Ресей президенті Владимир Путин сәрсенбі күні Санкт-Петербургте Дональд Трамптың арнайы өкілі Стив Уиткоффпен Украинадағы соғысты тоқтату туралы жаңа келіссөздер жүргізу кезінде американдық тұтқынды босатуға бұйрық берді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Трамп бұған дейін Путиннен 74 жастағы бұрынғы мұғалім Стивен Хаббардты босатуды сұраған еді. Хаббард Украина үшін жалдамалы әскер ретінде соғысқаны үшін айыпталып, Ресей түрмелерінде төрт жылдан астам уақыт өткізген.
Оның босатылуы Мәскеудің Трампты Путиннің Украина жөніндегі ұстанымына одан әрі жақындату және АҚШ президентіне аралық сайлау алдында дипломатиялық жеңіс сыйлау жолындағы кезекті есептелген қадамы болып көрінді.
Хаббард Ресей тарапынан біржола босатылды, бұған дейінгі американдықтарды босату жағдайларында жиі болғандай тұтқындарды айырбастау аясында емес.
Босату туралы жарияланғаннан кейін әлеуметтік желіде жазған Трамп, бұл өткен аптада Путинге «тікелей» жасаған өтінішінің нәтижесі екенін айтты.
Ол Truth Social-да былай деп жазды: «Америка Құрама Штаттары Президент Трампқа құрмет ретінде ешнәрсе беруге міндеттелмеді – Ресей үшін бұрын-соңды болмаған жағдай... Бұл босату үшін ешқандай «айырбас» қажет болмады».
Сонымен бірге Уиткофф Санкт-Петербургтегі үлкен Константин сарайындағы кездесуде Путинді мақтап, Ресей президентін гуманист деп сипаттады.
«Сіз менің президентім, Президент Трамп туралы гуманист деп көп айтасыз. Сіз де гуманистсіз, сэр, мен мұны құрметтеймін», – деді Уиткофф Путинге. Ол сондай-ақ Ресей дизель отынының АҚШ-қа экспортын қайта бастау туралы даулы келісім үшін Трамптың алғысын жеткізді.
Уиткоффтың жылы сөздері АҚШ-тың жоғары лауазымды шенеуніктерінің, әсіресе Трамптың Владимир Зеленскийге қатысты айтқан өшпенді риторикасына айқын қайшы келді. Трамп Украина президентін отставкаға кетуге шақырып, оны бейбітшілікке басты кедергі ретінде көрсетті.
Уиткофф Ресейге Ослодан келді, онда ол бір күн бұрын Зеленский мен Еуропа көшбасшыларымен кездесіп, тоқтап қалған келіссөздерге серпін беруге тырысқан. Ресейдің Украинаға толық ауқымды басып кіруі бесінші жылына аяқ басты.
Уиткофф кездесудің теледидардан көрсетілген бөлігінде Путинге: «Біз бірнеше қағаз әкелдік. Бұл Ресей мен Украина арасындағы бейбіт келісімге қатысты кейбір идеялар, оны өз уақытыңызда оқып шығасыз», – деді.
Бұл сапар Уиткоффтың Трамп оны соғысты тоқтатуға делдалдық жасауға тапсырғаннан бергі Ресейге тоғызыншы сапары болды.
Вашингтон мен Киев арасындағы қатынастардағы соңғы алшақтық Трамптың Путинмен келісім аясында Ресей дизеліне салынған санкцияларды күтпеген жерден алып тастауы, содан кейін Украина Ресей мұнай зауыттарына соққы беруді тоқтатудан бас тартқан соң Зеленскийді ауыстыруға шақыруынан туындады.
Киев бұдан кейін АҚШ-тың барлау ақпаратын бөлісуіндегі үзілістер мен Илон Масктың Starlink спутниктік желісінің әскери нұсқасы Starshield-ке қолжетімділіктегі шектеулерге шағымданды.
Зеленский сейсенбі күні Вашингтон Ослодағы Уиткоффпен кездесуінен кейін Ресей зымырандық шабуылдары туралы алдын ала ескертулерді қайта бастағанын айтты.
Бірақ Украина Starshield-ке қатысты шектеулерге әлі де тап болып отыр, алайда бұған кім бұйрық бергені белгісіз. The Wall Street Journal сейсенбі күні Масктың жеке өзі баяулатуға бұйрық бергенін хабарласа, Reuters дереккөздерге сілтеме жасап, бұйрық Ақ үйден келгенін мәлімдеді.
Сәрсенбідегі Уиткоффпен кездесуде Путин Трамп пен оның жұбайы Меланияға «соғысты тоқтату жөніндегі күш-жігерге назар аударғаны үшін» алғыс айтты. Уиткофф болса, бейбіт келісімге қол жеткізу жолында «белгілі бір серпін» бар екенін айтып, Ослодағы келіссөздерді «сындарлы» деп сипаттады.
Алайда жақын арада серпіліс болатынына белгі аз. Украинаның атысты тоқтатуға, соның ішінде энергетикалық инфрақұрылымға соққыларды тоқтатуға қайта-қайта шақыруына қарамастан, Мәскеу қыс жақындаған сайын Украинаны бомбалауды тоқтатуды жоспарлап отырғанына аз белгі берді. Ол жалғасқан қысым Киевтен көбірек жеңілдіктер алуға көмектеседі деп сенімді болып көрінеді.
Ресей көшбасшысы Украинаның шығысындағы Донецк облысын толық бақылауға алу талабын қоса, өзінің максималистік соғыс мақсаттарын ұстануға ниетті.
Путин сонымен қатар соғыс аяқталғаннан кейін Ресей мен АҚШ арасындағы тығыз экономикалық байланыстардың перспективаларын атап өткісі келді, Мәскеу АҚШ нарығына тыңайтқыш экспортын айтарлықтай ұлғайта алатынын меңзеді.
Ресей шенеуніктері АҚШ-қа дизель отынын таситын бірінші танкер бейсенбі күні шамамен 300 000 тонналық алғашқы жөнелтілім аясында жолға шығатынын айтты.
Энергетикалық сарапшылар мен трейдерлер Трамптың Ресей дизель импортын уақытша қайта бастау туралы келісімі аралық сайлау алдында американдық тұтынушыларға айтарлықтай жеңілдік әкеле ме деп күмәнданды, өйткені көлемдер жаһандық жабдықтау тапшылығын едәуір жеңілдету үшін тым аз.