Қазақстанда сот ғимараттарында өткізу және ішкі нысан режимін қамтамасыз етудің жаңа қағидалары бекітілді. Zan.gov.kz сайтында жарияланған құжат цифрлық құжаттарды пайдалануды заңдастырады және сот талқылауына қатысушылар үшін смарт-құрылғыларды алып кіруге тыйым салуды алып тастайды, сонымен бірге бұқаралық ақпарат құралдары өкілдерін кіргізу регламентін қатаңдатады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Жаңартылған тізімде сот аумағына алып кіруге тыйым салынған заттарға ерекшелік енгізілді. Есептеу техникасын, ноутбуктерді, смартфондарды, смарт-сағаттарды, планшеттерді және диктофондарды алып кіру шектеулері енді сот процестерінің тікелей қатысушыларына қолданылмайды.
Бұл ретте процесс қатысушысы болып табылмайтын басқа келушілер үшін тыйым сақталады. Оларға тек қоңырау шалу және SMS қабылдау сияқты негізгі функциялармен шектелген мобильді құрылғыларды алып кіруге рұқсат етіледі.
Сонымен қатар, жаңа ережелер электронды жеке куәліктерді дәстүрлі қағаз құжаттарға теңестірді. Жеке басты сәйкестендіру енді заңды негізде цифрлық құжаттар сервисі арқылы жүзеге асырылады.
Құжатта баспасөз өкілдерін кіргізу тәртібі жеке блокпен жазылған. Журналистерге кәсіби аппаратураны (аудио, видео, фото) және интернетке қол жеткізе алатын құрылғыларды алып кіру әлі де рұқсат етілген. Алайда, процестерге аккредитация процедурасы күрделендірілді. Бұқаралық ақпарат құралдары үшін өтінімдерді беру және бекіту тағайындалған сапарға дейін бір тәуліктен кешіктірілмей аяқталуы тиіс.
Ғимарат бойынша рұқсатсыз жүру мен тікелей эфирде трансляция жасауды болдырмау үшін БАҚ өкілдерін міндетті түрде баспасөз қызметінің қызметкерлері қарсы алып, сүйемелдеуі керек. Аппаратураны тікелей сот отырысы залында пайдалану процестік заңнамаға сәйкес төрағалық етуші судьяның қалауы бойынша ғана қалады.
Нормативтік актіде жаңа уәкілетті органның мәртебесі бекітілді — Қазақстан Республикасының Сот әкімшілігі (жойылған Соттар қызметін қамтамасыз ету департаментінің орнына). Өткізу режимі автоматтандырылған бақылау және басқару жүйесіне (СКУД) ауыстырылды. Судьялар мен сот жүйесі қызметкерлерін сәйкестендіру енді күзет қызметкерлерімен смарт-карталарды пайдалана отырып, жүйе мониторындағы фотосуретті салыстыру арқылы жүзеге асырылады.
Қазақстан Республикасы соттарындағы өткізу режимі қағидаларының алдыңғы редакциясы 2018 жылдың сәуірінен бастап қолданыста болды. Жаңа стандарттарды енгізу мемлекеттік нысандардың антитеррорлық қауіпсіздік талаптары мен сот жүйесінің процеске қатысушылар үшін ашықтығын қамтамасыз ету арасындағы теңгерімді сақтауға бағытталған. Бірлескен бұйрық Әділет министрлігінде 2026 жылғы 13 тамызда № 39589 тіркелді және ол ресми жарияланған сәттен бастап күнтізбелік он күн өткен соң күшіне енеді.