Қыркүйек айындағы Freedom Holding Corp. есептеген PMI іскерлік белсенділік индексінің көрсеткіштері Қазақстанның қызмет көрсету саласындағы өсімнің одан әрі баяулағанын көрсетті. Аздаған белсенділік өсімі жаңа тапсырыстар ағынының әлсіреуімен және 2020 жылдың желтоқсанынан бергі ең әлсіз қызмет бағасы инфляциясымен қатар жүрді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
PMI индексінің қыркүйектегі көрсеткіштері
Қыркүйектегі қорытынды PMI индексі тамыздағы 51,9 пунктпен салыстырғанда 51,4 пунктті құрады. Бұл көрсеткіш іскерлік белсенділіктің шамалы көтерілгенін білдіреді. Талдаушылар өсім сәуірден бастап ай сайын тіркеліп отырғанын, алайда оның қарқыны екінші ай қатарынан баяулап, бүкіл көрсетілген кезеңдегі ең әлсіз деңгейге жеткенін атап өтті.
«Сауалнама деректері бойынша, жалпы өсім қарқынын жаңа тапсырыстар санының қысқаруы және кейбір компаниялардың қызметін уақытша тоқтатуы, сондай-ақ клиенттердің жоғалуы тежеді», — делінген зерттеуде.
Жұмыспен қамту және шығындар динамикасы
Саланың тұрақты оң динамикасы жалдаудың қайта жандануын қамтамасыз етті. Штаттың кеңеюі жеті айлық жұмыс орындарының қысқару кезеңін тоқтатты, дегенмен жұмыспен қамту өсімі шамалы болды.
Қыркүйекте ресурстарға жұмсалатын шығындардың айтарлықтай өсуі жалғасты. Есеп авторлары қызмет көрсету саласындағы шығындардың өсуі шикізаттың қымбаттауымен және жеткізушілер тарапынан бағаның көтерілуімен байланысты екенін атап көрсетеді.
Сонымен қатар қазақстандық компаниялар бұл шығыстарды тұтынушыларға аударуға құлықсыз болды. Қызмет бағасы минималды түрде өсті, ал олардың өсу қарқыны соңғы алты жылдағы ең әлсіз болды.
Сарапшы пікірі
Freedom Holding Operations ЖШС экономикалық зерттеулер және талдау жетекшісі Салтанат Мұхамбеталиева ағымдағы көрсеткіштерге түсініктеме берді.
«Қызмет көрсету саласы Қазақстанның жеке секторының негізгі тұрақтандырушысы ретінде әрекет етуді жалғастыруда, алайда қыркүйектегі іскерлік белсенділіктің өсімі, бір ай бұрынғыдай, өңдеу өнеркәсібіндегі құлдырауды өтеуге жеткіліксіз болды», — деп түсіндірді сарапшы.
Оның айтуынша, әлсіз төлем қабілетті сұраныс аясында қызметтердегі шығындар инфляциясы бизнестің маржиналдылығына қысымды күшейтті.
«Нәтижесінде құрама PMI төмендеуді жалғастырды және екінші ай қатарынан 50 пункттің бейтарап белгісінен төмен болды», — деп атап өтті Мұхамбеталиева.
Жалпы баяулауға қарамастан оптимизм өсті
Жалпы баяулауға қарамастан, кәсіпкерлердің жақын бір жылға арналған перспективаларға деген оптимизмі сақталып, соңғы үш айдағы ең жоғары мәндерге дейін өсті.
Қазақстан үшін қыркүйектегі құрама PMI өнімділік индексі іскерлік белсенділіктің күшейген құлдырауын көрсетті. Қорытынды индекс 49,3-тен 48,9-ға дейін төмендеді. Құлдырау қайтадан негізінен өңдеу өнеркәсібіне байланысты болды. Сонымен қатар қызмет көрсету саласында да іскерлік белсенділік өсімінің одан әрі баяулау белгілері байқалды.
Тамыздағы жағдай
Ағымдағы жылдың тамызында Қазақстанның қызмет көрсету саласындағы іскерлік белсенділіктің өсімі де айтарлықтай баяулағанын көрсетті. Сол кезде жеке бизнестің жиынтық индексі өңдеу өнеркәсібіндегі өндіріс көлемінің күрт құлдырауы салдарынан сыни белгіден төмен түсті. Жаздың соңында ресурстар құны мен шығарылатын бағалар инфляциясының қарқыны сәйкесінше бес және үш айдағы ең төменгі деңгейде болды. Бірқатар қызмет көрсетушілер өскен шығындардың бір бөлігін өз мойнына алып, сатылымды ынталандыру үшін клиенттерге жеңілдіктер ұсынуды жөн көрді.