Бейжіңдегі үкімет ғимараттарында тулар жартылай түсіріліп, қауіпсіздік көліктері қала орталығында тұр, өйткені Қытай бұрынғы премьер-министр Чжу Жунцзиді аза тұтып жатыр. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Чжу Жунцзи өткен аптада 97 жасында қайтыс болды және сейсенбіде Бейжіңдегі жаназада жерленді. Рәсімге жоғары лауазымды тұлғалар, оның ішінде төраға Си Цзиньпин қатысты, бірақ ол жабық өтті. Ешқандай бейнежазба жарияланбады.
Чжу Жунцзи 1998-2003 жылдары Қытай премьер-министрі қызметін атқарған, елдің маңызды экономикалық реформаторларының бірі ретінде есте қалды. Мемлекет оны «партияның адал мүшесі» деп мадақтағанымен, оның реформа дәуіріне арналған қоғамдық аза тұту қазіргі үкіметке сынға айналуы мүмкін деп сақтанады.
Си Цзиньпин Чжу Жунцзиді ауруханада көріп, қайтыс болғаннан кейін көңіл айтқан көшбасшылардың бірі болды. Бұл туралы мемлекеттік БАҚ сейсенбіде хабарлады. Басқалар қатарында қазіргі премьер Ли Цян және бұрынғы президент Ху Цзиньтао да болды.
Қайтыс болғаннан кейін мемлекеттік БАҚ Чжу Жунцзиді «Қытай Коммунистік партиясының көрнекті мүшесі» және «уақыт сынынан өткен адал коммунист жауынгері» деп сипаттады. Ол жоғары лауазымды шенеуніктерге арналған Бабаошань революциялық зиратында жерленді.
Сонымен қатар, онлайнда Чжу Жунцзи туралы жазбалар шектеліп, цензураға ұшырады. Экономист Чжао Цзяньнің эссесі де жойылды, онда Чжу дәуірі адамдар «қарапайым кедей» болған, бірақ болашақты анық көрген кезең ретінде сипатталған. «Ол кезде смартфондар, қысқа бейнелер және уайым тарататын экрандар болмады», - деп жазды ол. «Аспан көк, өмір баяу, адамдар шынымен ойлағанын айта алатын». Чжаоның пікірлері жарияланғаннан кейін келесі күні WeChat-тен жойылды.
Партия жоғары лауазымды тұлғалардың қайтыс болуына қоғамның реакциясынан қорқады. 1976 жылы Чжоу Эньлай мен 1989 жылы Ху Яобанның қайтыс болуы наразылықтарға ұласқан қайғы толқынын тудырды.
Чжу Жунцзи 2022 жылы қайтыс болған президент Цзян Цзэминьнің туғанына 100 жыл толуына арналған шараға бірнеше күн қалғанда қайтыс болды. Чжу мен Цзянның өлімі көптеген қытайлықтарда ел басқа бағытта кеткендей болған дәуірге деген сағыныш тудырды.
Мао Цзэдун кезінде тазартудан өткен Чжу Жунцзи Мао қайтыс болғаннан кейін қайтарылды. Ол Цзян Цзэминьмен бірге 1998-2003 жылдары елді басқарды, жылдам экономикалық өсу мен әлемдік саудаға кіру дәуірін бастан өткерді. Сол кезеңде Қытай ауыр өзгерістерді жүзеге асырды: тиімсіз мемлекеттік кәсіпорындарды жабу, тұрғын үй жүйесін коммерциялық жылжымайтын мүлік нарығына ауыстыру, 1990 жылдардың аяғындағы Азия қаржы дағдарысынан өту және 2001 жылы ДСҰ-ға кіру.
Бірақ қытайлықтарды қызықтыратыны - екеуінің де өзіндік стилі, қарапайымдылығы болды. Цзян Цзэминь туралы мемлекеттік деректі фильмде оның үстелді қағып, күлуі көрсетілген. Чжу Жунцзи бірде банкирлерді «ақымақтар» деп атап, Янцзы өзеніндегі бөгеттерді «тофу қалдықтарындай әлсіз» деп сипаттаған. Ол сондай-ақ 1999 жылы АҚШ президенті Билл Клинтонға қатысты сұраққа жауап бергендегі әзілімен танымал болды: «Егер саяси жарна шынымен тиімді болса және менде 146 миллиард доллар валюта қоры болса, мен кем дегенде 10 миллиард доллар берер едім. Неге небары 300 мың доллар? Бұл тым ақымақтық болар еді».
Қайтыс болған күні Цзян Цзэминь туралы деректі фильмде Чжу Жунцзидің реформаларды қалай жүзеге асырғаны туралы әңгімесі көрсетілді. «Мен мұнда артықшылықтар мен кемшіліктер туралы айту үшін емеспін. Мен мұнда істі қалай аяқтау керектігін айту үшін келдім», - дейді ол. Әлеуметтік желілерде Цзянның Чжумен бірге күліп тұрған суреті таралып, олардың ашық қарым-қатынасы мадақталды. «Олар шындықты айтты, жауапкершілікті мойындады және халыққа қызмет етуге аянбады», - делінген жазбада.