Қырғызстан Министрлер кабинеті елден мұнай және мұнай өнімдерін шығару ережелерін өзгертті. Енді оларды экспорттауға тыйым нақты күнге дейін емес, ішкі нарық отынмен толық қаныққанға дейін немесе Еуразиялық экономикалық одақ (ЕАЭО) аясында ортақ мұнай нарығы құрылғанға дейін күшінде болады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Республика үкіметі 2021 жылғы 1 наурыздағы қаулыға тиісті өзгерістер енгізді. Жаңа ережелер жанар-жағармай тапшылығының алдын алу, энергетикалық қауіпсіздікті қорғау және ішкі нарықтың тұрақты жұмысын қамтамасыз ету үшін қабылданды.
Құжатқа сәйкес, шектеулер келесідей жұмыс істейді:
- 01Мұнай және мұнай өнімдерін экспорттауға тыйым салынады, бірақ ішкі нарықтың қажеттіліктері үшін қажетті көлемдерді қоспағанда.
- 02Тыйым ішкі нарық толық қаныққанға дейін немесе ЕАЭО аясында ортақ мұнай нарығы құрылғанға дейін күшінде болады.
Сол қаулымен Қырғызстан үкіметі 2027 жылғы 1 сәуірге дейін автокөлікпен мұнайдың жекелеген түрлерін және мұнай өнімдерін әкелуге тыйым салудан алып тастау мерзімін ұзартты.
Қырғызстанға жанар-жағармайдың негізгі жеткізушісі болып табылатын Ресей бұған дейін өз нарығын қанықтыру үшін бензин және басқа мұнай өнімдерінің экспортын уақытша шектеген болатын. Ресейдегі шектеулер отын өндірісіндегі үзілістер аясында енгізілді, оның ішінде мұнай өңдеу зауыттарына (МӨЗ) ұшқышсыз ұшу аппараттарының шабуылдары салдарынан болды.
Осы тәуекелдерге жауап ретінде Қырғызстан билігі отын импортын субсидиялау тетігін бекітіп, жанармай құю станцияларында бағаны уақытша мемлекеттік реттеуді енгізіп, жанар-жағармай жеткізудің баламалы бағыттарын белсенді іздестіруде.
Бұл шаралар Қырғызстанның энергетикалық қауіпсіздігін қамтамасыз ету және ішкі нарықтың тұрақты жұмысын сақтау мақсатында қабылданды. ЕАЭО аясында ортақ мұнай нарығын құру мәселесі әлі де талқылануда, бірақ бұл процесс ұзаққа созылуы мүмкін.
Қырғызстан үкіметінің бұл шешімі ЕАЭО елдері арасындағы экономикалық қатынастарға әсер етуі мүмкін, өйткені бұл шаралар одақтың ішкі саудасына шектеулер қояды. Алайда, Қырғызстан өз ішкі нарығының мүдделерін қорғау үшін осындай қадамдар жасауға мәжбүр.
Ресейдің экспорттық шектеулері де Қырғызстанның бұл шешіміне әсер еткен болуы мүмкін, өйткені Ресей Қырғызстанға жанар-жағармайдың негізгі жеткізушісі болып табылады. Ресейдегі отын өндірісіндегі үзілістер Қырғызстанды баламалы жеткізу жолдарын іздеуге итермеледі.
Қырғызстанның бұл қадамы Орталық Азия аймағындағы энергетикалық қауіпсіздік мәселелеріне де әсер етуі мүмкін, өйткені басқа елдер де осындай шараларды қабылдауы ықтимал. Аймақтағы отын тапшылығы мәселесі күрделі болып қалуда, және әр ел өз нарығын қорғау үшін әртүрлі шараларды қолдануда.
Қырғызстан үкіметінің бұл шешімі ішкі нарықты қорғауға бағытталған, бірақ ол ЕАЭО аясындағы интеграциялық процестерге де әсер етуі мүмкін. Одақтың ортақ мұнай нарығын құру мәселесі әлі де күн тәртібінде тұр, бірақ Қырғызстанның бұл қадамы оның дайындығына күмән тудыруы мүмкін.
Қырғызстанның бұл шаралары басқа ЕАЭО елдерінің де назарын аударуы мүмкін, өйткені олар да өз ішкі нарықтарын қорғау үшін ұқсас шараларды қабылдауы ықтимал. Бұл одақтың ішкі саудасына қосымша кедергілер келтіруі мүмкін.
Қырғызстанның бұл шешімі аймақтағы энергетикалық қауіпсіздік мәселелеріне жауап ретінде қабылданды, және ол елдің ішкі нарығын қорғауға бағытталған. Алайда, бұл шаралардың ұзақ мерзімді әсері әлі белгісіз, өйткені олар ЕАЭО аясындағы интеграциялық процестерге әсер етуі мүмкін.