АҚШ-тың бұрынғы президенті Барак Обама Дональд Трамптың «шекаралық патшасы» деп аталатын Том Хоманның Демократиялық партиядан сайланған конгрессвумен Илхан Омарды «әрине» азаматтықтан айырып, депортациялауға болады деген сөздерін айыптады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Обама жексенбі күні таңертең X әлеуметтік желісінде «заңға бағынатын сайланған шенеунікке президентті сынағаны үшін федералды үкіметтің барлық ауыртпалығы түсіріліп отыр» деп жазды. Ол барлық америкалықтарды, саяси көзқарастарына қарамастан, Омарды қорғауға шақырды. «Егер бұл қалыпты жағдайға айналса, оның тек онымен тоқталатынына сенуге ешбір негіз жоқ – немесе болашақ президенттер, қай партиядан болса да, осылай жасамайды деп айтуға да негіз жоқ», – деп қосты Обама. Обаманың өзінің де азаматтығы Трамп тарапынан тексерілген болатын, ол он жылдан астам уақыт бұрын Обама Кенияда туылып, сондықтан президенттікке сайланбауы керек деген жалған қастандық теорияларын таратқан еді.
Трамптың «шекаралық патшасы» Том Хоман сенбі күні Fox News арнасының жүргізушісінің Омарға қатысты тергеу «оны азаматтықтан айырып, содан кейін депортациялауды» қамтуы мүмкін бе деген сұрағына: «Әрине», – деп жауап берді. «Егер азаматтық алу процесінде өтірік айтсаңыз, адамды азаматтықтан айыру рәсімі бар», – деді Хоман. «Біз мұны бұрын жасағанбыз. Бұл ұзақ, ауыр процесс, бірақ бұрын жасалған. Әрине, егер дәлелдер солай көрсетсе, бұл болуы мүмкін».
Хоманның сөздері 12 қазанда федералды агенттер Миннесота штатынан сайланған АҚШ Өкілдер палатасының мүшесі Омардың үйіне тінту жүргізгеннен кейін Трамп әкімшілігінің жоғары лауазымды шенеунігінің атынан Омарға қатысты азаматтықтан айыру және депортациялау туралы нақты айтылған алғашқы мәлімдемесі болды. Омардың үйін тінту үлкен наразылық тудырып, Трамп әкімшілігі президент пен оның жақтастары азаматтықтан айырып, депортациялауды ашық армандаған саяси қарсыласын нысанаға алу үшін федералды үкіметті қару ретінде пайдаланып отыр деген айыптауларға әкелді.
АҚШ-тағы ең танымал сомалдық америкалыққа қатысты федералды тергеу Омардың немесе оның отбасының азаматтық алу кезінде қандай да бір заңды бұзғанын анықтауға бағытталған. Тергеу қарашадағы аралық сайлауға бірнеше апта қалғанда басталды, онда Омар сайлау бюллетенінде бар.
Хоман Fox News-тегі сұхбатында федералды үкіметтің Омарды басқа да айыптаулар бойынша тергеп жатқанын меңзегендей болды, бірақ егжей-тегжейін айтудан бас тартты. «Мен ол жаққа бармаймын», – деді Хоман. «Мен кейбір нәрселерді білемін, бірақ бұл ФБР-ге қойылатын сұрақ».
Сомалиден келген АҚШ азаматтығын алған Омар әкесі иммиграциялық құжаттарды толтырған кезде бала еді, федералды үкімет дәл сол құжаттарды тексеріп отыр. Оның әкесі Нұр Омар Мұхаммед 2020 жылдың маусымында қайтыс болды.
Обама X-тегі жазбасында Омар АҚШ-қа әкесімен бірге 12 жасында келгенін, бес жылдан кейін әкесі АҚШ азаматы болғанда, ол 17 жаста болғандықтан, өзі де азамат болғанын атап өтті. (Оның айтуынша, 18 жастағы адам жеке өтініш беруі керек еді.) «Енді әкімшілік конгрессвумен Омарды депортациялауға белсенді түрде тырысып отыр, бұл оның әкесі азаматтық алған кезде шын мәнінде 18 жаста болған, сондықтан ол азамат емес деген негізсіз теорияға негізделген сияқты», – деп жазды ол. «Федералды агенттер оның үйіне тінту жүргізіп, жеке құжаттарын тәркілеп, телефонын алды – мұның бәрі 20 жыл бұрынғы, істі дәлелдейтін ешбір жалған дәлел табу үшін жасалып отыр».
Омардың үйі тінтілгеннен кейінгі хатында оның адвокаттары АҚШ Әділет министрлігін ұзақ жылдар бойы сақталған ішкі саясатты бұза отырып, сайлауға ықпал етуі мүмкін деп айыптады.
Омарды тергеу әкімшіліктің иммигранттарға қарсы агрессивті күресі аясында күшейтілген шабуыл кезінде басталды. Ресурстарды жұмсап, ел бойынша құжатсыз иммигранттарды тұтқындау, ұстау және депортациялау үшін көптеген шенеуніктерді жіберумен қатар, әкімшілік заңды иммиграцияға да шабуылын күшейтті. Әкімшілік ел бойынша АҚШ-тан тыс жерде туылып, азаматтығын алаяқтық жолмен алған деп айыпталған америкалықтарды азаматтықтан айыруға тырысып, ондаған істі қарастырып отыр.
Хоман айтқандай, ұзақ азаматтықтан айыру процесі федералды тергеу мен ұзаққа созылатын сот ісін талап етеді. Соған қарамастан, сәуір айының жағдайы бойынша АҚШ Әділет министрлігі тергеу жүргізгісі келетін 400-ге жуық шетелде туылған азаматты анықтаған.
Омарды тергеу Трампты қолдайтын оңшыл тұлғалардың оның азаматтығын алаяқтық жолмен алды деген негізсіз айыптауларынан кейін басталды. Омар бұл айыптауларды, соның ішінде бұрынғы күйеуі оның ағасы, оған тек АҚШ-та иммиграциялық мәртебе алуы үшін ғана үйленген деген айыптауларды да жоққа шығарады.
Федералды үкімет Омардың үйіне тінту кезінде оның телефонын тәркілеп, Омардың туыстарын қоса алғанда, оннан астам шақырту қағазын берген. Омардың адвокаттары федералды үкіметтен оның мүлкін қайтаруды және тінту кезінде жазылған кез келген аудио немесе бейнені сақтауды талап етті. Омар өзі мен отбасы Сомалидегі азаматтық соғыстан сегіз жасында қашып, Кениядағы босқындар лагерінде бірнеше жыл өткізгенін айтты. Ол отбасымен 1990 жылдары АҚШ-қа келген, ал оның заңгерлерінің айтуынша, 2000 жылы АҚШ азаматтығын алған.