Папуа-Жаңа Гвинеяда тарихи Эль-Ниньо тудырған қатты құрғақшылық 8 миллионға жуық адамға әсер етіп, азық-түлік пен су тапшылығынан бастап электр қуатының жетіспеушілігі мен оқу процесінің бұзылуына дейінгі мәселелер тізбегін тудырды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Шіркеулер, кәсіподақтар мен бизнес топтарын қамтитын ықпалды коалиция Тынық мұхит елі «ұлттық дағдарыс» жағдайында екенін мәлімдеді, бірақ «Эль-Ниньоның нашарлап бара жатқан әсерінен осал қауымдастықтарды қорғаудың үйлестірілген жоспары жоқ» сияқты.
Тұрғындар мен қауымдастық көшбасшылары The Guardian-ға өзендер мен бұлақтардың құрғап, отбасылық азық-түлік бақтары – көптеген адамдар үшін тамақ пен табыстың маңызды көзі – солып қалғанын айтты. Мектептер мен денсаулық сақтау мекемелері негізгі қызметтерді ұсынуға жеткілікті су болмағандықтан, ерте жабылуға мәжбүр.
CARE International-дың ПНГ-дағы гуманитарлық жобалар менеджері Эмилли Мереннің айтуынша, таулы аймақтарда отбасылар тамақты күніне бір ретке дейін шектеп отыр, ал азық-түлік қауіпсіздігінің жетіспеушілігі отбасылар арасында жергілікті дауларға әкелуде.
«Әйелдер мен қыздар отбасыларын қолдау үшін көбірек жұмыс істеуге мәжбүр», – деді ол, бірақ олар «алдымен басқаларға қызмет етуі керек болғандықтан, ең соңғы болып тамақтанады».
«Олар су мен азық-түлік іздеу үшін үш-төрт сағат жүруге мәжбүр және қорлау қаупіне ұшырайды. Қауымдастықта ақшаға немесе тамаққа жыныстық қатынас жасау туралы әңгімелер естіп жатырмыз», – деді ол.
Эль-Ниньо климаттық құбылысы тропикалық Тынық мұхитта күшейіп келеді, болжамдар оның тарихтағы ең күшті болатынын және оның әсері ғаламдық жылынумен нашарлайтынын көрсетеді.
ПНГ-ның кейбір бөліктерінде тамыз айынан бері әдеттегі жауын-шашынның төрттен бір бөлігінен азы түсті.
ПНГ Ұлттық метеорологиялық қызметі Эль-Ниньоның басталуын маусымда жариялады, бірақ қызметтің директорының орынбасары Касис Инапе сол кезде елдің көп бөлігі құрғақшылықта болғанын және 8 миллионға жуық адам зардап шеккенін айтты.
Инапе ПНГ әлемдегі ең жауын-шашынды жерлердің бірі екенін, жаңбыр жылы тропикалық сулармен қоректенетінін, бірақ Эль-Ниньо сол сулардың шығысқа жылжуына әкеліп, «біз жаңбырдан айырылып қалдық» деді.
«Біз жаңбырмен қоректенетін ел болғандықтан, халқымыздың көбісі күнкөріс шаруашылығымен айналысады және олар өмір сүру және өздерін тамақтандыру үшін тек жауын-шашынға тәуелді», – деді ол.
ПНГ-ның ылғалды маусымы қараша мен сәуір аралығында, және Инапе қысқа мерзімді жеңілдік болжамдалғанымен, Эль-Ниньо маусымды қысқартады деп алаңдаушылық бар екенін айтты.
«Жер қатты құрғақ – екі ай жаңбыр дақылдардың өсуіне және су деңгейінің қалыпты болуына жеткіліксіз», – деді Инапе.
Моробе провинциясының Булоло ауданында кішігірім өзендер құрғап, отбасылар ішу, тамақ дайындау және жуу үшін суға қол жеткізе алмай қалды.
Тұрғын Теофил Зарак көптеген мектептер мен денсаулық сақтау орталықтары судың жетіспеушілігінен жарты күн ғана жұмыс істеп жатқанын, кейбір емханалар су болмағандықтан стационарлық науқастарды қабылдауды тоқтатқанын айтты.
Леклу ауылының тұрғыны Марта Зурено: «Барлық өзендеріміз құрғады, соның ішінде үйімнің артындағы өзен де. Енді мен балаларыммен бірге тамақ дайындау және ішу үшін су алу үшін күн сайын кешке бірнеше миль жүруге мәжбүрміз», – деді.
«Біз өзіміз қазған құдығымыз бар, бірақ ол суды тек жууға пайдаланамыз. Бақтарымыздағы барлық дақылдар қурап өлді, енді ештеңе өсіре алмаймыз», – деді Зурено.
Зурено жергілікті тұрғындардың көбісі кіріс табу үшін алтын іздеумен айналысатынын, бірақ су болмағандықтан «бұл да қиындай түсті» деді.
Сонымен қатар, осы айдың басында Энга провинциясының кейбір бөліктерінде болған қиратқыш бұршақ – Эль-Ниньомен тікелей байланысты емес – тәтті картопты мұз астына көміп, азық-түлік тапшылығын одан әрі ушықтырды, деді Сэмбе Юнити даму қауымдастығының президенті Джордж Ики.
Астана Порт-Морсбиде PNG Power су қоймаларының деңгейі төмендегеннен кейін гидроэнергия өндірісі қысқарған соң жоспарлы электр үзілістерін бастады және үзілістер 10 айға дейін жалғасуы мүмкін екенін айтты. Компания қаланың сумен жабдықтауын қорғау үшін су қоймаларының су жіберуін басқаруға жұмыс істеуде.
ПНГ-ның белгілі бизнес өкілі және Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қауымдастық коалициясының тең төрағасы Питер Айтси үкіметтің ашылған салдарға, әсіресе ауылдық қауымдастықтарға «тиісті бағалау» жүргізуі қажет екенін айтты.
Өткен айда топ құрғақшылық жағдайын «ұлттық дағдарыс» деп атады, бірақ Айтсидің айтуынша, қалалық орталықтар негізінен әсерден қорғалған. Алайда, ол электр үзілістері мен құрғақшылықтан зардап шеккен аймақтардан жаңа азық-түлік тапшылығына байланысты бұл өзгеруі мүмкін деді.
Айтси астананың өткен аптада аралдың басқа жерлеріндегі және батыстағы Индонезиядағы өрттерден түтін тұманымен жабылғанын айтты, ғалымдар бұл өрттерді Эль-Ниньо күшейтті деп санайды.
Премьер-министр Джеймс Марапе провинциялық және аудандық билікке ұзаққа созылатын құрғақ маусымға дайындалуды тапсырды, оның үкіметі апаттарға ден қоюды қолдау үшін қаржылық шараларды қарастырып жатыр.
«Кабинет ... қарастырып жатыр».