Қазақстан тұрғындары «Егін Айын» көре алады. Бұл — күзгі күн мен түннің теңелуіне ең жақын толық ай. 2026 жылы толық айдың дәл уақыты 26 қыркүйекте 21:49-да келеді, деп хабарлайды Gismeteo. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Атауы қайдан шыққан
Атау батыстан шыққан, онда күн мен түннің теңелуіне ең жақын толық айды Harvest Moon деп атайды. Бұл дәстүрлі егін жинау маусымымен байланысты.
Ай қашан көрінеді
Ай дискісі толық айдың дәл минутында ғана емес, сонымен қатар 25 қыркүйекте кешке, 26-дан 27 қыркүйекке қараған түні және толық айдан кейін біраз уақыт бойы толық жарықтанған болып көрінеді.
Толық Айдың ең әсерлі түрі әдетте ол көтерілгеннен кейін көп ұзамай ашылады. Көкжиектен төмен орналасқанда ол алтын, қызғылт сары немесе тіпті қызыл реңкті болып көрінуі мүмкін.
Түсі неге өзгереді
Мұндай түс жер атмосферасымен байланысты. Ай көкжиекте болғанда, оның жарығы ауаның қалың қабатынан өтеді. Жарықтың қысқа толқынды көк бөлігі күштірек шашырайды, сондықтан бақылаушыға сары, қызғылт сары және қызыл реңктер көбірек жетеді.
Қыркүйек соңындағы басқа да оқиғалар
Толық ай қыркүйек соңының жалғыз қызықты оқиғасы емес. 26 қыркүйекте кешке толық Айдың жанынан Сатурнды көруге болады. Қарусыз көзге планета айтарлықтай жарық нүкте ретінде көрінеді.
Күз басы жалпы Сатурнды бақылауға қолайлы. Кішкене телескоппен оның сақиналарын көруге тырысуға болады, алайда олардың сыртқы түрі планетаның Жерге қатысты орнына байланысты.
Толық Айдың жарық сәулесі әлсіз нысандарды бақылауға біраз кедергі келтіреді, бірақ Сатурнның өзі байқала береді. Сонымен қатар Нептун үшін де қызықты кезең басталады: қыркүйек соңында планета Күнмен қарсы тұруға жақын.
Қарсы тұру деген не
Қарсы тұру деп планетаның жер аспанында шамамен Күнге қарсы орналасуын айтады. Осындай уақытта сыртқы планеталарды түнде бақылау қолайлы.
Алайда Нептун Сатурннан әлдеқайда күңгірт және қарусыз көзге көрінмейді. Оны іздеу үшін кемінде жақсы дүрбі немесе телескоп, сондай-ақ жұлдызды аспан картасы қажет.
Айды қалай бақылау керек
Толық Айды бақылау үшін телескоп міндетті емес. Тіпті қарусыз көзбен оның бетінде ірі ашық және қараңғы аймақтарды анық көруге болады.
Қараңғы дақтарды ай теңіздері деп атайды. Атауына қарамастан, онда су жоқ. Бұл — ежелгі лава ағындарынан кейін қалыптасқан үлкен жазықтар.
Дүрбімен әлдеқайда көп бөлшектерді көруге болады. Толық ай кезінде ірі соққы кратерлерінен, мысалы Тихо мен Коперниктен таралатын ашық сәулелер ерекше жақсы байқалады.
Ал көлемді рельефті зерттеу үшін толық ай нашар сәйкес келеді. Күн жарығы Айдың көрінетін жағына дерлік тікелей түседі, сондықтан таулар мен кратер шеттері қысқа көлеңкелер түсіреді.
Рельеф басқа фазаларда, Ай дискісінің жарық және қараңғы бөліктерінің шекарасының жанында әлдеқайда айқын көрінеді.
2026 жылғы қыркүйектегі толық ай ай тұтылуымен қатар жүрмейді.