Қазақстанда 40 жастан кейін алғаш рет некеге тұрып, бала туатын әйелдердің үлесі артып келеді. 2025 жылы 40 жастан асқан 5 мыңға жуық қазақстандық әйел алғаш рет тұрмысқа шықты, ал осы жастағы әйелдер 16 мыңнан астам бала босанды. Бұл деректерді Ұлттық статистика бюросы келтіреді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
2025 жылы 40 жастан асқан 4,9 мың әйел алғаш рет некесін тіркеді. 2021 жылмен салыстырғанда көрсеткіш 5,7%-ға өсті. Алғаш рет некеге тұрған барлық әйелдер арасында мұндай қалыңдықтардың үлесі 4%-дан 5,5%-ға дейін өсті.
Finprom аналитиктері жазғандай, 40 жастан кейін алғаш рет тұрмысқа шыққан әйелдердің көпшілігі 40-49 жас аралығындағы топқа жатады — 3,6 мың адам. Тағы 1,1 мың қазақстандық әйел 50 жастан кейін алғаш рет некесін тіркеді. Сонымен қатар жыл сайын зейнеткерлік жастағы 200-300-ге жуық әйел алғашқы некеге тұрады.
Ұқсас тенденция ерлер арасында да байқалады. Алғаш рет некеге тұрған барлық ерлер арасында 40 жастан асқан күйеу жігіттердің үлесі 2021 жылы 5%-дан 2025 жылы 5,9%-ға дейін өсті.
Алайда мұндай ерлердің абсолютті саны қысқарды: 2021 жылы 5,7 мыңнан өткен жылы 5,3 мыңға, яғни 7,3%-ға азайды.
Қазақстанда алғашқы некеге тұрудың орташа жасы қазір ерлер үшін шамамен 28 жас, әйелдер үшін 25,2-25,3 жасты құрайды.
Сонымен қатар алғашқы некені бұзудың жасы да өзгеріп келеді. 2021 жылы ерлер орта есеппен 38,8 жаста, әйелдер 37,3 жаста ажырасқан. 2025 жылға қарай бұл көрсеткіштер тиісінше 36,2 және 34 жасқа дейін төмендеді.
Бұл 40 жасқа қарай неке нарығында бұрын некеде болған және қайта одақ құруға әлеуетті адамдардың көбейетінін білдіреді.
2025 жылы бұрын некеде болған 40 жастан асқан 10,6 мыңға жуық ер адам қайта некесін тіркеді. 40-49 жас аралығындағы топқа 6,6 мың адам келді.
Әйелдер арасында динамика айқынырақ. 40 жастан асқан ажырасқан қазақстандық әйелдердің қайта некеге тұру саны 2021 жылы 6,6 мыңнан 2025 жылы 7,5 мыңға, яғни 14,5%-ға өсті.
Әсіресе 40-49 жас аралығындағы әйелдердің қайта некелерінің саны артты — 4,3 мыңнан 5,1 мың адамға дейін.
Тек алғашқы неке ғана емес, бала туу да кешігіп келеді. Бала туу кезіндегі әйелдің орташа жасы 2021 жылы 29,4 жастан 2025 жылы 29,9 жасқа дейін өсті. Қалаларда ол қазір 30 жастан асады.
2025 жылы 40 жастан асқан әйелдер 16,3 мың бала босанды — 2021 жылмен салыстырғанда 2,5%-ға көп. Тағы 148 бала 50 жастан асқан әйелдерде дүниеге келді.
40 жастан асқан әйелдер босанған балалардың үлесі төрт жылда жалпы жаңа туған нәрестелер санының 3,6%-дан 4,9%-ға дейін өсті.
Сонымен қатар Қазақстанда жыл сайын 40 жастан асқан әйелдерде 1,3-1,5 мыңға жуық тұңғыш бала дүниеге келеді. Бұл жас тобында әлдеқайда көп бала екінші және одан кейінгі болып табылады: 2025 жылы олардың саны 14,4 мың болды.
Алайда 40-44 жастағы әйелдер арасындағы туу коэффициенті жалпы алғанда төмендеді: 2021 жылы 1 мың әйелге 24,5-тен 2025 жылы 22,4-ке дейін.
45-49 жас тобында көрсеткіш, керісінше, өсті — 1 мың әйелге 1,4-тен 1,9-ға дейін.
Аймақтар арасында айтарлықтай айырмашылық байқалады. 2025 жылы 40-44 жастағы әйелдер арасындағы ең төмен туу коэффициенттері Солтүстік Қазақстан облысында — 10,7, Қостанай облысында — 12,2 және Ақмола облысында — 16,1 тіркелді.
Ең жоғары көрсеткіштер Қызылорда облысында — 32,9 және Маңғыстау облысында — 1 мың әйелге 31,6 болды. Осылайша, ҰСБ статистикасы бірден бірнеше өзгерісті көрсетеді: 40 жастан кейін алғаш рет некеге тұратын әйелдердің үлесі артып келеді, осы жастағы ажырасқан әйелдер арасында қайта некелер саны өсуде, ал 40 жастан асқан әйелдер босанған балалардың үлесі де соңғы жылдары айтарлықтай өсті.
Бұған дейін «Курсив» 2026 жылы Қазақстанда 74 648 неке ресми тіркелгенін жазған.