Австралияның Резервтік банкі (РБА) есептік мөлшерлемені одан әрі көтеретін болса, бұл тұрғын үй нарығын «қиратуы» мүмкін, бірақ бағаның төмендеуіне қарамастан тұрғын үй қолжетімсіздігі бұрынғыдан да нашарлай түседі. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Сарапшылардың айтуынша, РБА пайыз мөлшерлемесін тағы екі, тіпті үш рет көтеру тұрғын үй нарығы үшін «қиратушы» әсер етеді, алайда қарыз алу құнының өсуі бағаның төмендеуінен басым болғандықтан, тұрғын үй бұрынғыдан да қолжетімсіз болып қала береді.
РБА-ның ақша-кредит саясаты жөніндегі кеңесі сейсенбі күні түстен кейін есептік мөлшерлемені 4,35%-дан 4,6%-ға көтеретінін жариялайды деп күтілуде. Бұл шешім 700 000 долларлық несие бойынша ай сайынғы ипотекалық пайыз төлеміне тағы 100 доллар қосады.
Бірқатар талдаушылар Мельбурн кубогы күні тағы бір пайыз мөлшерлемесінің өсуін – биылғы бесінші өсімді – болжайды. Қаржы нарықтары тіпті 2027 жылдың ортасына қарай алтыншы өсімнің 60% ықтималдығын бағалап отыр.
Бензин бағасы литріне 2,40 долларға қарай ұмтылып келе жатқанда, AMP бас экономисті Шейн Оливер экономика мен отбасылардың қаржысы әлдеқашан әлсіреген жағдайда тағы екі-үш мөлшерлеме өсімі «артық» болады деп мәлімдеді.
Оливердің айтуынша, сейсенбідегі өсім есептік мөлшерлемені 2011 жылдың соңынан бергі ең жоғары деңгейге жеткізеді, ал қарашадағы келесі отырыста тағы бір өсім оны 4,85%-ға – жаһандық қаржы дағдарысының алдындағы деңгейден бергі ең жоғары көрсеткішке – жеткізеді.
«5,1%-ға дейінгі тағы бір өсім ипотекасы бар үй шаруашылықтары үшін үлкен проблемалар туғызады», – деді ол, соңғы жиырма жылда қарыз жүктемесі айтарлықтай өскенін атап өтіп.
«Және бұл тұрғын үй нарығы үшін қиратушы болады. [Есептік мөлшерлемемен] неғұрлым жоғары көтерілсеңіз, шешуші нүктеге жету ықтималдығы соғұрлым артады, сонда тұрғын үй бағасының 10% төмендеуінің орнына 15-20% төмендеуін аласыз», – деді ол.
Housing Industry Australia ұйымының аға экономисті Том Девитт HIA-ның ұлттық қолжетімділік индексі маусым айының соңында тарихтағы ең төменгі деңгейге жеткенін айтты.
Тұрғын үй құнының төмендеуінің жақсы жағы – бұл алғашқы үй сатып алушыларға тұрғын үй нарығына кіруге жеңілдік туғызады.
Девитт биылғы жылдың екінші жартысында және мүмкін 2027 жылға қарай қолжетімділік жақсарады деп күткенін айтты – бірақ бұл РБА-ның қарыз алу құнын одан әрі көтермеуіне негізделген еді.
Сейсенбіде күтілетін мөлшерлеме өсімі, одан әрі өсімдердің болжамымен қатар, бұл есептеуді өзгертті.
«Бұл циклде біз қолжетімділіктің мүлдем жақсармайтынын көріп отырмыз», – деді ол.
NAB аға экономисті Тейлор Нагент пайыз мөлшерлемесінің одан әрі өсу перспективасы тұрғын үй құнының күткеннен де төмендеуіне және ұзағырақ төмендеуіне әкелетінін айтты.
Нагент бағадан бөлек, тұрғын үй нарығындағы түбегейлі мәселе – тым көп адамның тым аз үйге таласуы – жалға берілетін тұрғын үйдің жетіспеушілігі мен жалдау ақысының өсуінен көрінетінін атап өтті.
«Тұрғын үй қолжетімділігі тек сатып алғысы келетіндер үшін ғана емес, жалдаушылар үшін де қиындық туғызады», – деді ол.