Оңтүстік Африка Республикасында өткен жергілікті сайлауда билеуші Африка ұлттық конгресі (АНК) 31% дауыс жинап, партия тарихындағы ең нашар нәтижесін көрсетті. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

АНК жалпы дауыстың 31%-ын алды, бұл 2021 жылғы 46%-дан үштен бірге төмендеу және 20 жыл бұрынғы 65%-дан әлдеқайда аз. Партия тек Лимпопо провинциясында ғана көпшілік дауысқа ие болды, ал 2021 жылы алты провинцияда жеңіске жеткен еді. Сегіз қаланың тек екеуінде ғана ең көп дауыс жинады, бұрынғы сайлауда алтауында жеңімпаз атанған.

Демократиялық альянс (ДА) жалпы дауыстың 25%-ымен екінші орында, Кейптаун қаласындағы көпшілік бақылауын сақтап қалды. Бұрынғы президент Джейкоб Зуманың МК партиясы 10% дауыспен үшінші орында, Дурбан қаласында АНК-ны жеңіп, бірінші орынға шықты. Джулиус Малема басқаратын Экономикалық бостандық күресшілері (ЭБК) 6% дауыспен төртінші орында қалды.

«Бұл АНК үшін өте ауыр нәтиже», — деді партияның бас хатшысы Фикиле Мбалула сенбі күні. «Біз бұл апаттың келе жатқанын білдік, оған көз тіке қарап отырмыз. Сайлауға кіргенде, халқымыздың өмір сүру құны тым жоғары еді. Орта тап АНК-дан бет бұрды.»

Жексенбі күні түнде дауыс санау орталығына кірген Оңтүстік Африка президенті және АНК көшбасшысы Сирил Рамафоса: «Біз халықтың еркін қабылдаймыз, ол қаншалықты алаңдатарлық болса да. Біз қалаларымызда, метрополитендерімізде халық осылай сөйледі деп қабылдаймыз — бұл олардың үкімі, біз оны кішіпейілділікпен қабылдаймыз. Бұл алаңдатарлық құлдырау, мен оны осылай сипаттаймын», — деді.

Бұл АНК үшін жалғасып келе жатқан құлдырау. Партия 2024 жылғы ұлттық сайлауда 1994 жылы апартеид аяқталғаннан бері алғаш рет парламенттік көпшілігін жоғалтты. Содан кейін ол Ұлттық бірлік үкіметі (GNU) деп аталатын коалициялық үкімет құруға мәжбүр болды.

Осы жергілікті сайлауда Демократиялық альянс қалаларда айтарлықтай ілгерілеуге қол жеткізгенімен, оның жалпы дауыс үлесі 2021 жылғы 22%-дан аздап қана өсті және 2016 жылғы 27%-дан төмен болды.

Сайлаушылардың қатысуы 52% құрады, бұл 2021 жылғы 46%-дан жоғары. 2021 жылы сайлау Covid пандемиясы кезінде өткен болатын.

«Бұл сайлау АНК-ға ауыр хабар жеткізіп отыр», — деді саяси сарапшы Сьюзан Буйсен. «Бұл жергілікті муниципалдық деңгейде де, метрополитен деңгейінде де құлдырап бара жатқан АНК. Нәтижелер провинциялық және ұлттық деңгейде көрінгенде, біз АНК-ның қолдау деңгейінің барлық жерде қатты төмендегенін көреміз.»

Қолдаудың төмендеуінің басты себебі — ел бойынша су, электр және санитария сияқты қызметтер мен инфрақұрылымның нашарлығы. «Бұл үлкен мәселелер», — дейді Буйсен, «және олар қарапайым адамдардың өміріне, қала маңындағы аудандарда да, тауншиптерде де өте ауыр әсер етіп отыр.»

АНК үшін жалпы көрініс одан да мұңды. Партия келесі жылы жаңа көшбасшы сайлайды, өйткені Рамафосаның мерзімі аяқталуда. Ол 2029 жылғы келесі ұлттық сайлауға дейін ел президенті болып қалады, бірақ оның орнын басатын кандидаттар аз.

«Бұл Оңтүстік Африкадағы азаттық қозғалысы дәуірінің аяқталуы сияқты», — деді саяси сарапшы Уильям Гумеде, «және апартеид аяқталғаннан бергі азаттық қозғалысының үстемдігінің аяқталуы. Сондықтан АНК 2029 жылға қарай ең үлкен емес, екінші үлкен партия болуы мүмкін. Ол тіпті ұзақ ішкі күрес кезеңіне батуы мүмкін. Бұл Оңтүстік Африка саясаты үшін де, АНК үшін де жаңа дәуір.»

Сайлау дауыс беру үлгілерінде айтарлықтай өзгеріс әкелді: дәстүрлі түрде «ақ партия» ретінде танылған ДА көбірек қара нәсілді сайлаушылардың дауысын жинады. «Біз Оңтүстік Африкада нәсілден кейінгі дауыс беру үлгісіне қарай жылжып келеміз», — деді Гумеде.

Енді Оңтүстік Африка бірнеше күн бойы жергілікті коалициялар құрумен айналысады. Елдің қуат орталығы саналатын Гаутенг провинциясындағы үш метрополитен муниципалитеті ерекше назарда. АНК Йоханнесбург пен Претория қалаларында тіпті шеттетілуі мүмкін.

«Біз енді коалициялық елміз», — деді Гумеде. «Сайлаушылар айтқысы келгені: 'АНК соңғы үш онжылдықта үстемдік етті, олар билігін қоғамды жақсартуға пайдаланбады, сондықтан біз енді үстем партияларды қаламаймыз — ұлттық, провинциялық немесе жергілікті деңгейде болсын. Біз коалицияларды қалаймыз. Адамдардың бірлесіп жұмыс істегенін қалаймыз.'»

Партияларға нәтижелер жарияланған сәттен бастап коалициялар туралы келіссөз жүргізу үшін 14 күн беріледі.