Норвегия бейбіт уақыттағы ең қанды лаңкестік шабуылдың 77 құрбанына арналған жаңа ескерткішті ашты, бұл оқиғаның 15 жылдығына бірнеше күн қалғанда. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
2011 жылғы 22 шілдеде неонацист Андерс Брейвик Ослодағы көлік бомбасымен сегіз адамды өлтіріп, Утөя аралындағы жастар лагерінде тағы 69 адамды – негізінен жасөспірімдерді – атып өлтірді. Тағы жүздеген адам жарақат алды. Бұл Норвегияның соңғы тарихындағы ең ауыр қылмыс болды.
Жексенбі күні аман қалғандар мен құрбандардың туыстары Ослода Утөя аралына тән құсты бейнелейтін үлкен көркем туындының ашылуына жиналды. Суретшінің айтуынша, бұл жұмыс екі мақсатты көздейді: құрбандарды еске алу және қоғамды шабуылға шабыттандырған оңшыл экстремистік идеологияларға қарсы демократиялық төзімділік актісіне тарту.
Заманауи көркем туынды үлкен көк болат жақтаудан тұрады, ол 12 метр (39 фут) биіктіктегі тас мозаиканы қолдайды, онда кішкентай су құсы, сондай-ақ суда шағылысқан сабан мен таяқшалар бейнеленген. «Upholding» деп аталатын мемориал Ослоның жаңартылған үкіметтік ауданында, 2011 жылғы шабуылды бастаған бомба жарылысы болған жерге жақын орналасқан.
Суретші Матиас Фалдбаккен құсты Утөя аралында көргенін айтты. Аралда өлтірілгендердің көпшілігі Норвегиялық Лейбористік партияның жастар қанаты AUF-қа қатысқан жасөспірімдер еді. Барлық 77 құрбанның есімдері мемориалға ойылып жазылған.
«2011 жылғы 22 шілде жеке адамдарға ғана емес, біздің демократиямызға да жасалған қатыгез шабуыл болды», – деді құрбандар мен аман қалғандарды қолдау тобының басшысы Мерете Стамнесхаген AFP агенттігіне берген сұхбатында.
Норвегияның ханзадасы Хаакон мен үкімет өкілдері де жексенбі күні Ослодағы ашылу рәсіміне қатысты. Хаакон сондай-ақ шабуылдарға арналған Норвегияның ұлттық мемориалы және білім беру орталығы – жаңа 22 шілде орталығына барды.
2012 жылы Брейвик 21 жылға бас бостандығынан айырылды, бұл Норвегия соты тағайындай алатын ең жоғары мерзім, бірақ ол қауіп деп танылған кезде ұзартылуы мүмкін. Жылдар бойы Брейвик өз үкімінің шарттарына дау айтты. 2016 жылы ол Норвегияға қарсы адам құқықтары бойынша істі ішінара жеңіп алды, бірақ келесі жылы бұл шешім күшін жойды. 2022 жылы ол шартты түрде босату туралы өтінішінде сәтсіздікке ұшырады, сот оның өзгермегенін және қоғам үшін қауіп болып қала беретінін шешті. 2024 жылы ол оқшаулау туралы шағыммен үкіметке қарсы сот ісінде жеңіліс тапты, өйткені ол қауіпсіздік себептерімен басқа тұтқындардан бөлек ұсталады.