Қазақстан үкіметі ақылы жолдарды ұстау шығындарын коммерциялық жүк көліктеріне, соның ішінде шетелдік көліктерге аудару жолдарын іздестіруде. Бұл туралы вице-премьер Серік Жұманғариннің төрағалығымен өткен ақылы автожолдар жөніндегі жұмыс тобының бірінші отырысынан кейін белгілі болды. Жеке жеңіл көлікке қатысты ұсыныстар қарастырылған жоқ. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Жұманғарин қазіргі жүйе өзін-өзі ақтамайтынын түсіндірді.
«Біз автомобиль жолдарын саламыз, бірақ оларды ұстау және жөндеу шығындарын бюджет есебінен жабудамыз. Жол инфрақұрылымы өзін-өзі ұстауды қамтамасыз ететін жүйе құру қажет», — деді вице-премьер.
Жұмыс тобының басты назары коммерциялық жүк көліктерінің — отандық та, шетелдік те тасымалдаушылардың — жол ақысын төлеуіне аударылды. Нақты тарифтер әзірге жоқ: отырыс бірінші болғандықтан, қатысушылар тек идеяларын ұсынды.
Сақтандыру жөніндегі тәуелсіз сарапшы Айгерем Қарабыйыкоғлу Қазақстан мен көрші елдердің ақылы жолдарындағы тарифтер айырмашылығына назар аударды. Ол оларды аймақтық деңгейге жақындату мүмкіндігін зерделеуді және қазақстандық тасымалдаушылар үшін жекелеген шарттарды қарастыруды ұсынды. Сарапшының тағы бір идеясы — шетелдік жүк көліктерін елге кірген кезде сақтандыру. Оның пікірінше, мұндай тетік жүк көлігінің жолдарға түсіретін жүктемесін өтеуге және жөндеуге ақша көзі болуға мүмкіндік береді.
«ҚазАвтоЖол» бизнес-аналитигі Фархад Нұрқамалов көлік компаниялары үшін жылдық абонементтер енгізуді ұсынды. Тасымалдаушы жүріп өтуді жоспарлаған километрін алдын ала төлей алады және үлкен көлемде үнемдейді. Оның айтуынша, бұл төлемдердің жиналуын арттырып, қарыздарды қысқартады.
Бұрынғы депутат, логистика және көлік жөніндегі сарапшы Болатбек Нажметдинұлы тарифті машинаның экологиялық класына, шығарындылар деңгейіне және жол жабынына түсетін жүктемеге тәуелді ету мүмкіндігін зерделеуді ұсынды. Жүк көлігі неғұрлым ауыр және ластанған болса, соғұрлым көбірек төлейді.
Отырыста ашықтық туралы да айтылды. Қатысушылар жүк көліктерінің қозғалысын, соның ішінде ақылы учаскелерде бақылау үшін цифрлық құралдарды кеңірек қолдануды ұсынды. Бұл тасымалдаушылардың төлемнен жалтаруын болдырмау үшін қажет.
Вице-премьер ұсыныстарды мемлекеттік органдармен, салалық қауымдастықтармен және бизнеспен бірлесіп пысықтауды жалғастыруды тапсырды. Ол тасымалдаушылардың мүдделерін ескеруді және жолдарды ұстау шығындарын әділ бөлуді талап етті. Үкіметте атап өткендей, негізгі басымдық жеке жеңіл көлікке қол сұқпай, коммерциялық жүк көлігіне берілуі керек. Базалық ұсыныстар қараша айының соңына дейін дайындалып, жұмыс тобының келесі отырысында ұсынылуы тиіс.
Еске салайық, Қазақстанда 2027–2029 жылдары ақылы автожолдардағы жүріп өту тарифтерін жыл сайын көбейту жоспарлануда.