Папа Лео XIV Аргентинаға сапары аясында «гиперкапиталист» президент Хавьер Милеймен қақтығысуға дайындалып отыр. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Сапардың басталуы

Папа Лео XIV Аргентинаға 9 қараша дүйсенбіде келеді. Бұл оның Оңтүстік Америка бойынша үш елді қамтитын сапарының бір бөлігі: сапар жұма күні Уругвайдан басталып, Перуде алты күнмен аяқталады. Аргентинаға папаның соңғы рет келуі 1987 жылы Иоанн Павел II-нің сапары болатын. Оның ізашары, аргентиналық папа Франциск, өз папалығы кезінде отанына қайта оралмаған.

Милейдің сыны

Милей — шығыстарды қысқартуды уәде етіп, сайлауалды науқанында тізбекті араны символ ретінде қолданған ультраоңшыл либертариандық экономист. 2020 жылы ол Францискіні «ақымақ» және «Жердегі Зұлымның өкілі» деп атап, оны коммунизмді насихаттады деп айыптаған. Сондай-ақ әлеуметтік әділеттілікті ұрлық деп бағалаған. Милей 2024 жылдың ақпанында Ватиканда Францискпен кездескенде кешірім сұрағанын мәлімдеген.

Мүгедектік саласындағы қаржыландыру

Папаның сапарының алғашқы күні Католик шіркеуі басқаратын мүгедектер үйі — Коттоленго Дон Орионеге барудан басталады. Бұл үй Буэнос-Айрестен шамамен 26 шақырым жердегі Клайполеде орналасқан және онда 400-ге жуық мүгедектігі бар тұрғын бар. Алайда Милей үкіметі мүгедектік саласын қаржыландыруды кеңінен қысқартқан. Мекеме үйлестірушісі Фернандо Монтеро: «[Үкімет] дәрі-дәрмек, арнайы тағам және памперстер жеткізілімін тоқтатты. Өткен қарашадан бері ештеңе берілген жоқ. Іс сотта қаралып жатыр», — деді. Ол папа мен Милейдің «идеологиялары мүлдем қарама-қарсы» екенін атап өтті: папа адамның құндылығы оның өнімділігімен өлшенбейтінін уағыздайды, ал Милей — тек «ең көп бәсекелескендер марапатталуы керек» деп санайтын «гиперкапиталист».

Экономикалық жағдай

Милей 2023 жылдың желтоқсанында билікке келгеннен бері мемлекеттік шығыстарды қысқартты. Үкімет бұны инфляцияны тежеу үшін қажет деп түсіндіреді. Алайда құны ауыр болды. Mate зерттеу орталығының бағалауы бойынша, ең төменгі зейнетақы алатын зейнеткерлердің (жалпы санының 63%-ы) сатып алу қабілеті шамамен 30%-ға төмендеген. Өткен сәрсенбіде Конгресс алдындағы зейнеткерлердің апта сайынғы шеруінде бір адам «Папа Лео XIV, бізді құтқар — Милей бізді өлтіріп жатыр» деген жазуы бар картон тақтайша көтеріп тұрған.

Жасанды интеллект және еңбек құқықтары

Папа мен президент арасындағы айырмашылықтар тек әлеуметтік мәселелермен шектелмейді. Мамыр айында Лео XIV жасанды интеллектіні «қарусыздандыруға» шақырса, Милей ЖИ технологиясын реттемейтінін мәлімдеп, ел бойынша деректер орталықтарын салуға және «адамсыз корпорацияларға» құқықтық мәртебе беруге заң жобаларын ұсынған. Мемлекеттік қысқартуларға жауапты министр Федерико Стурзенеггер заң жобаларын дайындау үшін ЖИ қолданғанын айтқан. Берлиндегі Critical AI Lab зертханасын басқаратын әлеуметтанушы және информатика саласының ғалымы Милагрос Мичели екеуінің арасындағы «қайшылық» «анық көрінетінін» атап өтті. Ол папаның сапарын құптап, «қуатты тұлға» ретінде папа «адамзаттан жоғары қойылып отырған технологиялардың құндылықтарынан арылтып, адамды орталыққа қоюды» көздейтінін айтты. Ватиканның Интегралды адам дамуын насихаттау дикастериясында қызмет еткен солшыл перонистік депутат және қоғам қайраткері Хуан Грабоис: «Абсолютті реттеуден бас тарту — президент бағдарламасының өзегі, ал адам факторын алгоритмдік билік формаларымен алмастыру да үкіметтің саяси басымдығына айналғаны анық», — деді.

Шіркеу мен мемлекет арасындағы шиеленіс

Мүгедектік саласын қаржыландыру шіркеу мен мемлекет арасындағы қақтығыс тудырды. Милей Конгресспен қаржыландыру туралы заң жөнінде келісе алмай жатқанда, Аргентина епископтарының конференциясы 1 сәуірде денсаулық сақтау министрі Марио Лугонеске хат жолдап, «еліміздегі мүгедектігі бар адамдарға күтім мен қолдау көрсететін көптеген мекемелердің алдында тұрған ауыр жағдайды» айыптады. Министрлік содан бері епископтармен сәуірде және 5 қазанда екі рет кездесті, бірақ тұйықтан шыға алмады. Үкімет ықтимал шиеленісті бәсеңдетуге тырысып отыр. Әлеуметтік саясатқа жауапты министр Сандра Петтовелло жақында: «Папа жергілікті саясатты талқылау үшін келмейді», — деді. Халықаралық амнистия ұйымы папаға Аргентина туралы хат жазып, «негізгі құқықтардың жүзеге асырылуына әсер ететін үкімет шешімдеріне алаңдаушылығын» білдірді.

Сапар бағдарламасы

Милей папаны жексенбі күні әуежайда қарсы алады. Мүгедектер үйінен кейін папа Буэнос-Айреске барып, бизнес және кәсіподақ көшбасшыларымен кездеседі. Сейсенбіде ол Кордовадағы мемлекеттік әскери ұшақ зауыты FAdeA аумағында месса өткізеді; бұл зауыт жұмысшылары Милейдің қысқартуларына қарсы наразылық білдірген. Буэнос-Айрес университетінің Діндер мен сенімдер барометрінің директоры Хуан Крус Эскивель: «[Папа не айтатыны туралы] болжам жасағым келмейді, бірақ отандық өндірісті, еңбекті, мүгедектікті немесе әлеуметтік әділеттілікті қорғау туралы кез келген сөз Милей үкіметі насихаттап отырған идеологиямен табиғи түрде қақтығысады», — деді. Кордованың кедей ауданындағы католик діни қызметкері Мариано Оберлин қақтығыс дипломатиялық түрде өрбиді деп күтеді.