Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі (ҚНРДА) еліміздің 11 ірі банкінде қарыз жүктемесі коэффициентінің (ҚЖК) дұрыс есептелуіне тұрақты тексерулер жүргізуді бастағанын хабарлады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Еске салайық, ҚЖК – адамның барлық кредиттері бойынша ай сайынғы төлемдерінің оның орташа айлық табысына қатынасы. Оның шекті мәні 0,5 деп белгіленген. Демек, қазақстандықтың барлық қарыздары бойынша төлемдері оның айлық табысының жартысынан аспауы тиіс.

«Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі банктер қарыз алушыларының қарыз жүктемесі коэффициентінің дұрыс есептелуін тексеруге бағытталған Debt Service Review (DSR) тұрақты қадағалау процесінің басталғанын хабарлайды. Тексеру аясына 11 ірі банк кіреді. Жаңа қадағалау процесі азаматтардың қарыз жүктемесінің теңгерімді деңгейін ұстап тұруға және жауапты кредиттеу практикасын нығайтуға бағытталған», – делінген таратылған хабарламада.

Қолданыстағы ережелер бойынша, 500 мың теңге табыс болған жағдайда кредит бойынша төлем 250 мың теңгеден аспауы керек. Енді ҚНРДА банктердің клиенттердің қарыз жүктемесін қаншалықты әділ және дұрыс бағалайтынын жүйелі түрде бақылай бастайды.

Агенттік жауапты кредиттеуді қамтамасыз ету және азаматтарды шамадан тыс қарыз жүктемесінен қорғау ҚНРДА қызметінің басым бағыттарының бірі екенін мәлімдеді.

Оның пікірінше, бөлшек кредиттеу өсіп жатқан жағдайда банктердің қарыз алушылардың төлем қабілеттілігін кредит беру туралы шешім қабылдау кезеңінде объективті бағалауы ерекше маңызға ие болады.

Жаңа қадағалау процесін іске қосуға пилоттық жоба алдын алды, оның аясында агенттік сегіз банкте ҚЖК есептелуінің дұрыстығына талдау жүргізді.

«Пилоттық жобаның қорытындылары DSR-ді тұрақты қадағалау процесіне енгізу қажеттілігін растады», – деп хабарлады ҚНРДА.

Агенттік DSR-дің негізгі мақсаттары деп атады:

  • 01қарыз алушылардың қарыз жүктемесін есептеудің дұрыстығын тексеру;
  • 02азаматтардың қарыз жүктемесінің теңгерімді деңгейін ұстап тұру;
  • 03жауапты кредиттеу практикасын нығайту.

Тексеру қорытындылары бойынша ҚНРДА анықталған бұзушылықтардың сипаты мен маңыздылығын бағалайды және қадағалау шараларын қолдану қажеттілігін, сондай-ақ банктердің түзету іс-шараларының жоспарларын бекітуді қарастырады. Алынған нәтижелер ҚЖК есептеуге қойылатын нормативтік талаптарды жетілдіру жөніндегі ұсыныстарды дайындау кезінде пайдаланылатын болады.

«ҚЖК қарыз алушының кредиттік міндеттемелері бойынша ай сайынғы төлемдерінің оның орташа айлық табысына қатынасын көрсетеді. Бұл халықтың қарыз жүктемесін шектеудің негізгі реттеуші құралдарының бірі», – деп еске салды агенттікте.

Бұл көрсеткішті дұрыс есептеу қарыз алушының қолданыстағы міндеттемелерін де, жаңа қарызын да қызмет көрсету қабілетін объективті бағалауға мүмкіндік береді, делінген хабарламада. Қарыз алушылардың қарыз жүктемесін төмен бағалау банктердің кредиттік тәуекелдерін және халықтың кредитке бату тәуекелдерін арттырады, деп сенеді ҚНРДА.