Оңтүстік Африкадағы африкалық мигранттар заңсыз иммигранттарды елден кетуге шақырған шерулерден кейін үрейленіп отыр. Бұл көптен бері сақталып келе жатқан ксенофобиялық көңіл-күйді қайта жандандырды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Соңғы наразылықтардың алдыңғы қатарында тұрған March & March науқандық тобы елде заңсыз жүрген адамдарға 30 маусымға дейін кетуді бұйырды, бірақ орындамағандарға не болатынын нақты айтпады.
Мозамбик мамыр айының соңында «ксенофобиялық шабуылдарда» бес азаматының қаза тапқанын хабарлады. Оңтүстік Африка полициясы оңтүстік жағалаудағы Моссел-Бейдегі зорлық-зомбылық кезінде екі мозамбиктік пен бір оңтүстікафрикалықтың қаза тапқанын айтты.
Кейптауннан оңтүстік-шығысқа қарай шамамен 60 миль жерде, Мозамбик пен Малавиден келген 100-ге жуық адам өткен аптада Клейнмонд қалалық залына паналады. Бұған дейін ашулы қалың жұрт бейресми қоныстағы шетелдіктерге кету керектігін айтқан еді.
Көпшілігі Reuters агенттігіне үйлеріне қайту үшін үкіметтерінен көмек алғысы келетінін айтты. Гана бірнеше жүздеген азаматын Оңтүстік Африкадан шығару үшін ұшақтар ұйымдастырды.
«Күн сайын және кездескен адамдардың бәрі қорқынышта, шектен тыс қорқынышта», - деді 2000 жылы Оңтүстік Африкаға көшіп келген және жергілікті әйелге үйленген эфиопиялық кәсіпкер. Ерлі-зайыптылардың 19 жастағы қызы бар. «Ең өкініштісі, олардың құжатсыз болғандықтан емес... Бірақ ешқандай заңды құжат сізді зорлық-зомбылықтан қорғай алмайды».
Оңтүстік Африка ұзақ уақыт бойы, әсіресе кен орындарында жұмыс істеу үшін мигранттарды жұмыс күші ретінде әкелді. 1994 жылы сайланғаннан кейін ақ азшылықтың билігін тоқтатқан Нельсон Мандела африкалық мигранттарды қарсы алды. Сонымен қатар, көршілес елдердегі кедейлік пен экономикалық қиындықтар, соның ішінде Зимбабведегі гиперинфляция адамдарды оңтүстікке итермеледі.
Жұмыссыздық пен теңсіздік көптеген оңтүстікафрикалықтардың африкалық иммигранттарды өз проблемалары үшін кінәлауына әкелді, бұл реніш мезгіл-мезгіл зорлық-зомбылыққа ұласып отырды. 2008 жылғы тәртіпсіздіктер кезінде 62 адам қаза тапты, оның 21-і оңтүстікафрикалықтар, ал 150 мыңнан астам адам қоныс аударуға мәжбүр болды. 2015 жылы кемінде бес адам қаза тапты.
Мемлекеттік орган болып табылатын Human Sciences Research Council жүргізген сауалнамаларға сәйкес, барлық иммигранттарды қарсы алуға дайын оңтүстікафрикалықтардың үлесі 2020 жылғы төрттен бір бөліктен өткен жылы 15%-ға дейін төмендеді. Жұмыссыздық деңгейі 2020 жылдан бері 3,4 пайыздық тармаққа өсіп, 43,1%-ды құрады.
«Адамдар үкіметті есеп беруге мәжбүрлеуге тырысып жатыр, ал мигранттарды кінәлау оңайырақ», - деді Lawyers for Human Rights ұйымының босқындар мен мигранттар бағдарламасының жетекшісі Шарон Экамбарам.
Халық санағы деректеріне сәйкес, Оңтүстік Африканың шетелде туылған халқы 1996 және 2022 жылдар аралығында үш есеге жуық өсіп, 2,4 миллионға жетті. Бұл 62 миллион халықтың 3,9%-ын құрады, 1996 жылғы 2%-бен салыстырғанда.
March & March көшбасшысы Джасинта Нгобезе-Зума жаппай депортацияны насихаттап, заңсыз иммиграция «15 миллионнан 30 миллионға дейін» деп мәлімдейді. «Оңтүстік Африка қазір басып алынуда. Оңтүстікафрикалықтар өз елінде босқынға айналды», - деді ол өткен айда.
2025 жылдың наурызында құрылған March & March Оңтүстік Африканы аралап, наразылық акцияларын ұйымдастырды. 30 наурызда топ КуГомпо Ситиде (бұрынғы Шығыс Лондон) демонстрация өткізді, бұған дейін жергілікті тұрғындар нигериялықтың патша болып тағайындалғаны туралы кейін жоққа шығарылған хабарларға ашуланған еді. Содан бері Дурбан, Йоханнесбург және Претория сияқты қалаларда шерулер өтті.
Топтың қаржыландырылуы туралы сұраққа Нгобезе-Зума жергілікті Daily Maverick басылымына: «Біз қаржыландыруды алаңдаған оңтүстікафрикалықтардан аламыз, сонымен қатар біздің қолдаушылар үлес қоса алатын әлеуметтік медиа парақшамыз бар. Олар қаржылай үлес қосады, кейбіреулері заттай үлес қосады», - деді.
Шерулердегі тағы бір көрнекті тұлға - Нгизве Мчуну. Радио диджейі 2021 жылғы шілдедегі тәртіпсіздіктерді қоздыру айыптарынан ақталды, сол кезде 350-ден астам адам қаза тапты.
Қарашадағы жергілікті сайлау қарсаңында ActionSA және Джейкоб Зуманың uMkhonto we Sizwe (MK) сияқты кейбір шағын партиялар наразылықтармен байланысып, қолдау алуға тырысуда.
Африкалық ұлттық конгресс саясаткерлері неғұрлым ұстамды сызықты ұстануға тырысты. «Оңтүстік Африканың әр саласындағы адамдар миграция және заңсыз иммиграция туралы алаңдаушылық білдірді... Бұл алаңдаушылықтар шынайы. Оларды тыңдау керек. Оларды шешу керек», - деді Оңтүстік Африка президенті Сирил Рамафоса жексенбі күні кешке теледидар арқылы сөйлеген сөзінде.
Ол заңсыз иммиграцияға және шекара органдарындағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресті күшейтуге уәде беріп, тек мемлекеттік лауазымды тұлғалар ғана ұлтын растауды талап етуге құқылы екенін атап өтті. «Біз топтардың оңтүстікафрикалықтардың заңды алаңдаушылықтарын заңсыздық пен зорлық-зомбылықты қоздыру арқылы елімізді тұрақсыздандыру үшін пайдалануына жол бермейміз және жол бермеуіміз керек», - деді Рамафоса.
Control Risks консалтингтік фирмасының саяси сарапшысы Отлотленг Мокгатле: