Зерттеушілер PHP бағдарламалау тілінде ондаған жылдар бойы байқалмай келген ауыр осалдықтарды анықтады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Осалдықтарды анықтау үшін жасанды интеллект (AI) қолданылды. Бұл әлемдік киберқауіпсіздік дабылын тудырды. PHP тілі 2000-жылдардан бері халықаралық деңгейде веб-сайттар құру үшін қолданылып келеді.
Сәрсенбі күні әлемнің түкпір-түкпіріндегі үкіметтер мен киберқауіпсіздік агенттіктері осы жаңалықтың салдарын тежеуге кірісті. Олар веб-сайт операторларын жаңа шұғыл түзетуді орнатуға немесе платформаларын өшіруге шақырды.
Осалдықтарды ашқан зерттеушілердің бірі — Wiz киберқауіпсіздік фирмасы бұл ақауларды AI анықтаған «ең ауыр» осалдықтар деп сипаттады. Осалдықтарды табу үшін технологиясы қолданылған OpenAI бұл жаңалықты «соңғы уақыттағы ең әсерлі қауіпсіздік мәселелерінің бірі» деп атады.
PHP — PHP: Hypertext Preprocessor сөзінің қысқартылған атауы. Көпшілік бұл тіл туралы естімеген болуы мүмкін, бірақ оны күнделікті пайдаланады. PHP онлайн-дүкендер, Wikipedia және WordPress сияқты көптеген платформалардың негізінде жұмыс істейді. WordPress — блогтар сияқты көптеген сайттардың мазмұнын басқару жүйесі.
Gorilla Cyber Security компаниясының бас директоры Пол Спейн BBC-ге түсіндіргендей, Wikipedia сияқты сайтқа кіргенде PHP қажетті ақпаратты жинап, оны веб-парақшада оқуға болатындай етіп ұсынатын код болып табылады. Алайда шабуылдаушыларға аутентификациясыз зардап шеккен веб-серверлерді бақылауға алуға және құпия деректерді ұрлауға мүмкіндік беретін ақауға байланысты PHP негізіндегі барлық жүйе қауіпке ұшырады.
Спейннің айтуынша, AI мұндай шабуылдарды жеңілдетіп, жылдамдатуы мүмкін. Ол осалдық «миллиондаған» сайтқа әсер етуі мүмкін деп болжады. Аделаида университетінің киберқауіпсіздік зерттеушісі Джилл Слэй хакерлер немесе мемлекеттер осалдықты қаруландырып, сайттардан жеке деректерді иемденсе, бұл «апатты» болар еді деді.
Дабыл әлемдік қызметтерді, оның ішінде ойын платформаларын, үкіметтік порталдарды және онлайн-форумдарды бұзды. Wikipedia онлайн-энциклопедиясының артында тұрған Wikimedia ұйымы сақтық шарасы ретінде бірқатар жүйесін өшірді. Финляндия үкіметі, Эдинбург кеңесі және BBC сайттары мен беттерін өшірді, Нидерландының киберқауіпсіздік агенттігі де өз сайтын жапты. Шотландияның бірқатар мемлекеттік ұйымдары, соның ішінде кеңестер мен денсаулық сақтау кеңестері де сайттарын өшірді.
Кейбір сарапшылар осалдық нашар қызмет көрсетілетін сайттарды, әсіресе қауіпсіздік ресурстары шектеулі шағын ұйымдарға тиесілі сайттарды үлкен қауіпке ұшыратуы мүмкін деп ескертеді. UNSW Sydney университетінің киберқауіпсіздік зерттеушісі Салил Канхере айтқандай, техникалық мәліметтер жария болғандықтан, алдағы апталарда бұл ақауларды пайдалану әрекеттері көбеюі ықтимал.
PHP платформасының әзірлеушілері сәрсенбіде жылдар бойы жасырын келген осалдықтарды жою үшін патчтарды шығарды. «Барлық PHP пайдаланушыларына дереу жаңарту қатты ұсынылады», — деді компания. Әлемнің түкпір-түкпіріндегі билік органдары мен қауіпсіздік ұйымдары сайт операторларын платформаларын қорғауға шақырды.
АҚШ Ұлттық қауіпсіздік агенттігі PHP қолданатын барлық ұйымдарға, егер олар жүйелерін дереу патчтай алмаса, оларды өшіруге кеңес берді. Агенттік осалдық жүйенің дерекқорын пайдалануға «тікелей жол» ашуы мүмкін деп қосты. «Бұл тәуекелдер АҚШ үкіметінің департаменттері мен агенттіктерінде дереу патчтауды талап ететіндей ауыр», — деді агенттік.
Ұлыбританияның Ұлттық киберқауіпсіздік орталығы да ұқсас кеңес беріп, ұйымдарды «шабуылдаушы орнатқан артқы есіктерді» тексеруге шақырды. ЕО мен Австралиядағы әріптестері де ұқсас дабылдар таратты.
Жапония премьер-министрі Санаэ Такаичи адамдарды өздерінің қоғамдық сайттары PHP-де жұмыс істейтінін тексеруге шақырды. «Барлығынан бүгін түнде әрекет етуді шұғыл сұраймыз», — деп жазды Такаичи X әлеуметтік желісінде. «Егер түзету патчын дереу қолдану қиын болса, сайттарды уақытша тоқтату және сол сияқты шаралар тәуекелді азайтудың тиімді жолы болуы мүмкін», — деді ол.