Ресей президенті Владимир Путин сәрсенбі күні Ресей парламентіне сөз сөйлеуге келгенде, оны жылы қарсы алуға кепілдік берілген еді. Бір ресейлік газет өткен айдағы заң шығарушы сайлауды «Арнайы сайлау операциясы» деп атады, ол бұрын-соңды болмаған Путинге бағынышты Мемлекеттік Думаны қалыптастырды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Билеуші «Біртұтас Ресей» партиясы қазір бұрынғыдан да көп депутатқа ие. Бұл Кремльге ресей халқы оған үлкен мандат бергенін мәлімдеуге мүмкіндік береді.
Ол өзі «арнайы әскери операция» деп атаған соғысты тоқтатуға дайын ба? Әлде Украинадағы және Еуропамен қарым-қатынастағы шиеленістің одан әрі ушығуын күтуіміз керек пе?
Бейсенбі күні Мәскеудегі Валдай пікірталас клубында сөйлеген кезде Ресей көшбасшысының жоспарларына қатысты бірдеңе айта ма, соны бақылаймын. Дәстүрлі түрде президенттің осы жыл сайынғы сыртқы саясат форумындағы сөзі Путиннің дүниетанымы туралы түсінік береді.
Қазір бәрі Путиннің Украинаға қарсы толық ауқымды басып кіруді жалғастыратынын көрсетіп отыр: Ресейдің майдандағы үлкен шығыны мен экономикасына келтірілген зиянға қарамастан.
Путиннің сөздері мен мәлімдемелері оның Ресейдің әскери жеңіске жететініне сенімді екенін көрсетеді.
Ресейлік БАҚ-та жазылғандарға қарағанда, Мәскеу Украинадағы әуе қорғаныс зымырандарының тапшылығына және Ресей соққыларының қыста украиндарға қысымды күшейтеді деген күтуге үміттеніп отыр. Киев Ресейдің баллистикалық зымырандарын және Украинаны күн сайын нысанаға алатын жаңа реактивті дрондарын ату қиындығын айтты.
Кремль еуропалық мемлекеттердің Украинаға әскери және қаржылық қолдауын қысқартуын қалайтынын жасырмады: Мәскеу бұл қолдауды соғысты ұзартады немесе Ресейдің жеңісіне кедергі жасайды дейді.
Батыс шенеуніктері Ресейдің осыған жету үшін ашық сигналдар жіберіп жатқанына сенеді. Олар Мәскеуді кибершабуылдар, диверсиялық әрекеттер және ресейлік дрондардың Еуропа әуе кеңістігін бұзуы арқылы Еуропа елдеріне қарсы гибридті соғысты күшейтіп жатқанын айыптайды. Германияда Лейпциг әуежайында украиналық жүк ұшақтарының жанынан жарылғыш зат тасыған дрон табылды.
Бейбітшілік пен соғыс арасындағы «сұр аймақтағы» жасырын науқан.
Осы аптада мен Ресейдің сыртқы істер министрі Сергей Лавровтан өз елінің Еуропа елдеріне қарсы гибридті соғыс жүргізіп жатқанын мойындай ма деп сұрадым.
«Британия мен континенттік Еуропа Украинаға жеткізіп, бізге шабуыл жасауға пайдаланылатын дрондар мен зымырандарды жойғанымызды айтасыз ба?» — деп жауап берді Лавров.
«Егер сіздердің қаруларыңыз бізге соққы беру үшін пайдаланылып, біз оларды жойып жатқанын мойындасаңыздар, оны қалағаныңызша атаңыздар. Бірақ бұл Еуропаның бізге қарсы жүргізіп отырған соғысы екеніне күмәнім жоқ. Біз мұны көптен айтып келеміз», — деді ол.
Бұл, шынында да, Ресейдің ресми ұстанымы: Украинада болып жатқан жағдай Ресейге қарсы Еуропа соғысы болып табылады. Бұл нарратив 2022 жылы Украинаға толық ауқымды басып кіруді Кремль бастағанын және Ресей сонда соғысты жалғастырып жатқанын елемейді.
Ресей Киевті Еуропаның қолдауынан айыру үшін қаншалықты алысқа барады?
Мәскеу, мысалы, НАТО-ға мүше мемлекетпен Еуропада әскери қақтығыс бастауға белсенді түрде дайындалып жатыр ма? Бұл екіталай көрінеді. Төрт жарым жылдан астам соғыстан кейін Ресей әскері Ресейге іргелес Украинаның шығыс Донбасс аймағын толық басып ала алмады.
Еуропамен соғысу жоспарда болмауы мүмкін, бірақ Киевке қолдауды азайту үшін оны қорқыту ниет болуы әбден мүмкін.
«Егер олар бұл соғысты, Американың көмегімен Еуропа соғысын, Украина аумағында Ресейге қарсы жалғастырса, ерте ме, кеш пе, біз шиеленісті күшейту қажеттілігін сезінеміз», — деп ескертеді Ресейдің Сыртқы және қорғаныс саясаты кеңесінің құрметті төрағасы, танымал сыртқы саясат стратегі Сергей Караганов.
«Менің сценарийлерім бойынша, алғашқы соққылар сериясы конвенционалды болады», — деді ол маған. «Бірақ Еуропа берілмесе, өкінішке орай, біз ядролық қаруға көшуге мәжбүр боламыз. Кейбір еуропалық елдерден аз нәрсе қалады».
Бірақ Ресей ядролық қару қолданса, Еуропадан жауап болады, ал Ресейден ештеңе қалмайды, деп мен ұсындым.
«Жоқ, Еуропадан жауап болмайды», — деді Караганов. «Не, Британия Ресейге ядролық қарумен шабуыл жасайды? Сіз сонша ессіз емессіз деп үміттенемін. Америкалықтар сонша ессіз емес екеніне сенімдімін».
Мен одан соңғы төрт жарым жыл Ресей үшін шығындар мен нашарлаған қауіпсіздік және экономикалық жағдай тұрғысынан апатты болды дегенге келісе ме деп сұрадым.