Қазақстанда ұлттық кедейлік шегінен төмен табысы бар халықтың үлесі 2006 жылғы 18,2%-дан 2025 жылы 4,9%-ға дейін төмендеді, яғни шамамен төрт есеге қысқарды. Бұл деректер Дүниежүзілік банктің қазан айындағы Poverty & Equity Brief есебінде келтірілген. Сарапшылар кедейліктің қысқаруының негізгі факторы ретінде еңбек табыстарының өсуін атады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Осы кезеңде ұлттық кедейлік шегінен жоғары табысы бар тұрғындардың үлесі 81,8%-дан 95,1%-ға өсті.
Халықаралық критерий бойынша — сатып алу қабілетінің паритеті бойынша күніне 8,30 доллардан төмен табыс — кедейлік деңгейі 2006 жылғы 55,7%-дан 2024 жылы 13,8%-ға дейін төмендеді. Орташа жылдық қысқару қарқыны шамамен 7,5%-ды құрады. Бұл көрсеткіш халықаралық салыстырулар үшін пайдаланылады және ұлттық кедейлік шегінен ерекшеленеді.
Табыстардың өсуі елдің барлық өңірлерінде кедейліктің төмендеуіне ықпал етті. Табыс теңсіздігін сипаттайтын Джини индексі 2024 жылы 30,2-ден 29 пунктке дейін төмендеді. Дүниежүзілік банктің бағалауы бойынша, Қазақстан осы көрсеткіш бойынша теңсіздік деңгейі ең төмен елдер қатарына жатады.
2027 жылдың 1 қаңтарынан бастап Қазақстанда ең төменгі жалақыны 85 мыңнан 110 мың теңгеге, яғни 29,4%-ға өсіру жоспарланып отыр. Бұл тапсырманы президент Қасым-Жомарт Тоқаев берген. Өсім 1,8 млн-ға жуық адамды қамтиды деп күтілуде, оның ішінде 370 мыңнан астам бюджеттік сала қызметкерлері бар.
Қазақстан экономикасында 9,4 млн-ға жуық адам жұмыспен қамтылған, жұмыссыздық деңгейі 4,5%-ды құрайды. Соңғы жылы жалдамалы жұмысшылардың саны шамамен 114 мыңға өсті.
Жұмыспен қамтуды кеңейту шараларының бірі президент жариялаған «Халық құрылысы» бағдарламасы болуы тиіс. 2029 жылдың соңына дейін инфрақұрылымды салу мен жаңғыртуға Ұлттық қордан шамамен 6,5 трлн теңге бағыттау жоспарланып отыр.
Шамамен 100 мың жұмыс орнын құру күтілуде. Құрылыс материалдарына, жабдықтарға және қызметтерге тапсырыстар да сабақтас салалардағы жұмыспен қамтуды қолдауы тиіс.
Болжамдар бойынша, 2035 жылға дейін экономикаға 2,9 млн жұмысшы қажет болады. Есептеулер жаңа жұмыс орындарын құруды да, шығып жатқан кадрларды алмастыруды да қамтиды. Шамамен 1,8 млн адам жұмысшы кәсіптер үшін қажет болады.
Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі сұранысқа ие кәсіптер тізімін 51-ден 174-ке дейін кеңейтуді жоспарлап отыр. Оған инженерия, құрылыс, өнеркәсіп, биотехнология, жасыл және ядролық энергетика салаларындағы мамандықтарды енгізу жоспарлануда.
2026 жылдың соңына дейін кәсіби стандарттармен 600-ден астам жұмысшы кәсіпті қамту көзделіп отыр. Талаптар цифрлық дағдыларды, жасанды интеллектпен жұмысты, деректерді талдауды және киберқауіпсіздікті ескеретін болады.
Қатар жұмыспен қамтуды сүйемелдеудің цифрлық жүйесі дамып келеді, ол кәсіп таңдауды, оқытуды, жұмыс іздеуді және біліктілікті арттыруды біріктіруі тиіс. Мүгедектігі бар адамдар үшін кәсіби даярлық, бос орындарды таңдауға көмек және жұмыс орнында бейімделу қарастырылған.
Әлеуметтік қолдау жүйесінде отбасының нақты материалдық жағдайын ескере отырып, көмектің адрестілігін күшейту жоспарланып отыр. Ақпараттық жүйелерді біріктіргеннен кейін қажеттілік критерийлерінің жаңа пилоттық қолданылуы басталады. Алдымен олар табысы жоғары алушылардың жекелеген топтарында тексеріледі. Әдістемені одан әрі қолдану пилоттың нәтижелеріне байланысты болады.
Бұған дейін «Курсив» 2026 жылдың бірінші тоқсанында күнкөріс минимумынан төмен табысы бар қазақстандықтардың үлесі өткен жылғы 4,5%-дан 4,9%-ға өскенін жазған болатын. Ұлттық статистика бюросының деректері бойынша, кедейлік шегінен төмен шамамен 1 млн адам өмір сүрген, бұл 2025 жылдың бірінші тоқсанымен салыстырғанда 10%-ға көп.