Панама каналы Эль-Ниньо климаттық құбылысынан туындаған құрғақшылықтың күшеюіне байланысты теңіз қатынасын қайтадан қысқартуды жоспарлап отыр. Бұл әлемдегі ең маңызды кеме жолдарының бірінің жүктемесін одан әрі қиындатады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Канал әлемдік теңіз саудасының 5%-ын және АҚШ-тың контейнерлік тасымалының шамамен 40%-ын өткізеді. Жүк тасушылар оны әдетте шығын мен жеткізу уақытын қысқартатындықтан таңдайды, әсіресе Қытай, Азия және АҚШ арасында сауда жасайтын компаниялар үшін.

Панама парламентіне ұсынылған жоспар жобасына сәйкес, қазан айынан бастап тәулігіне орта есеппен 29,5 кеме өтуіне рұқсат беріледі — бұл тамыздағы 36 кемемен салыстырғанда 18%-ға аз. Қыркүйекте шенеуніктер құрғақшылыққа байланысты тәуліктік транзит санын 36-дан 32-ге қысқартқан болатын.

АҚШ пен Израильдің Иранға қарсы соғысы және оның Ормуз бұғазындағы бұзылуы каналды пайдаланатын кеме компаниялары үшін логистиканы қиындатып, шығындарды қосты.

Тамыз айында каналға кіру үшін кемелер 10 күн күткен — бұл мамыр айынан бергі ең ұзақ күту. Бір контейнерлік кеме кезектен тыс өту үшін шамамен 4 миллион доллар (3 миллион фунт) төлегені хабарланды. Теңіз компаниялары әдетте каналдан өту үшін орынды брондауға тұрақты ақы төлейді, бірақ күнделікті аукцион кеме иелеріне кезекті айналып өту үшін баға ұсынуға мүмкіндік береді. Баға ұсыныстары жоғары сұраныс кезінде әдетте өседі.

Каналдағы кеме қатынасы шектеулері одан әрі нашарлауы мүмкін, өйткені Эль-Ниньо осы жылдың соңында шыңына жетеді деп күтілуде. Әлемде жел, ауа қысымы және жауын-шашын үлгілерінде өзгерістер әкелетін бұл табиғи ауа райы құбылысы соңғы төрт онжылдықтағы ең күшті болуы болжанып отыр.

Кариб теңізін Тынық мұхитымен байланыстыратын ұзындығы 82 шақырым канал өзінің шлюз жүйесін жұмыс істету үшін Гатун көліне құятын өзендерден тұщы суға тәуелді. Қыркүйекте шенеуніктер су жинау алабы болжамнан төмен жауын-шашын алғанын мәлімдеді.

Каналдың шлюздері лифт сияқты әрекет етеді: әрқайсысы суға толады да, кемелерді теңіз деңгейінен 26 метрге (85 фут) Гатун көліне көтеріп, содан кейін екінші жақта теңіз деңгейіне қайта түсіреді.

Егер көл деңгейі ең үлкен кемелердің өтуі үшін қауіпсіз болмаса, Панама каналы әкімшілігі қауіпсіздік үшін және суды сақтау үшін шектеулер енгізеді.

2023 жылы каналды қоректендіретін көлдердегі су деңгейі соншалықты төмен болды, билік тәуліктік транзит санын 38-ден 22-ге қысқартты. Бұл шектеулер кемелердің кептелісіне әкеліп, компанияларды баламалы бағыттар іздеуге мәжбүр етті.

Эль-Ниньо Орталық Америка мен Оңтүстік Американың солтүстік бөліктеріне қатты әсер етті, онда тоғыз ел осы жылы маусым-тамыз аралығындағы ең ыстық кезеңді бастан кешірді.

Agence France-Presse-тің Еуропалық Copernicus бағдарламасының метеорологиялық деректеріне жасаған талдауына сәйкес, барлық континенттердегі елу екі ел осы кезеңдегі маусымдық температура рекордтарын жаңартты.

Аса қатты ыстық әртүрлі формада көрінді: Еуропадағы бұрын-соңды болмаған ыстық толқындардан бастап Судандағы қиратушы құрғақшылыққа және Индонезиядағы улы түтінге дейін.

Солтүстік жаз айларындағы ең ыстық кезеңді бастан кешірген адамдардың үштен бірінен астамы Африкада, әсіресе Сахель мен оның оңтүстігіндегі аймақтарда болды.

Мавритания мен Сьерра-Леоне батыстан Эритрея мен Эфиопияға шығысқа дейінгі он сегіз африкалық ел маусым-тамыз кезеңіндегі маусымдық рекордтарын жаңартты.