Қытай отбасылары алғаш рет балаларға қарағанда қарт адамдарға көбірек қолдау көрсетіп отыр, деп хабарлады ел үкіметі. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Өткен аптада жарияланған ресми деректерге сәйкес, Қытайдың еңбекке қабілетті жастағы халқына қатысты тәуелді қарт адамдардың үлесі өткен жылы 23%-ға дейін өсіп, балалар үлесінен (22%) асып түсті.
Бұл көрсеткіштер Қытайдың азайып келе жатқан жұмыс күші әлемнің екінші ірі экономикасына және жалпы әлемдік өсуге қалай әсер ететінін бағалау үшін мұқият қадағаланады.
Сарапшылардың пікірінше, соңғы деректер Қытайдың халықтың қартаюымен күресіп жатқан маңызды кезеңін көрсетеді, бұл отбасыларға, зейнетақы мен денсаулық сақтау шығындарына әсер етуі мүмкін.
Қытай соңғы жылдары халықтың қарттар үлесінің өсуіне дайындалып, жастарды некеге тұруға және жұптарды көбірек балалы болуға шақырды.
Қытайдың Ұлттық статистика бюросының соңғы деректері бойынша, қазір Қытайда 65 және одан жоғары жастағы адамдар саны 223 миллионнан асып, елдің жалпы халқының шамамен 16%-ын құрайды. Сонымен қатар, 14 жасқа дейінгі балалар саны шамамен 213 миллион.
Статистикамен бірге ресми түсініктеме жарияланған жоқ. Алайда Қытайдың мемлекеттік бақылауындағы Global Times басылымы елдің «орташа қартаю қоғамына» кіруі «өткен туу когорттарының мөлшері» мен өмір сүру ұзақтығының артуы сияқты факторлардың жиынтығынан туындағанын жазды.
Газеттің атап өтуінше, бұл өзгеріс зейнетақы, денсаулық сақтау және ұзақ мерзімді күтім жүйелеріне қосымша салмақ түсіруі мүмкін, сонымен бірге егде жастағы тұтынушыларға қызмет көрсететін «күміс экономикада» мүмкіндіктер туғызады.
«Бұл қысқа мерзімді құбылыс емес, демографиялық дамудың тарихи үрдісін көрсетеді», — деп келтіреді Global Times бір зерттеушінің сөзін.
Гонконг ғылым және технология университетінің профессоры Стюарт Гител-Бастеннің айтуынша, демографиялық өзгеріс «символдық» мәнге ие және мемлекеттік шығындардың отбасылар мен мектептерден зейнетақы мен денсаулық сақтауға қарай ауысуын көрсетуі мүмкін.
Сингапур ұлттық университетінің әлеуметтану оқытушысы Му Чжэннің пікірінше, бұл елдің экономикалық өсуін және халықтың сатып алу қабілетін шектеуі мүмкін болғандықтан, оның амбицияларына да сын-қатер тудыруы ықтимал.
Қытайдың халқының қартаюы жылдам урбанизация және 1980 жылдан 2015 жылдың соңына дейін қолданыста болған даулы «бір бала» саясатының әсері сияқты факторларға байланысты. Бұл стратегия Қытайдың жылдам халық өсімін тежеуге бағытталған болатын, ел үкіметінің бағалауы бойынша, ол басталғаннан бері шамамен 400 миллион туудың алдын алған, дегенмен бұл сан даулы.
Му Чжэннің айтуынша, саясат халық санының қысқаруында шешуші рөл атқарды және өсіп келе жатқан қарт туыстарды асырауға қабілетті жастардың санын азайтты.
Алайда отбасы мөлшеріне қатысты шектеулерді жеңілдеткеніне қарамастан, Бейжің жұптарды көбірек балалы болуға көндіруде қиындықтарға тап болып отыр, туу деңгейі тарихи минимумға жетті.
Му Чжэннің айтуынша, басқа да ықпал етуші факторларға гендерлік рөлдердің өзгеруі, өмір сүру құнының өсуі және фертильдік деңгейге қысым жасайтын білім деңгейінің жоғарылауы жатады.
Бейжің биылғы жылы жарияланған бесжылдық экономикалық жоспарында қарт адамдарды қолдауды одан әрі күшейту шараларын қамтыды.
Зейнеткерлерге қаржылық көмек Қытай үкіметінің шығындарының өсіп келе жатқан бөлігіне айналды. Ресми деректерге сәйкес, 2025 жылдың соңына қарай 53 миллионнан астам қарт адам қарт азаматтарға арналған жәрдемақы мен субсидиялар алып отыр.
Global Times 1950-1970 жылдар аралығында туып, қарттыққа қадам басқан көптеген адамдардың алдыңғы буындарға қарағанда табысы жоғары, сатып алу қабілеті күшті және денсаулығы жақсы екенін атап өтті.
Тәуелділік коэффициенті қартаюшы халықты өлшеу үшін кеңінен қолданылады, бірақ кейбір сарапшылар оның ауқымы тым шектеулі деп сын айтады.
Гител-Бастеннің айтуынша, статистиканы пайдалану қарт адамдардың «өз бетінше әрекет ету қабілетін жоғалту» қаупін тудырады, оның айтуынша, олардың көбісі тәуелді адамдар ретінде дұрыс көрсетілмеген. Ол сондай-ақ бұл көрсеткіш денсаулық сақтау саласындағы жақсартуларды ескермейтінін қосты.