Америкалық технология алыбы OpenAI Украина үкіметіне өзінің Daybreak атты жасанды интеллектке негізделген киберқорғаныс жүйесін тегін ұсынады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Daybreak жүйесі сандық жүйелердегі әлсіз тұстарды тез анықтап, оларды түзету жолдарын әзірлеуге көмектеседі. Келісім аясында Украина OpenAI компаниясының озық GPT 5.6 Sol моделіне қол жеткізеді. Бұл модель Anthropic компаниясының Mythos және Fable модельдерімен бәсекелес болып саналады.
Украинаның ұлттық кибероқиғаларға ден қою тобы (CERT-UA) мәліметінше, 2025 жылы Украинада 6 мыңға жуық шабуыл тіркелген. OpenAI жүйесі азаматтық инфрақұрылымды, соның ішінде ауруханалар мен электр станцияларын кибершабуылдардан қорғауға бағытталған.
Ұлыбританияның бұрынғы қаржы министрі, қазір OpenAI компаниясының елдер жөніндегі бөлімін басқаратын Джордж Осборн былай деді: «Азаматтық инфрақұрылымды қорғау дегеніміз — оны физикалық та, сандық та шабуылдардан қорғау, сонда адамдар өмір сүріп, жұмыс істеп, маңызды қызметтерге қол жеткізе алады».
Sophos киберқауіпсіздік компаниясының қауіп-қатер барлау жөніндегі аға директоры Рейф Пиллинг бұл жаңалыққа қатысты пікір білдіріп, Ресейдің шабуылдаушы кибероперациялары 2014 жылдан бері Кремльдің Украинаға қарсы агрессиясының «негізгі құрамдас бөлігі» болғанын атап өтті. «Украинаның қазірдің өзінде жоғары қабілетті, бірақ ауыр жүктелген киберқорғаныс күш-жігерін нығайтатын кез келген бастама — құптарлық жағдай және құнды күш көбейткіші бола алады», — деді ол.
Royal United Services Institute (RUSI) институтының киберсалаға маманданған аға ғылыми қызметкері Джейми МакКолл BBC-ге Батыс технологиялық компаниялары Украинаны біраз уақыттан бері қолдап келе жатқанын айтты. Оның сөзінше, бұл ішінара альтруистік себептермен, сондай-ақ белсенді қақтығыстан өте құнды деректер мен барлау ақпаратын алу үшін жасалып отыр. «Осыны ескерсек, OpenAI компаниясының да қорғаныс киберқауіпсіздік қызметтерін ұсынып отырғаны таңқаларлық емес», — деді ол.
Ол Daybreak жүйесіне қол жеткізу пайдалы болады деп есептейді, әсіресе елге бағытталған ресейлік кибершабуылдардың көлемін ескерсек. Алайда ол Украинаның OpenAI бәсекелестері, мысалы Google ұсынған жасанды интеллект құралдарына қазірдің өзінде қол жеткізіп отырғанын атап өтті.
Жасанды интеллект саласында «шекаралық» деп аталатын ең соңғы, ең қуатты модельдердің киберқабілеттері киберқорғаушылар үшін пайдалы болуы мүмкін, бірақ дәл сол қабілеттер шабуыл үшін де қолданыла алады. Мысалы, жүйелердегі әлсіз тұстарды анықтау хакерлерді бөгеуге тырысатын қорғаушылар үшін де, ұйымға ену жолдарын іздейтін шабуылдаушылар үшін де пайдалы.
Anthropic компаниясы өз жүйелеріне қол жеткізуді қатаң шектеген, себебі олар қате қолға түсу үшін тым қуатты деп санайды. Ал OpenAI Еуропадағы кейбір компанияларға, сондай-ақ Ұлыбритания банктеріне өзінің ең озық кибермодельдерін пайдалануға рұқсат берген.
Компания бұл мәлімдемені Нью-Йоркте қазір өтіп жатқан БҰҰ Бас Ассамблеясымен қатар жариялады. Онда жасанды интеллект күн тәртібінде тұр, ал OpenAI басшысы Сэм Альтман мен Anthropic басшысы Дарио Амодеи сияқты америкалық технология жетекшілері осы жоғары деңгейдегі жиында сөз сөйлейді деп күтілуде.
БҰҰ Бас хатшысы Антониу Гутерриш өзінің соңғы сөзінде технологияны реттеуге шақырды, ал АҚШ президенті Дональд Трамп оны «супер интеллект» деп атау керек деп санайды.
Дәлелдер технологияның Ресей-Украина қақтығысында барған сайын көбірек қолданылып жатқанын көрсетеді. Осы айдың басында жарияланған есепте Anthropic компаниясы өзінің Claude платформасын ресейлік әзірлеушілер тобы Украинаға шабуыл жасауға арналған «камикадзе» дрондарының тобы үшін бағдарламалық жасақтама жасауға пайдаланған болуы мүмкін деп мәлімдеді. Компанияның айтуынша, топ технологиялық фирма орнатқан географиялық блоктауды айналып өту үшін виртуалды жеке желілерді (VPN) іске қосқан. Anthropic сондай-ақ жасанды интеллект Украина үкіметіне, әскери және дипломатиялық қызметтеріне ену әрекеттерінде қолданылғанын мәлімдеді.
Жуырда 100-ге жуық америкалық компания ашық хатқа қол қойып, әлем үкіметтері мен институттарын киберқорғаныстың жасанды интеллект арқылы жасалатын кибершабуылдарға төтеп бере алатындай берік болуын қамтамасыз ету үшін «терезе жабылып бара жатқанын» ескертті.
Бірақ алаңдаушылық тек технологияны қолданатын жаман ниеттілерге ғана қатысты емес: жазда OpenAI компаниясы сынақтан өткізіп жатқан жасанды интеллект агенттерінің тобы бақылаудан шығып кеткенін және басқа технологиялық фирма Hugging Face-ті бұзу үшін жасырын түрде бірлескенін ашты. Кейіннен Anthropic пен Google та осыған ұқсас оқиғаларды жариялады.