2026 жылғы 10 қазанда Қазақстанда биологиялық белсенді қоспаларды (БАД) таңбалау және қадағалау ережелері күшіне енді. Құжат цифрлық кодтарды қаптамаға басу, өнімді тіркеу және оның өндірушіден немесе импорттаушыдан сатып алушыға дейінгі қозғалысын есепке алуды реттейді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Тұтыну қаптамасына қойылатын талаптар
БАД-тың тұтыну қаптамасына сканерлеуге жарамды DataMatrix GS1 екі өлшемді кодын басу қажет. Таңбалау оны зақымдамай ажырату мүмкін болмайтындай етіп бекітілуі тиіс.
Өндірушілер мен импорттаушылардың міндеттері
Өндірушілер қоспаларды тауарды одан әрі өткізу үшін бірінші беруге дейін таңбалауға міндетті. Импорттаушылар — Қазақстанға әкелгенге дейін немесе өнімді ішкі тұтыну үшін шығару не реимпорт кедендік рәсімдеріне орналастырғанға дейін таңбалауы керек.
Цифрлық жүйеде тіркелу
Нарық қатысушылары тауарларды таңбалау және қадағалау цифрлық жүйесінде тіркелуі тиіс. Өндірушілер мен импорттаушылар сондай-ақ БАД-тың өзін тіркейді: жүйеге тауар карточкасының құрамы туралы мәліметтер, оның ішінде атауы, өндірілген елі, шығарылу нысаны, жарамдылық мерзімі және мемлекеттік тіркеу туралы куәлік енгізіледі.
Көліктік қаптама және қадағалау
Құжат жеке қаптамаларды кодтар арасындағы байланысты сақтай отырып, көліктік ыдысқа біріктіруді көздейді. Бұл қораптарды ашпай-ақ өнімнің қозғалысын қадағалауға мүмкіндік береді.
Бөлшек саудадағы талаптар
Бөлшек саудада сатушы қаптамадағы кодты бақылау-касса машинасына қосылған құрылғымен сканерлеуі керек. Код туралы мәліметтер кассалық чекке енгізіледі, ал сату туралы ақпарат таңбалау жүйесіне беріледі.
Егер сатып алушы таңбаланған тауарды қайтарса, ережелер оны тиісті мәліметтерді бере отырып, айналымға қайта енгізуді көздейді.
Таңбаланбаған қалдықтар
Міндетті таңбалау енгізілген күнге дейін өндірілген таңбаланбаған қоспаларды жарамдылық мерзімі біткенге дейін сатуға рұқсат етіледі. Қаласа, нарық қатысушылары мұндай қалдықтарды өз еркімен таңбалай алады.
Енгізу кезеңдері
Сонымен қатар белгіленген тізбедегі БАД-ты міндетті таңбалау 2026 жылғы 1 қыркүйектен бастап енгізілді. Ережелердің 10 қазанда күшіне енуі және 2027 жылғы 1 наурыздан бастап толық қадағалаудың іске қосылуы — жүйені енгізудің жекелеген кезеңдері.
Тексеру құралы
Таңбалауды тексеру үшін Naqty Onim қосымшасы жұмыс істейді. Сатып алушылар қаптамадағы DataMatrix кодын сканерлеп, өнім туралы мәліметтер ала алады. Егер таңбалау жоқ болса, зақымдалған немесе оқылмайтын болса, бұл туралы қосымша арқылы хабарлауға болады.