Нью-Йорк қалалық кеңесі Орталық саябақтағы ат арбаларына 2028 жылдың маусымынан бастап тыйым салу туралы шешім қабылдады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Ат арбалары 160 жылдан астам уақыт бойы Манхэттеннің ең танымал саябағында дәстүрлі туристік аттракцион болып келді, бірақ жануарлардың әл-ауқаты мен қоғамдық қауіпсіздік мәселелеріне байланысты даулы тақырыпқа айналды. Қалалық кеңестің дауыс беруі бейсенбіде өтіп, тыйымды қолдады. Бұл бастаманы мэр Зохран Мамдани қолдап отыр, ол сала қызметкерлері үшін өтпелі жоспар әзірлеуге көмектесетінін мәлімдеді.
Орталық саябақта шамамен 200 ат арба жүргізушісі жұмыс істейді. Олардың бірі — 28 жастағы Алексе Лоусон, ол алты жылдан бері өз атымен арба айдайды. Ол тыйым туралы естігеннен бері алаңдаушылық танытып отыр. «Мен атымды не істеймін? Сен маған онымен енді жұмыс істей алмайсың дейсің бе? Оның денсаулығын қалай қамтамасыз етемін?» — деп сұрайды ол.
Лоусон сияқты жүргізушілер жаңа жұмысқа көшуді қаламайтындарын және аттарына қатыгездік көрсетілді деген айыптауларды жоққа шығаратындарын айтады. Алайда көптеген нью-йорктықтар мен туристер тыйымды құптап отыр. «Саябақтың ортасында өлген аттардың бірнеше жағдайы болды. Оларға күтім жасалмайтыны анық көрінеді», — дейді Нью-Йорк тұрғыны Рон Цур.
Манхэттен округі әкімінің кеңсесінің мәліметінше, 1982 жылдан бері Орталық саябақта жұмыс істеген 40 ат қызып кету және соқтығысу сияқты себептерден өлген. Бұған дейін де қала билігі жануарлар құқығын қорғаушылардың қысымымен тыйым салуға әрекеттенген, бірақ қалалық кеңес мүшелері мен кәсіподақтардың қарсылығына тап болған.
Биылғы жазда тыйым қозғалысы жаңа серпін алды: маусым айында Үндістаннан отбасымен келген 18 жастағы турист Романч Махаджан арбада отырған кезде ат үркіп, ол құлап қаза тапты. Жоспарланған тыйым «Романч заңы» деп аталып, сондай-ақ биыл Орталық саябақта улы өсімдік жеп өлген Дениз есімді аттың өліміне де қатысты.
Орталық саябақты басқаратын және тыйымды қолдайтын коммерциялық емес ұйым Central Park Conservancy соңғы 13 айда жеті «атқа қатысты оқиға» болғанын хабарлады. Мамыр айында үріккен ат басқа арбаға соғылып, оны аударып кеткен соң жүргізуші ауруханаға түскен. Қаңтар айында Дестини есімді ат саябақ маңында көлік қозғалысына шығып, бірнеше көліктің соқтығысуына әкелген.
Алты аты бар Лоусон Нью-Йорк арбалары елдегі ең қатаң реттелгендердің бірі екенін және аттарға бұл жұмыс ұнайтынын атап өтті. «Олар жабдықталған жануарды көргенде тұзақ көреді. Жұмысты қорқынышты нәрсе деп санайды. Ал аттар — жұмыс жануарлары», — дейді ол.
12 жылдан бері арба айдайтын Медет Фидан да өз атына бауыр басып қалған. Ол қатыгездік айыптауларын күлкі деп атайды. «Мен аттарыммен әйелім мен балаларымнан да көп уақыт өткіземін. Олар маған атымды қинадың дейді? Ешқашан», — дейді ол. Фидан билік жүргізушілермен және саланың басқа да өкілдерімен жеке сөйлеспей тыйым салып жатқанына ашулы. «Егер мені тыңдамасаң, қалайша келіп менің бизнесімді жоясың, отбасымның күнкөрісін жоясың?» — деп сұрайды ол.
Қалалық кеңес шілде айында тыңдау өткізіп, қауымдастық мүшелерін, соның ішінде ат арба жүргізушілерін пікір білдіруге шақырды. Ат арбаларын жою туралы заң жобасы «саланы өтпелі кезеңге дайындау шеңберін» ұсынады, оған ықтимал жұмысқа орналастыру, оқыту, мансаптық кеңес беру және қаржылық өтемақы кіреді. Мэр Мамданидің өкілі оның кеңсесі осы қызметкерлер үшін жаңа жұмыс табу жоспарына қатысып жатқанын айтты. Жүргізушілердің қалалық кеңестегі тыңдауда айтқан сөздеріне сәйкес, олар жылына шамамен 60 000-70 000 доллар табады.
Алайда жүргізушілерді ұсынатын Transport Workers Union кәсіподағы жоспарда кепілдіктер, соның ішінде өтемақы жоқ екенін және жұмысшылар «экономикалық тұрғыдан жойылатынын» мәлімдеді. Кәсіподақ сонымен қатар аттарды ақырында бағып-қағатын жеке тұлғалар мен ұйымдарға қаржыландырудың жетіспейтініне алаңдаушылық білдірді. Олар жыл сайын мыңдаған ат сою аукциондарына түсетінін алға тартады. Заң жобасы аттарды союға немесе ұқсас жұмысқа сатуға тыйым салады.
Арба жүргізушілері аттарының денсаулығына адал екенін айтқанымен, жануарлардың әл-ауқатына қатысты алаңдаушылық қалада ондаған жылдар бойы айтылып келеді.