Оңтүстік Африканың сыртқы істер министрі бұрынғы мемлекет басшыларының шетел сапарларына қатысты жаңа ережелер мен «көбірек ашықтықты» қолдануды қалайды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Парламентке ұсыныс бұрынғы президент Джейкоб Зуманың өткен айда Үндістанға жасаған сапарынан кейін жасалды. Сапар барысында ол оның үкіметін құлатуда маңызды рөл атқарған үлкен сыбайлас жемқорлық жанжалының ортасында тұрған делінетін бизнесмендердің бірімен кездесті.
Оның Аджай Гуптамен кездесуінен туындаған дау-дамай бір министрді Зума Оңтүстік Африкаға «ортаңғы саусағын» көрсетіп жатыр деп айтуға итермеледі.
Шамамен он жыл бұрын Гупта ағайындылары сол кездегі президент Зумамен тығыз байланыстарынан пайда тауып, Оңтүстік Африка саясатына әсер етті деп айыпталған. Екі тарап та кінәсін мойындамады.
Гупта отбасы 2018 жылы сот комиссиясы олардың «мемлекетті басып алу» деп аталатын жаппай алаяқтыққа қатысы бар деген айыптауларды тергей бастағаннан кейін Оңтүстік Африкадан кетті.
2022 жылы комиссия Зума Гупта отбасының талабы бойынша ел экономикасын басқаруға орталық болған министрлерді жалдап, жұмыстан шығарған деген қорытындыға келді.
Оңтүстік Африка билігі Аджай Гуптаға қатысты тұтқындау ордерін жоюға мәжбүр болды. Атұл мен Раджеш есімді екі кіші Гупта ағайындылары Біріккен Араб Әмірліктеріне (БАӘ) кетті, онда 2023 жылы сот Оңтүстік Африканың оларды экстрадициялау туралы өтінішін қабылдамады.
Зума содан бері бір кездері басқарған Африка ұлттық конгресінен (АНК) шығарылды және қазір оппозициялық uMkhonto we Sizwe (MK) партиясын басқарады.
Зуманың Үндістанға сапары кезінде 84 жастағы оңтүстік африкалық саясаткер мен Аджай Гуптаның үнді храмында түскен суреті жарияланды.
Оңтүстік Африканың Үндістандағы жоғарғы комиссары Анил Суклал да екеуімен бірге суретке түскен, содан бері ол елге шақырылды. Дипломат ешқандай кінәсін мойындамады.
Сыртқы істер министрі Рональд Ламола өз ведомствосы парламент пен президент кеңсесіне бұрынғы мемлекет басшыларының шетел сапарларына қатысты жаңа хаттамалар туралы ұсыныс жібергенін айтты.
Олар алдағы сапар туралы «қажетті қолдау деңгейін және онымен байланысты беделдік, саяси, дипломатиялық немесе қауіпсіздік тәуекелдерін негізделген бағалау үшін» «толық мәліметтерді» ұсынуы керек, деді ол сәрсенбідегі брифингте.
Бұл Зуманың шетел сапарлары дау тудырған алғашқы жағдай емес.
Өткен жылы ол Мароккоға барып, Солтүстік Африка елінің даулы Батыс Сахара аумағына қатысты талабын қолдап сөйледі - бұған Оңтүстік Африка қарсы.
Зума бұл сапарды MK жетекшісі ретінде жасады, бірақ Марокко сыртқы істер министрімен кездесуде Оңтүстік Африка туының алдында суретке түсіп, Батыс Сахара мәселесін көтерді.
Оңтүстік Африка бұл сапарды айыптап, Мароккоға ресми дипломатиялық наразылық білдірді.