Өткен аптада Еуропа бойынша рейстер бомба туралы жалған хабарламаларға байланысты бағыттарын өзгертті. Бельгия, Швеция, Ұлыбританиядағы супермаркет тоңазытқыштарына зиянды кибершабуыл жасалып, Францияның ұлттық қан қызметінің тоңазытқыш қоймаларына да шабуыл жасалды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Бұл хаостың артында кім тұрғаны — жауласушы мемлекеттер ме, қылмыстық топтар ма, әлде батыл жасөспірімдер ме — әзірге белгісіз. Бірақ олардың тереңдеп бара жатқан жаһандық қақтығыстар, ұлттық қауіптің күшеюі және осалдық сезімі жағдайында әрекет ететіні анық.
Сұр аймақ дегеніміз не?
Сұр аймақ — күнделікті бейбітшілік пен дәстүрлі әскери қақтығыс арасындағы анық емес кеңістік. Мұнда проксилер мемлекеттік жауапкершіліктен жалтарады, ал кибертактика алаңдатарлық жылдамдықпен дамып келеді.
The Guardian газетінің қорғаныс және қауіпсіздік редакторы Дэн Саббах пен ғаламдық технология тобының мамандары ұшулар, тоңазытқыштар және «сабыр сақтап, өмірді жалғастыр» ұранының неге қарапайым сөз емес екенін түсіндірді.
Бомба туралы жалған хабарламалар
Кеше Еуропа бойынша кемінде 25 коммерциялық рейс бомба туралы жалған хабарламаларға байланысты бұзылды, кейбіреулері төтенше қонуға мәжбүр болды. Сейсенбі күні де осындай хабарламалардан кейін жеті ұшақ тексерілді немесе бағыттары өзгертілді.
Тергеушілердің айтуынша, әзірге жауласушы террорлық топтың немесе мемлекеттік субъектінің ұйымдастыруы туралы дәлел жоқ, бірақ тергеу жалғасуда. Дэннің айтуынша, бұл жалғыз бұзақылардың ісі болуы әбден мүмкін. Ол «авиакомпаниялар күн сайын бомба туралы хабарламалар алады, егер білсек, бұл бізге ерекше болып көрінер еді» дейді. Дегенмен, авиация сарапшылары бейсенбі күні The Guardian-ға бұл әуекомпаниялардың хабарламаларды шынайы деп қарастыруы ықтимал үйлестірудің белгісі екенін айтты.
Бұл қауіптер flydubai оқиғасынан кейін авиациялық қауіпсіздікке мұқият назар аударылып отырған кезде орын алуда. Сол оқиғада ұшқыш Тель-Авивке бағытталған толық жолаушылар рейсін апатқа ұшыратуға әрекет жасаған пышақ ұстаған әріптесімен күрескен болатын.
Терроризмнің өзгерген бет-бейнесі
Террорға қарсы соғыс басталғаннан 25 жыл өткен соң, исламдық терроризм жауласушы мемлекеттік қауіптерге қарағанда кері шегінді. Дэн «біз таныс белгісіздіктермен, бірақ басқа ойыншыларға телінетін басқа әлемде өмір сүріп жатырмыз» дейді.
Украина мен Таяу Шығыстағы қақтығыстар үйге жақындап келеді. 2022 жылдан бері Еуропа мемлекеттеріне қарсы диверсиялық әрекеттер күшейіп, олар Ресейге қатысты деп болжанады, бірақ әскери жауап шегінен төмен деңгейде қасақана қалады. Бұл Украинаға қолдауды бұзуға бағытталған гибридті немесе «көлеңкелі соғыс».
Тек екі ай бұрын RAF Fairford нысанына шабуыл жасау жоспары Иран атынан жұмыс істеген деп күдіктелген бақылаушы тарапынан ұйымдастырылған болатын.
Технология сарапшысы Азим Азхардың ескертуінше, интернет өзінің «Ухань сәтін» бастан кешіруде, өйткені жасанды интеллект қаскөйлерге жүйе ақауларын іздеуге және таратуға мүмкіндік береді. Бұл Covid пандемиясының алғашқы күндерін еске салады.
«Терроризм террорлау үшін зорлық-зомбылыққа міндетті емес, — дейді Дэн. — Терроризмнің мақсаты — қорқыту».
Тоңазытқыштарға шабуыл
Осы аптада жеті еуропалық елдегі супермаркет тоңазытқыштары мен мұздатқыштары істен шықты. Кейбір жағдайларда термостаттар қашықтан 50°C-қа дейін көтерілді. Бұл кейбіреулердің пікірінше, хакерлік тактиканың жаңа майданын көрсетеді.
Ұлыбританияда да осындай оқиғалар тіркелді. The Guardian-ның ғаламдық технология редакторы Дэн Милмо Хитроу маңындағы жеміс-көкөніс көтерме саудагерімен сұхбаттасқаннан кейін қайтар жолда осы туралы айтты. Оның тоңазытқыштары дүйсенбіде істен шыққан. Бұл тәжірибе оны демалыс күндеріне арналған сатып алу тізіміне консервіленген тағамдарды қосуды ұйғарды.
«Хакерлік шабуылдың екі ықтимал кандидаты бар: қылмыстық топтар немесе ұлттық мемлекеттер», — дейді Дэн. Ол сондай-ақ «бұзақы жасөспірімдер» деген үшінші санатты қосады, мысалы, ағылшын тілді хакерлердің бытыраңқы ұжымы Scattered Spider. Олардың екеуі шілдеде Transport for London-ға жасаған шабуылы үшін түрмеге қамалды.
Бір киберқауіпсіздік зерттеушісі Дэнге Danfoss тоңазытқыштарының басқару жүйелеріне жасалған шабуылдардың — материктік Еуропадағы хакерлер де нысанаға алған бағдарламалық жүйелердің бірі — Ресейге қатысты операциялардың «барлық белгілері» бар екенін айтты.