Финляндия мен Норвегия көшбасшыларының Владимир Путинмен 90 минуттық телефон әңгімесі Дания мен Швецияның сирек сынына ұшырады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Сейсенбі күні Финляндия президенті Александр Стубб пен Норвегия премьер-министрі Йонас Гар Стёре Путинмен сөйлесті, бұл Ресей көшбасшысы мен Украинаның еуропалық одақтастары арасындағы сирек жоғары деңгейдегі әңгіме болды. Екі солтүстік көшбасшы бұл қоңыраудың Украина атынан жасалғанын және одақтастар алдын ала хабардар етілгенін атап өтті.

«Мен Норвегия мен Финляндияның бұл тәуелсіз бастамасына қатты күмәнданамын», — деді Дания премьер-министрі Метте Фредериксен, қоңыраудың Копенгагенмен келісілмегеніне шағымданып. «Мен олардың бұнымен неге қол жеткізгісі келетінін шынымен білмеймін».

Швеция премьер-министрі Ульф Кристерссон да бастаманы сынға алып, алдын ала хабардар етілмегенін айтты.

Бұл қақтығыс Еуропаның Мәскеумен өз арнасын орнату әрекеттерін қиындататын бөлінушіліктің бір көрінісі болды, өйткені үкіметтер Путинмен байланысу керек пе, және егер керек болса, олардың атынан кім сөйлеуі керек деген мәселеде келісе алмай отыр.

«Біз мызғымас біртұтас топ ретінде көрінудің орнына, біз жарықшақты көріп отырмыз», — деді Финляндия халықаралық істер институтының Ресей бағдарламасының директоры Аркадий Мошес. «Солтүстік әлемнің стандарттары бойынша, бұл өте ауыр».

Жаздан бері еуропалық көшбасшылар Украинадағы соғысты тоқтату үшін Мәскеумен тікелей келіссөз жүргізетін өкіл тағайындау туралы көп ілгерілеусіз талқылап келеді. Бұл пікірталас Дональд Трамптың соңғы апталарда Украинаның есебінен Мәскеуге жақындауына байланысты одан әрі өзекті бола түсті.

Келесі айда Абу-Дабиде бейбіт келіссөздердің жаңа раунды өтеді деп күтілуде, бұл еуропалық үкіметтерді құрлықтың қауіпсіздігін ондаған жылдарға айқындайтын келіссөздерден шеттетілуден алаңдатады.

«Жалпы алғанда, біз Путинмен сөйлесу керек деген келісім бар, бірақ байланыс енді еркін алаңға айнала бастағанын сезінеміз», — деді аты-жөнін жасырған аға еуропалық дипломат. «Тым көп көшбасшы Путинді келіссөзге мәжбүрлей алатын адам өзі деп санайды».

Осы жылы британдық, француздық және германиялық елшілер ресейлік шенеуніктермен кездесулер өткізді, Эммануэль Макронның аға дипломатиялық кеңесшісі Мәскеуге барды, ал Еуропалық кеңес президенті Антониу Коштаның кеңсесі Кремльмен өз байланысын жалғастырды.

Бұл 2022 жылы Ресейдің Украинаға толық ауқымды басып кіруінен кейін Путинге салынған дипломатиялық оқшаулаудан алыс. Стуббтың өзі 2024 жылғы президенттік науқанында Путин қоңырау шалса, телефонды көтермейтінін айтқан болатын.

Сарапшылар осы аптада Стубб/Стёре қоңырауының салдарының бір бөлігін оның нақты не үшін жасалғаны туралы аралас хабарламаларға байланыстырды. Бастапқыда украиндық хабарламаларды Путинге жеткізу әрекеті ретінде сипатталған қоңырау кеңірек мақсаттарды көздеген сияқты.

Стёре кейінірек Норвегияның Путинмен тікелей байланысу шешімін Баренц теңізіндегі ортақ балық қорларын басқару және елдердің ортақ шекарасы бойындағы қауіпсіздікті сақтау қажеттілігімен ақтады. Стубб болса, әңгіме Ресей мен оның солтүстік көршілері арасындағы түсініспеушіліктердің алдын алуға да бағытталғанын айтты.

«Стубб пен Стёре бұл Украина туралы ма, әлде өздерінің қауіпсіздік алаңдаушылықтары туралы да ма деген мәселеде хабарламаларын бірізді жеткізе алмай отыр», — деді бұрынғы фин дипломаты және Хельсинкидегі сарапшы Джоэл Линнайнмяки.

Бұл шатасу Еуропа бойынша Путинге қалай қарау керектігі туралы кеңірек келіспеушілікті көрсетеді, тіпті үкіметтер Украинаны қолдауда негізінен біртұтас болып қалса да.

«Мазмұны бойынша Еуропада бірлік деңгейі өте жақсы, бірақ Ресейге қалай қарау керектігі, жоғары деңгейде диалогты қайта ашудың дұрыс уақыты қашан және мұны кім жасауы керектігі туралы әртүрлі пікірлер бар», — деді Эстонияның жетекші ICDS зерттеу орталығының директоры Кристи Райк.

Франция ұзақ уақыт бойы Путинмен байланыс арнасын ашық ұстауды жақтап келеді, ал Германия мен Британия неғұрлым сақ болды. Балтық елдері мен ЕО-ның сыртқы саясат жөніндегі басшысы Кая Каллас жоғары деңгейдегі қайта байланыс Мәскеуге жеңілдіктерсіз қысымды азайтуы мүмкін деп қорқады.

Еуропалық байланысты кім басқаруы керек деген мәселе даулы болып шықты.

Люксембургтің сыртқы істер министрі Ксавье Беттель, толық ауқымды басып кіруден кейін Путинмен телефон байланысын сақтаған санаулы еуропалық көшбасшылардың бірі, бастаманы қолға алғаны үшін еуропалық әріптестерінің сынына ұшырағанын еске алды.

«Кейбір әріптестерім маған: Люксембург премьер-министрі Ресей президентімен және Украина президентімен сөйлесу үшін кім? Сіз сондай кішкентай елсіз», — деді ол мамыр айында Прагадағы конференцияда. «Бұл тек Франция, Германия... деп ойлайтын кейбір елдердің ой-өрісінің мәселесі».