Қазақстан Еуразиялық экономикалық одақ (ЕАЭО) елдері арасында қосылған құн салығы (ҚҚС) түсімдерінің өсу қарқыны бойынша көшбасшы атанды. 2026 жылғы қаңтар–наурыз айларында бұл салықтан түскен түсімдер 48,6%-ға өсіп, 1,96 трлн теңгені құрады. Салыстыру үшін: Ресейде ҚҚС түсімдері 10,3%-ға, Арменияда 4,9%-ға, ал Қырғызстанда 3,9%-ға өсті. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Қазақстанның консолидацияланған бюджетінің кірістері бірінші тоқсанда 11,2%-ға өсіп, 7,8 трлн теңгеге жетті. ЕАЭО елдері арасында жоғары өсу қарқынын тек Қырғызстан көрсетті (+45,6%), ал Арменияда кірістер 12,7%-ға өссе, Ресейде 1,6%-ға төмендеді.
Еуразиялық экономикалық комиссияның (ЕЭК) деректері бойынша, Қазақстанда ҚҚС барлық түсімдердің 25%-ын құрады, ал пайда салығы — 19%-ды. Тағы 31% басқа салықтық және салықтық емес кірістерден қамтамасыз етілді. Ішкі ҚҚС түсімдері 77%-ға өсіп, 1,08 трлн теңгеге жетсе, импортталатын тауарлардан алынатын ҚҚС 24%-ға ұлғайып, 879 млрд теңгені құрады.
Пайда салығынан түскен түсімдер 7,4%-ға өсіп, 1,5 трлн теңгеге, ал акциздер 27,4%-ға ұлғайып, 265 млрд теңгеге жетті. Сонымен қатар, сыртқы экономикалық қызметтен түскен кірістер 7,3%-ға азайып, 379 млрд теңгені құрады.
Кірістердің өсуіне қарамастан, Қазақстан бюджетінің ЖІӨ-ге шаққандағы үлесі аздап төмендеді — 23%-дан 22,5%-ға дейін. Салыстыру үшін: Қырғызстанда бұл көрсеткіш 54,9%-дан 61,4%-ға, ал Арменияда 29,4%-дан 30,4%-ға өсті.
Қосылған құн салығы (ҚҚС) Қазақстандағы салық реформасының негізгі элементтерінің біріне айналды. Жаңа Салық кодексі аясында 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап ҚҚС базалық мөлшерлемесі 12%-дан 16%-ға көтерілді. Бастапқыда үкімет мөлшерлемені 20% деңгейінде белгілеуді ұсынған, бірақ талқылау барысында оны 16%-ға дейін төмендетті. Сонымен бірге жеңілдікті мөлшерлемелер енгізілді: 2026 жылы дәрі-дәрмектер мен медициналық қызметтер үшін 5%, кейін 2027 жылы 10%-ға дейін көтеріледі, сондай-ақ экспортталатын тауарлар үшін нөлдік мөлшерлеме сақталды.
Реформа салықты әкімшілендіру ережелерін де өзгертті. ҚҚС бойынша міндетті тіркеу шегі 10 мың АЕК-ке дейін төмендетілді, бұл 2026 жылы шамамен 43 млн теңге жылдық айналымды құрайды. Нәтижесінде ҚҚС төлеушілер саны шағын және орта бизнес есебінен өсуі тиіс.
Еуразиялық экономикалық одақ (ЕАЭО) — тауарлар, қызметтер, капитал және жұмыс күшінің бірыңғай нарығын қалыптастыру үшін 2015 жылы құрылған халықаралық экономикалық бірлестік. Одаққа Қазақстан, Ресей, Беларусь, Армения және Қырғызстан кіреді. ЕАЭО мүшелері сыртқы саудада бірыңғай кедендік тарифті қолданады, экономикалық саясатты үйлестіреді және одақ елдері арасында тауарлардың, жұмысшылардың және инвестициялардың еркін қозғалысын қамтамасыз етеді. Үстіне ұлттық реттеуші орган ретінде Еуразиялық экономикалық комиссия әрекет етеді.