет алып. Билеттер екі сағаттан аз уақыт ішінде сатылып біткен деп хабарланады.
Фильм Қытайда түпнұсқа тілінде көрсетіліп жатқанда, неге Сингапурда, теочью тілінде сөйлейтіндер көп болса да, солай емес? Көптеген жергілікті тұрғындар осыны сұрап жатыр.
Фильм үкіметтің қытайлық сингапурлықтарды басқа тілдердің орнына мандарин тілінде сөйлеуге деген ұзақ мерзімді ұмтылысы туралы пікірталас тудырды. Қытай қауымдастығын біріктіру әрекеті соншалықты тиімді болды, кейбіреулердің пікірінше, ол теочью, хоккиен, кантон және хакка сияқты диалектілерді қайтымсыз құлдырауға әкелді.
Билік фильмнің теочью тілінде көрсетілуіне деген құлшынысты ескерді. «Біз диалектілік фильмдердің кинотеатрларда еркін көрсетілуіне деген шақыруларды естиміз», - деді Сингапурдың ақпарат министрлігі дүйсенбідегі мәлімдемесінде, «икемді тәсілді» қолдануға уәде беріп.
Адамдар онлайнда жанашырлық білдіріп жатқанда, кейбіреулер «Dear You» фильмін теочью тілінде көру үшін көрші Малайзияға саяхаттауды жоспарлап отыр. Тағы сегіз көрсетілім - 5000-ға жуық билет - дүйсенбіде сатылымға шығып, екі сағат ішінде сатылып бітті, деп хабарлады жергілікті БАҚ. Бейсенбіде теочью тілінде тағы 50 көрсетілім мақұлданды.
Көптеген сингапурлықтар үшін «Dear You» - бұл өздерінің өткеніне ащы-тәтті саяхат, теңіздерден өтіп, жаңа дәуірге енген тілде айтылған.
Бірақ теочью тілін түсінбейтіндер де фильмді түпнұсқа түрінде іздеп жүр. «Менің ойымша, кейде бұл атмосфера», - дейді Анна Чжан, жұмыс үшін Сингапурға көшкен 35 жастағы пекиндік. Ол фильмді субтитрлермен теочью тілінде көргенін айтады, кез келген шетелдік фильм сияқты.
«Мен бұл аударылған нұсқалардың жаман екенін айтпаймын, бірақ мен айырмашылық бар деп сезінемін... Бұл түпнұсқа кейіпкерден шыққандай емес».
Қарапайым бюджетпен және негізінен жаңадан бастаған актерлермен түсірілген «Dear You» оңтүстік қытайлық ауылдан келген жас жігіттің атасын іздеп Таиландқа сапары туралы баяндайды. Оның атасы 1948 жылы миллиондаған адамның өмірін күйреткен азамат соғысына шақырылудан қашу үшін ауылдан қашқан. Ол 1950-ші жылдары Таиландта рикша жүргізушісі болып, басқа қытай мигранттарымен жатақханада тұрып, үйдегі әйелі мен балаларына сағынышқа толы хаттар жіберген.
«Dear You», әсіресе теочью тілінде, бірегейліктің түбіне жетеді, өйткені ол 19-шы және 20-шы ғасырдың ортасы аралығында миллиондаған қытайдың Сингапур мен Оңтүстік-Шығыс Азияның басқа бөліктеріне қауіпті теңіз сапарларын жасаған тарихи көші-қон толқыны аясында қойылған.
«Диалектілер әрқашан сингапурлық қытайлардың қайдан келгенінің түбірі болды. Мандарин, менің ойымша, негізінен мектептерде үйренетін үстеме тіл», - дейді Сингапур ұлттық университетінің қытайтану доценті Ли Чэр Ленг. «Менің ойымша, мұндай шағын фильмнің осындай әсерлі нәрсені көтеруі өте қызықты».
Диалектілер бір кездері Сингапурдың қытай қауымдастығында кеңінен сөйленетін, ол ел халқының 70% -дан астамын құрайды. Бірақ олар 1980-ші жылдары үкімет қытай тұрғындарын әртүрлі тілдердің орнына мандарин тілін қолдануға ынталандыру науқанын бастағаннан кейін эфирден жоғалды. Содан бері диалектілер кинотеатрларда дубляжданды және радио мен теледидар бағдарламаларынан алынып тасталды.
Бұл 1960-шы жылдары қабылданған кеңірек екітілді саясаттың бөлігі болды, ол барлық сингапурлықтардың ағылшын тілінде, сондай-ақ олардың «ана тілінде» сөйлеуін талап етті, бұл олардың этникалық тегі бойынша анықталды. Мандарин тілінде сөйлеу науқаны басталған кезде сингапурлықтардың 70% -ға жуығы үйде бірнеше қытай диалектілерінің бірінде сөйлейтін. 2020 жылға қарай бұл көрсеткіш 8,7% -ке дейін төмендеді.
Бұл шектеулердің көпшілігі бүгінгі күнге дейін сақталуда, тіпті ағылшын тілі сингапурлықтардың жартысына жуығы үшін ең ыңғайлы тіл ретінде аталса да. 1990-шы жылдардан бастап мандарин тілінде сөйлеу науқаны ағылшын тілінде білім алған этникалық қытайларға ауысып, диалектілерде сөйлейтіндерден алыстады.