Мұнай-газ секторы, энергетика және тариф саясаты саласындағы сарапшы Олжас Байдильдинов Қазақстан ішкі мұнай өнімдері нарығына жүктеменің күшеюіне алдын ала дайындалуы керек деп есептейді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Байдильдинов қазақстандықтарды отынды үнемдеуге шақыру керек деп санайды.

«Энергетика министрлігі бұл күндері тыныштандыратын мәлімдемелер жасап жатыр, бұл қалыптасқан тәжірибеге сәйкес келеді, бірақ мен Үкіметті азаматтар мен бизнес-қоғамдастықты отынды үнемдеуге шақыруға шақырамын», – деп жазды ол өзінің Telegram-арнасында.

Сарапшы өз алаңдаушылығын көршілес елдердегі жағдаймен байланыстырады, онда отын жеткізу мәселелері күшейіп келеді.

Соңғы шешімдердің бірі Қырғызстанда бензиннің бөлшек сауда бағасын мемлекеттік реттеуді тоқтату болды. 7 шілдеден бастап ел билігі Аи-95 үшін шекті бағаларды жойды.

Байдильдиновтың айтуынша, Қырғызстан мұнай өнімдерін жеткізуге шамамен 90% Ресейге тәуелді. Қазір республика импорттың балама көздерін қарастыруда, оның ішінде Қытайдан дизель және авиациялық отын жеткізу, онда өнімнің өзіндік құны мен логистикалық шығындар жоғары.

Сарапшының айтуынша, Қырғызстанда де-факто отын тапшылығы байқалады, өйткені ел басқа мемлекеттерден жеткізуді шұғыл түрде жолға қоюға тырысуда.

Ол сондай-ақ Ресейдегі жағдайға назар аударды. Оның айтуынша, ондағы бензиннің нақты бағасы орташа мәндерден жоғары, өйткені ірі ЖЖМ желілері отынды босатуды шектейді, ал шағын жанармай құю станциялары оны айтарлықтай қымбат сатады.

Global Petrol Prices ресурсының 2026 жылғы 6 шілдедегі деректеріне сілтеме жасай отырып, Олжас Байдильдинов Қазақстан өңірдегі ең төмен отын бағасы бар елдердің бірі болып қала беретінін атап өтті.

Қазақстанда Аи-95 бензинінің литрі $0,69, дизель отыны – $0,73 тұрады.

Салыстыру үшін, Әзірбайжанда Аи-95 $0,68, Ресейде – $0,94, Қырғызстанда – $1,01, Қытайда – $1,14, Өзбекстанда – $1,34, ал Украинада литріне $1,72 тұрады.

Бағалардың мұндай арақатынасы сарапшыны қуантады, бірақ сонымен бірге оны Қазақстан нарығы төтеп бере ме деген сұрақ қоюға мәжбүр етеді:

«Біздің бағаларымыз көршілес елдерден екі есе дерлік арзан, бұл қуантпай қоймайды, алайда сұрақ туындайды: біздің ішкі нарығымыз, ол бір мезгілде жартылай сыртқы нарық болып табылады, қанша уақытқа шыдайды?»

Ресейдегі отын дағдарысы 2026 жылдың мамыр айының соңында күрт шиеленісе бастады, мұнай өңдеу зауыттары мен мұнай қоймаларына бірқатар соққылар қуаттың бір бөлігінің тоқтап қалуына әкелді. Осыған байланысты мұнай өңдеу айтарлықтай төмендеді, ал жоғары сұраныс маусымында – демалыс және белсенді ауылшаруашылық жұмыстары кезінде – ішкі нарық бензин мен дизель тапшылығына тап болды.

Қазіргі жағдай мынадай: көптеген ЖҚС-да отынды босатуға шектеулер енгізілуде, кейбір аймақтарда бензин «бір қолға» лимит бойынша ғана сатылады, ал бағалар өсуде. Ресей билігі тапшылықтың бар екенін мойындайды, бірақ оны «сыни емес» деп атайды және бензин экспортына шектеулер мен аймақтар арасындағы қорларды қайта бөлу арқылы нарықты тұрақтандыруға тырысуда.

Бұған дейін Энергетика министрлігі Қазақстанда бензин мен дизель отынының тапшылығы жоқ деп мәлімдеген болатын. Ведомствоның деректері бойынша, ЖЖМ қорлары нормативтерге сәйкес келеді, ал ішкі нарықтағы жағдай тұрақты болып қалуда.

Ресейлік жүргізушілерге Қазақстанда жанармай құюға рұқсат етілді, бірақ бір шартпен: мұнда оқыңыз.