Қазақстанда QR-төлемдер қарқынды дамып келеді. Үш жыл ішінде олардың үлесі төрт есеге жуық өсті, ал операция көлемі бойынша екінші жыл қатарынан POS-терминалдардан озып кетті. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Қолма-қол ақшасыз төлемдер Қазақстанда есеп айырысудың негізгі тәсіліне айналды. 2026 жылғы қаңтар-мамыр айларында олардың көлемі 73,5 трлн теңгеге жетті – бұл 2016 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 159 есе көп. Ол кезде қазақстандықтар карталар арқылы барлығы 462,1 млрд теңгеге тауарлар мен қызметтерді төлеген.
Сонымен бірге нарықтың өсу қарқыны біртіндеп төмендеп келеді. 2020 жылғы қаңтар-мамырда қолма-қол ақшасыз төлемдер көлемі алдыңғы жылмен салыстырғанда 2,6 есе өссе, соңғы бір жылда өсім небәрі 3,9% құрады.
Пайдаланушылардың көпшілігі қолма-қол ақшадан банк карталары мен мобильді төлемдерге көшті. 2016 жылы қолма-қол ақшасыз операциялардың үлесі небәрі 12,5% болса, 2026 жылғы қаңтар-мамыр қорытындысы бойынша 87,6% жетті. Қалған 12,4% қолма-қол ақша алу операцияларына тиесілі.
Қолма-қол ақшасыз төлемдердің ең үлкен көлемі дәстүрлі түрде елдің ірі қалаларына тиесілі.
Көшбасшы – Алматы, мұнда бес ай ішінде 37,2 трлн теңгеге операциялар жасалды – бұл республикалық көлемнің жартысынан астамы.
Одан кейін Астана (6,6 трлн теңге) және Шымкент (4,6 трлн теңге) тұр. Бестікке сондай-ақ Түркістан облысы (2,5 трлн теңге), Алматы облысы (2,4 трлн теңге) және Қарағанды облысы (2,3 трлн теңге) кірді.
Жалпы карта айналымындағы қолма-қол ақшасыз операциялардың үлесі бойынша Алматы облысы көшбасшы – бұл көрсеткіш 92,3% жетті. Одан кейін Алматы (91,2%) және Түркістан облысы (91%) тұр. Астанада қолма-қол ақшасыз төлемдердің үлесі 86,2%, Шымкентте – 84% құрады.
Ең төменгі көрсеткіштер Солтүстік Қазақстан облысында (74%), Павлодар (78,3%), Қостанай (78,5%) және Шығыс Қазақстан облысында (78,8%) тіркелген. Алайда мұнда да карта бойынша барлық операциялардың төрттен үш бөлігінен астамы қолма-қол ақшасыз жүзеге асырылады.
Нарықтың ең қарқынды дамып келе жатқан сегменті – QR-код бойынша төлемдер. 2023 жылғы қаңтар-мамырда олардың көлемі 1,5 трлн теңге болса, 2024 жылы көрсеткіш 5,8 трлн теңгеге, 2025 жылы 7,2 трлн теңгеге өсті, ал 2026 жылдың алғашқы бес айында шамамен 8 трлн теңгеге жетті.
Осы кезеңде QR-төлемдердің үлесі 2,8%-дан 10,8%-ға дейін өсті.
Операция көлемі бойынша QR екінші жыл қатарынан POS-терминалдар арқылы есеп айырысудан озып келеді. 2026 жылғы қаңтар-мамырда терминалдар арқылы шамамен 7,5 трлн теңге өтті, бұл нарықтың 10,2% құрайды. Бір жыл бұрын бұл көрсеткіштер 6,8 трлн теңге және 9,7% болған.
Сонымен қатар, қолма-қол ақшасыз төлемнің негізгі тәсілі интернет және банктердің мобильді қосымшалары болып қала береді. Олар арқылы бес ай ішінде шамамен 58,4 трлн теңге өтті, бұл жалпы карта айналымының 78,9% құрайды. Алайда олардың үлесі біртіндеп қысқаруда.
Нарықты дамытудың келесі кезеңі – бірыңғай QR-ды іске қосу. Ұлттық банк Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігімен бірлесіп, банктермен қызметті кезең-кезеңімен кеңейту туралы келісті. Толыққанды іске қосу 19 шілдеге жоспарланған.
Бірыңғай QR енгізілгеннен кейін сатып алушылар сатушыда қандай банктің QR-коды орнатылғанына қарамастан, кез келген банктің қосымшасы арқылы тауарларды төлей алады. Бұл қолма-қол ақшасыз есеп айырысуларды клиенттер үшін де, бизнес үшін де ыңғайлы етуі тиіс.