Қазақстандық мұнай өңдеу зауыты (МӨЗ) «Конденсат», ол Батыс Қазақстан облысының Ақсай қаласында орналасқан және ресейлік шикізатпен жұмыс істейді, өндірілген бензин мен дизель отынының 70%-ын Ресейге жеткізеді, деп хабарлады энергетика министрі Ерлан Ақкенженов. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Мұнай өнімдерінің 30%-ы қазақстандық нарыққа бағытталады, алайда МӨЗ өз өнімін Еуразиялық экономикалық одақ (ЕАЭО) шегінен тыс экспорттауға құқылы.
«Бәрі теміржол көлігінің өткізу қабілетіне байланысты болады. Қазіргі уақытта бізде келісім бар, сұранысқа ие мұнай өнімдерінің 30%-ы – бензин-дизель («Конденсат» МӨЗ өндірген – Курсив) Қазақстанда қалады, ал қалғаны Ресей Федерациясына жіберіледі», – деді ол журналистерге.
Министр бұл МӨЗ Ресейге жақын орналасқанын және оны кен орындарымен және мұнай құбырлары жүйелерімен байланыстыратын құбырлар жоқ екенін, шикізат пен мұнай өнімдерін теміржол арқылы алып, жіберетінін еске салды.
«Менің ойымша, бұл қалыпты жағдай («Конденсат» МӨЗ-нен мұнай өнімдерінің 70%-ын РФ-ға жеткізу мүмкіндігі – Курсив)… Меншік иесі ешқандай санкциялық тізімдерге енбеген, сондықтан санкциялық оқиға бізді айналып өтеді», – деді Ерлан Ақкенженов.
Оның айтуынша, қазақстандық бензин мен дизель отынын РФ-ға жеткізу осы МӨЗ-ден бірден басталуы мүмкін.
«Егер меншік иесі қазір жеткізгісі келсе, онда еш қиындық жоқ. Бәрі теміржолдың өткізу қабілетіне байланысты. Мен білемін, оларда зауытты қайта құру бойынша кейбір жұмыстар жүріп жатыр – қуаттылықты арттыру бойынша», – деді министр.
Ол «Конденсаттан» РФ-ға бензин мен дизель отынын жеткізудің басталуы осы МӨЗ-ді кеңейтуге инвестицияларды арттыруға және жұмыс орындарын сақтауға мүмкіндік беретінін атап өтті.
«Осыған дейін «Конденсат» АҚ меншік иесінің Қазақстанның Даму банкі алдында үлкен қарызы болған. Егер қателеспесем – шамамен 100 млн доллар. Жаңа меншік иесі келіп, бұл қарыздарды іс жүзінде өтеді, бұл бізге жақсы әсер етеді», – деді ол.
Ерлан Ақкенженов зауыттың жоғары сапалы өнім шығаруы, онымен ішкі нарықты қамтамасыз етуі және жұмыс орындарын сақтауы маңызды деп санайды.
Маусым айында Reuters өз дереккөздеріне сілтеме жасап, «Конденсат» МӨЗ шикізат (нафта және газ конденсаты) жеткізуде қиындықтарға тап болуы мүмкін деп хабарлаған болатын. Қазақстандық МӨЗ шикізатты «Татнефть» МӨЗ-нен – ТАНЕКО (Түбілқамыс) алады, ол 12 маусымнан бастап ұшқышсыз ұшу аппараттарының (ҰША) шабуылынан кейін мұнай өңдеуді толығымен тоқтатты. Ресейлік МӨЗ-дерге ҰША шабуылдары аясында РФ ішкі нарығында бензин мен дизель отыны тапшылығы қалыптасты – нәтижесінде ел ұзақ жылдар ішінде алғаш рет шетелден мотор отынын импорттай бастады. Атап айтқанда, БАҚ РФ үкіметінің пайда болған отын тапшылығын толтыру үшін Қазақстанға жүгінгенін хабарлады. Алайда энергетика министрі Ерлан Ақкенженов бірнеше рет ресми өтініш алмағанын мәлімдеді.
17 тамызда Reuters агенттігі РФ Беларусь пен Қазақстаннан бензин импортын бастағанын хабарлады. Сондай-ақ теңіз жолымен жіберілген Үндістаннан алғашқы бензин партиялары туралы айтылды. Сонымен қатар, Оңтүстік Кореядан отын жеткізу туралы сөз болды. 21 тамызда РФ вице-премьері Александр Новак тапшылықты жабу үшін Ресейге отын импортының басталғанын растады.
«Конденсат» МӨЗ, ол Қазақстан ішінде шикізат проблемаларына байланысты ең төменгі жүктемемен жұмыс істеді, 2024 жылдан бастап Татарстаннан ресейлік шикізатқа көшті. 2024 жылы «Конденсат» «Бірінші шина компаниясы» компаниясымен келісімшарт жасады, оған сәйкес соңғысы 2024 жылы ай сайын 30 мың тонна газ конденсаты дистилляты мен шикі мұнай жеткізуге міндеттенді. Бұл көлемдер зауытты максималды қуаттылықтың 90-95% деңгейінде жүктеуге мүмкіндік беруі керек еді. Жеткізу ресейлік «Татнефть» компаниясымен жүзеге асырылды.
Батыс Қазақстан облысындағы аттас мұнай өңдеу зауытына иелік ететін «Конденсат» компаниясы 2024 жылы 6,67 млрд теңге шығын алды, 2023 жылғы 8,05 млрд теңге шығынмен салыстырғанда. «Конденсат» МӨЗ ресейлік шикізаттан өндірілетін Аи-92 және Аи-95 бензиндерін Еуразиялық экономикалық одақ (ЕАЭО) шегінен тыс экспорттауға құқылы.