Қазақстан Энергетика министрлігі бензин мен дизель отынын экспорттауға тыйым салуды 2027 жылдың мамырына дейін ұзартуды ұсынып отыр. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Ведомство «Ашық НҚА» порталында жарияланған бұйрық жобасында қолданыстағы тыйымды 2026 жылғы 22 қарашадан 2027 жылғы 22 мамырға дейін ұзартуды ұсынады. Құжатқа сәйкес, 2027 жылғы 1 қаңтардан 30 маусымға дейін шектеулер жеңіл дистилляттарға, авиакеросинге, газойльге, толуолға, ксилолға және мұнай битумына да қатысты болады.
Тыйым ЕАЭО елдеріне жеткізілімдерге де қолданылады. Ерекшеліктерге тек гуманитарлық көмек және үкіметтің жекелеген шешімдері бойынша жеткізілімдер жатады. Бұл шаралар ішкі нарықты тұрақтандыру және отын тапшылығының алдын алу мақсатында қабылданып отыр.
Қазақстанда мұндай тыйымдар бұрын да енгізілген болатын. 2024 жылы да бензин мен дизель отынын экспорттауға уақытша шектеулер қойылған еді. Энергетика министрлігінің мәліметінше, бұл шаралар ішкі нарықтағы бағаны тұрақтандыруға және отынның жеткілікті көлемін қамтамасыз етуге көмектеседі.
Құжат жобасы қоғамдық талқылауға ұсынылған, яғни азаматтар мен мүдделі тұлғалар өз ұсыныстарын білдіре алады. Талқылау нәтижелері бойынша түпкілікті шешім қабылданады. Егер бұйрық қабылданса, ол Қазақстанның отын нарығына айтарлықтай әсер етеді.
Сарапшылардың пікірінше, мұндай тыйымдар ішкі нарықты қорғауға бағытталған, бірақ ұзақ мерзімді перспективада инвестициялық ахуалға теріс әсер етуі мүмкін. Дегенмен, қазіргі жағдайда үкімет ішкі тұтынушылардың мүддесін бірінші орынға қояды.
Қазақстан мұнай өндіруші ел болғанымен, мұнай өңдеу зауыттарының шектеулі қуатына байланысты отын тапшылығы жиі кездеседі. Сондықтан үкімет экспортты шектеу арқылы ішкі нарықты қамтамасыз етуге тырысады.
Бұл шаралардың экономикалық салдары да бар. Экспорттың шектелуі мұнай өнімдерін өндіруші компаниялардың кірісіне әсер етуі мүмкін. Алайда, үкіметтің басты мақсаты – ішкі нарықтағы бағаның өсуін тежеу және отынның қолжетімділігін қамтамасыз ету.
Қоғамдық талқылау мерзімі аяқталғаннан кейін министрлік түпкілікті шешім қабылдайды. Бұл процесс әдетте бірнеше аптаға созылады. Осы уақыт аралығында азаматтар мен сарапшылар өз ұсыныстарын білдіре алады.
Қазақстанның отын нарығындағы жағдайды бақылап отырған халықаралық сарапшылар да бұл шараларға қызығушылық танытуда. Себебі Қазақстан Орталық Азиядағы ірі мұнай өнімдерін өндірушілердің бірі болып табылады.
Қорытындылай келе, Энергетика министрлігінің бұл бастамасы ішкі нарықты қорғауға бағытталған, бірақ оның ұзақ мерзімді әсері әлі де талқылануда. Қоғамдық талқылау нәтижелері бойынша түпкілікті шешім қабылданады.