Қазақстанда смартфон сатып алу, SIM-карта тіркеу немесе телефон иесін ауыстыру енді міндетті бет сканерлеуді талап етеді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Цифрлық даму министрлігі абоненттік құрылғыларды тіркеу мен верификациялаудың жаңа ережелерін әзірледі. Ұрлық, алаяқтық және заңсыз импортпен күресу үшін елде гаджеттерді санаттарға бөлу жүйесі, сондай-ақ иелерінің міндетті биометриялық аутентификациясы енгізіледі. Тиісті жоба «Ашық НҚА» сайтында жарияланды.
Биометриялық аутентификация талаптары
Құжатқа сәйкес, мәліметтердің дұрыстығына қосымша кепілдіктер тек биометриялық аутентификация арқылы қамтамасыз етіледі. Бұл талап азаматтардың екі санатына қолданылады: смартфонды тіркеу немесе қайта тіркеу үшін өтініш берушілерге, сондай-ақ ұялы байланыс қызметтерінің алғашқы пайдаланушыларына (құрылғы мен нөмір алғаш рет ресімделетін қазақстандықтарға).
Биометрияны және мемлекеттік дерекқорлармен автоматтандырылған өзара іс-қимылды интеграциялау алаяқтармен күрес құралы ретінде енгізілуде. Әзірлеушілердің бағалауы бойынша, бұл шара бөгде деректерге нөмірлерді ресімдеу мүмкіндігін мәңгілікке жояды және заңды иелерінің құқықтарын қорғайды.
Құрылғының толық өмірлік циклін бақылау
Жаңа әкімшілік регламент мемлекетке мобильді құрылғының толық өмірлік циклін қадағалауға мүмкіндік береді: оны Қазақстан аумағына әкелу немесе өндіру сәтінен бастап жөндеу, қайта сату, пайдалануды тоқтату немесе толық бұғаттауға дейін.
Жобада IMEI кодтарын GSMA қауымдастығының жаһандық дерекқорымен автоматты түрде салыстыру қарастырылған. Егер жүйе клондау белгілері бар құрылғыны (өзгертілген немесе қайталанған кодтар) анықтаса немесе телефонды халықаралық қара тізімнен тапса, оны қазақстандық желілерде пайдалану шектеледі. Сонымен қатар, түрмелер мен тергеу изоляторларында рұқсатсыз пайдаланылатын гаджеттер үшін байланысты жедел өшіру тәртібі бөлек регламенттеледі.
Құқықтық негіз және қоғамдық талқылау
Бұйрық жобасы Премьер-Министрдің 2026 жылғы 23 шілдедегі өкіміне сәйкес әзірленді және Қазақстан Республикасының «Байланыс туралы» Заңына енгізілген түзетулерді іске асыруға бағытталған (2026 жылғы 19 маусымда қабылданған). Құжат 2018 жылғы мамырдағы № 226 бұйрығымен бекітілген қолданыстағы абоненттік құрылғыларды тіркеу ережелерін толығымен қайта жазады және ауыстырады. Нормативтік құқықтық акт «Ашық НҚА» порталында қоғамдық талқылау сатысында тұр. Азаматтар мен сарапшылар қауымдастығының ескертулері мен ұсыныстарын қабылдау 2026 жылғы 14 қыркүйекке дейін жалғасады.
Алдыңғы өзгерістер
Бұған дейін 20 тамыздан бастап Қазақстанда смартфондарды сату ережелері өзгергені хабарланған болатын. Енді сатушы құрылғыны сату алдында IMEI-кодты тексеруі керек, ал сатып алушы оның мәртебесін сайт арқылы тексере алады. Верификацияланбаған телефондарды сатуға болмайды. Жаңа ережелер күшіне енген алғашқы күні Kursiv Lifestyle алматылық ЦУМ-ға барып, смартфон сатушылардың жаңа талаптар бойынша қалай жұмыс істейтінін және сатып алушыларға телефондардың ықтимал бұғатталуы туралы не айтатынын білді.