Польша президентінің Украина көшбасшысы Владимир Зеленскийден Польшаның ең жоғары мемлекеттік наградасын алу туралы шешімі Мәскеуге пайдалы, өйткені Ресей Киевті одақтастарымен жанжалдастыруға мүдделі, деп мәлімдеді украин шенеуніктері. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Associated Press басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Президент Кароль Навроцкий жұма күні Зеленскийден Ақ бүркіт орденін алатынын жариялады, себебі украин көшбасшысы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде поляктарды қырғынға ұшыратты деп айыпталған украин әскерилендірілген ұйымының атымен әскери бөлімше атады.
Бұрынғы Польша президенті Анджей Дуда Зеленскийге 2023 жылы қауіпсіздік, төзімділік және адам құқықтарын қорғау саласындағы қызметі үшін награданы табыс еткен болатын.
Зеленский 26 мамырдағы жарлығымен Украинаның Арнайы операциялар күштерінің әскери бөлімшесін Украин көтерілісшілер армиясы (УПА) деп атады. Бұл ұйым 1940-1950 жылдары әрекет еткен және Польшада жаппай кісі өлтіруде айыпталған.
«Поляк қоғамының көпшілігі үшін Украин көтерілісшілер армиясы, ең алдымен, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Польша Республикасының азаматтарына қарсы қатыгез қылмыстарға жауапты құрылым болып қала береді», – деді Навроцкий әлеуметтік желідегі 13 минуттық үндеуінде.
Навроцкий награданы қайтарып алу шешімі Польшаның Ресейге қарсы қорғаныста Украинаны қолдауын азайтпайтынын айтты.
Украинаның бұл шешімі Польшада кеңінен сынға ұшырады. Алайда Навроцкий – сайлауда украинға қарсы көңіл-күйді пайдаланған ұлтшыл саясаткер. Польшадағы украиндар экономикаға қосқан үлесіне қарамастан, өсіп келе жатқан кемсітушілікке тап болуда.
Украина президенті кеңсесінің басшысы Кирилл Буданов Telegram-да Навроцкийдің шешімін «біздің халқымызға достық емес әрекет» және «Мәскеу агрессорына сыйлық, ол оны екі елге де қарсы қолданатыны сөзсіз» деп жазды.
Украина сыртқы істер министрі Андрей Сибига бұл қадамды «Польша президентінің стратегиялық қателігі, одан тек Мәскеу пайда көреді» деп атады.
Украинаның Польшадағы елшісі Василь Боднар бұл шешімді украиндықтар зымыран және дрон шабуылдарымен күресіп жатқанда «әсіресе ауыр» деп атады.
Үш украин шенеунігі, сондай-ақ Будановтың орынбасары Игорь Жовква Польша берген мемлекеттік наградаларды қайтаратындарын мәлімдеді. Кейбіреулер Украинаның жауабын сынға алды.
Украинаның бұрынғы премьер-министрі Арсений Яценюк сенбі күні X-те «Польшаның қазіргі президентінің бір зиянды және қате шешімін біздің басқа қате шешімдерімізбен түзету мүмкін емес» деп жазды.
Польша келесі аптада Украинаның соғыстан кейінгі қалпына келтіруіне арналған ірі іс-шараны өткізуі жоспарланған, оған Зеленскийдің қатысуы күтілуде.
Навроцкийдің саяси қарсыласы Польша премьер-министрі Дональд Туск екі көшбасшыны «эмоцияларды басуға, шиеленісті күшейтпеуге» шақырды.
«Майдан шебі басқа жақта», – деп жазды Туск жұма күні кешке әлеуметтік желіде, Польша мен Украина арасындағы қақтығыс «Путинді қуантады және одақтастарымызды таң қалдырады» деп қосты.
Зеленскийдің мамырдағы жарлығында бұл атау ұлттық әскердің тарихи дәстүрлерін қалпына келтіруге және бөлімшенің Украинаның аумақтық тұтастығы мен тәуелсіздігін қорғаудағы жетістіктерін тануға арналғаны айтылған.
УПА Украинаның тәуелсіздігі үшін нацистік Германияға да, Кеңес әскерлеріне де қарсы күрескен. Бірақ ол ондаған мың полякты өлтірді деп айыпталған, негізінен нацистік басып алынған Волинь және Шығыс Галисия аймақтарында. 2016 жылы Польша парламенті УПА жасаған қылмыстарды геноцид деп таныды.
Украиндар екі жақтың қарулы құрылымдары, соның ішінде УПА және поляк астыртын күштері поляктар мен украиндар арасындағы азаматтық құрбандарға әкелген шабуылдар мен жазалау әрекеттеріне қатысқанын айтады.
Польша мен Украина поляк құрбандарын эксгумациялау мәселесінде соңғы уақытта ілгерілеушілікке қол жеткізген болатын. Желтоқсандағы кездесуде екі тарап тарихи мәселелерді шешуге уәде берген.