Nvidia компаниясының бас директоры Дженсен Хуангтың өз компаниясы тарапынан тергеліп жатқаны белгілі болды. Ол Сингапурдағы деректер орталығы компаниясының бұрынғы бас директоры Алиса Хуангпен (туыстық қатынасы жоқ) некеден тыс байланыста болған деген айып тағылып отыр, ал Алиса Хуанг Қытай тыңшысы делінеді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Бұл жаңалық тек отбасылық жанжал емес — ол технология, геосаясат және ұлттық қауіпсіздік тоғысқан мәселеге айналды. АҚШ Қытаймен ең үздік жасанды интеллект модельдерін жасау үшін қатты бәсекелесіп жатыр. АҚШ президенті Дональд Трамптың айтуынша, «AI-ды кім жеңсе, сол жеңеді». Ол неғұрлым озық AI технологиясы бар ел ең көп пайда көреді және әлемдегі ең қуатты мемлекетке айналады деп санайды.
Nvidia AI үшін ең үздік чиптерді шығарады, сондықтан сұраныс өте жоғары. Компанияның деректер орталықтарына арналған соңғы жабдығының бір данасы 37 000 фунт стерлингтен (50 000 доллар) басталады. Орташа немесе үлкен нысанда жүздеген осындай құрылғы болуы мүмкін.
АҚШ әкімшілігі бастапқыда Nvidia-ның жаңа құрылғыларына экспорттық тыйым салып, Қытайдың олардың артықшылықтарын пайдалануына жол бермеуге тырысты. Кейін ережелерді біршама жеңілдетті. Алайда Алиса Хуангтың басшылық еткен Megaspeed компаниясы оларды заңсыз жеткізуге қатысқан болуы мүмкін деген болжамдар бар. Bloomberg агенттігінің хабарлауынша, компания 2025 жылдың қарашасында миллиардтаған долларға Nvidia технологиясын сатып алған. Megaspeed оны заңсыз пайдаланғанын жоққа шығарады.
Дженсен Хуанг екі ел арасындағы экспорттық ережелерді жеңілдету үшін көп жұмыс істеді. Ол AI жарысы маңызды емес және Қытайдың АҚШ технологиясына тәуелді болуы жаман емес деген жалпы пікірге қарсы шықты. «Трамп президент Америка жеңсін деп, Си президент Қытай жеңсін деп қалайды, екеуі де жеңіске жете алады», — деді ол былтыр BBC-ге.
Nvidia акциялары тергеу туралы хабардан кейін құлдырады. Компанияға қазір Алиса Хуанг Дженсен арқылы компанияның соңғы технологиясына арнайы қол жеткізді ме, жоқ па, егер иә болса, оны Бейжіңмен немесе басқалармен бөлісті ме деген қиын сұрақтарға жауап беруге тура келеді. Олардың байланысы қашан басталып, қашан аяқталғаны белгісіз, бірақ Дженсен мен Алисаның бірге түскен көптеген суреттері мен видеолары бар. Қытай оның тыңшылықпен айналысқанын жоққа шығарады.
Экономикалық тыңшылыққа қызығушылық жаңа емес және тек Қытайға тән емес. Алайда көптеген батыс елдері Қытай оны үлкен ауқымда жүргізеді, технологиялық құралдар мен жеке компанияларға енгізілген агенттерді пайдаланады деп мәлімдейді. Қытайдың Nvidia чиптерінің едәуір санына қол жеткізіп, оларды пайдалануы немесе бөлшектеп, өз нұсқаларын жасауды үйренуі Трамп әкімшілігін қатты ашуландырар еді.
Дженсен Хуангтың қолы жеткен ұлттық қауіпсіздік ақпараты да ықтимал жарылыс болуы мүмкін. Ол АҚШ элитасының ең жоғарғы деңгейінде әрекет ететін адам — Ақ үйге ескертусіз кіріп, Трамппен шай іше алатын санаулы адамның бірі. Оның ықпалы, қолжетімділігі және қуатты достары бар. Оған құпиялар бөліскен болуы әбден мүмкін.
Nvidia әзірге оның бірдеңе бергені туралы дәлел жоқ дейді және ішкі тергеу бастады. Хуанг ынтымақтасатынын және жұмысын сақтап қалғысы келетінін айтады. Алайда ол Nvidia-ның өз мінез-құлық кодексін бұзған, онда компания мүшелері клиенттермен қарым-қатынас жасамауы керек делінген. Қазір оны Nvidia директорлар кеңесі де, Трамп та қолдап отыр. Трамп оны «абыройлы» деп сипаттап, болған оқиғаның себебі болуы керек деп болжады. Nvidia акциялары төмендеді, бірақ апатты түрде құлдыраған жоқ, бұл акционерлердің компаниядан жаппай кетіп жатпағанын көрсетеді.
Әлсіреген Nvidia-мен AI индустриясы сөзсіз баяуырақ болады. Ал Дженсенді қуып шыққан жағдайда оның орнын басатын табиғи мұрагер жоқ. Хуанг Nvidia-ны 30 жылдан астам басқарды — көпшілік үшін ол — Nvidia. Ол компанияны бірнеше дағдарыстан алып шықты және AI сәнге айналмай тұрып, компанияның осы бағытқа назар аударуы оның шешімі еді.