Энергетика министрлігі көмірсутектер бойынша жер қойнауын пайдалану құқығын беруге арналған электрондық аукцион өткізілетінін жариялады. Учаскелер 25 желтоқсанда eQazyna алаңында саудаға шығарылады, ал өтінімдерді қабылдау 18 қарашада аяқталады. Алдағы саудаға 2026 жылдың соңына дейін өткізу жоспарланған 112 учаскенің 56 жер қойнауы учаскесі шығарылады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Учаскелер қайда орналасқан

Мұнай-газ блоктары Қазақстанның батысында, сондай-ақ Маңғыстау, Ақтөбе, Атырау, Ұлытау, Қостанай және Қызылорда облыстарында орналасқан. Мемлекет жер қойнауын пайдалану құқығын барлау мен өндіруге де, тікелей көмірсутектерді өндіруге де сатады.

Бекітілген тізімге Бегімбет 1, Батыс Ұлытау, Шолақсай, Басқұмақ, Қарасу, Жасқайрат, Үстірт учаскелерінің тобы, Қосарал, Майлыкөл, Қарақамыс және Қаракөл учаскелері енді.

Бизнеске қойылатын талаптар

Жер қойнауын пайдалану құқығын алу бизнеске қойылатын талаптармен ұштасады. Аукцион жеңімпаздары келісімшарт жасалған сәттен бастап бір жыл ішінде барлау жұмыстарының жобасын дайындауға міндетті. Үш жыл ішінде инвесторлар екі өлшемді сейсмикалық барлау талаптарын орындауы керек, ал төрт жыл ішінде кемінде бір ұңғыма бұрғылауы тиіс.

Өндіру кезеңінде компаниялар өткен жылғы шығындардың 1%-ын жергілікті кадрларды оқытуға, 1%-ын ғылыми зерттеулерді қаржыландыруға және келісімшарт бойынша инвестициялардың тағы 1%-ын өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуына жұмсауға міндетті.

Келісімшарттарда ішкі құндылықтың қатаң квоталары жазылған. Жергілікті қамту үлесі жұмыстарда кемінде 70%, қызметтерде 70% және тауарларды сатып алуда 30% болуы тиіс. Кәсіпорындардың басқарушы құрамы 80% қазақстандық мамандардан тұруға міндетті, құрылымдық бөлімшелер жетекшілерінің құрамы 90%, ал техникалық мамандар мен білікті жұмысшылар штаты 100% болуы керек.

Ірі жобаларға қосымша міндеттемелер

Қоры 100 млн тоннадан астам мұнай немесе 50 млрд текше метр табиғи газдан асатын ірі жобалар үшін қосымша ауыртпалықтар қарастырылған. Инвестор жаңа өңдеу қуаттарын құруға немесе қолданыстағыларын жаңғыртуға, не өндірілген шикізатты ішкі өңдеуге жіберуге міндетті болады.

Салық және аудит мәселелері

Ағымдағы жылдың шілдесінде Энергетика министрлігі адал емес жер қойнауын пайдаланушылардан қарыздарды сот тәртібімен өндіріп алу ниетін мәлімдеді. Ведомство келісімшарттар бойынша қаржылық міндеттемелердің орындалуын аудиттеуден бастап белсенді жұмысқа кірісті.

Қыркүйекте қатты пайдалы қазбаларды өндіруге жаңа роялти енгізу мерзімдерінің шегерілгені белгілі болды. Бастапқыда бұл фискалдық құралды жақын арада енгізу жоспарланған еді, алайда үкімет шикізат саласына түсетін жүктемені неғұрлым егжей-тегжейлі пысықтау үшін реформаны 2029 жылға шегеруге шешім қабылдады.