Нигериялықтар елдің және құрлықтың ең бай адамы Алико Данготе салған энергетикалық бизнестің бір бөлігіне ие болуға құмартып отыр. Дүйсенбіде оның алып мұнай зауытының 4 миллиардтан астам акциясы — компанияның 3%-дан сәл астамы — нарыққа шықты. Бұл Африкадағы осы түрдегі ең ірі сатылым. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Ең аз сатып алу мөлшері — шамамен 4 долларға (3 фунт) 10 акция. Бұл компанияның өте аз бөлігін ғана құраса да, көптеген адам қазір жаңадан тапқан (ішінара) иелік мәртебесін тойлап, әзілдеп жүр.

Танымал әлеуметтік желідегі бейнелердің бірінде нигериялық жүргізуші Данготе компаниясының жүк көлігін тоқтатып, компания мүлкіне немқұрайлы қарамауды ескертеді. Басқа мемдерде инвесторлар Данготеге қоңырау шалып, бизнес мәселелерін талқылауға тырысады. Ал «Янготе» термині — хауса тіліндегі «бәріміздің үлесіміз бар» дегенді білдіретін сөз ойыны — әлеуметтік желілерде трендке айналды.

Алғашқы жария ұсыныс (IPO) басталған бірінші күні жоғары сұранысқа шыдамай, инвестициялық қосымшалар істен шықты. Ең танымал инвестор құралдарының бірін ұсынатын Bamboo кейін кешірім сұрап: «Біз сізді қиындыққа тап қылғанымызды білеміз», — деді.

Қоғамдық істер жөніндегі талдаушы Жамил Убах нигериялықтардың бірдеңеге бұлай қуанғанын сирек көргенін айтты. Ол бұл көбіне күнкөріс үшін күресетін халық үшін үлкен байлыққа жол ашуы мүмкін деген арманды қоректендіреді деп есептейді.

«Қарапайым адамның үміті — ақшасы үлкен нәрсеге айналады, және бұл экономика нашар кезде болып жатқанын ұмытпаңыз», — деді ол BBC-ге.

Данготе мұны жүргізушілер, аспаздар, тазалаушылар мен қызметшілер үлкен істің бөлігі болу мүмкіндігіне ие болатын «халықтың IPO-сы» болғанын қалады.

Жиырма бес жастағы киім сатушы Идрис Лавал Муса алғаш рет қор биржасынан акция сатып алып, 40 акцияға 21 000 найра (16 доллар; 12 фунт) инвестициялағанын айтты.

«Бұл енді Данготе емес, „Янготе“ — компания енді біздікі», — деді ол күліп.

«Мен кәсібім бойынша саудагермін, акциялардың бағасы көтерілгенін көрсем, сатамын», — деп қосты ол.

Бұл танымалдылық сонымен қатар мобильді сауда платформаларын, криптовалюталар мен цифрлық жинақ өнімдерін қабылдаған жас нигериялықтар арасындағы өсіп келе жатқан инвестициялық мәдениетті көрсетеді. Бірақ мүмкіндікті жіберіп алу қорқынышы кейбіреулерді инвестициялық бизнеске итермелеген болуы мүмкін.

IPO алдында әлеуметтік желілер қаржылық әңгімелерге толы болды. Адамдар жазылу нұсқаулықтарын бөлісіп, бағалау көрсеткіштерін талқылап, достары мен отбасын қатысуға шақырды.

Бірақ қызуға толы ортада сарапшылар тәуекелдер бар екенін ескертті — акциялардың құны төмендеуі де мүмкін, бұл адамдардың инвестициясының бір бөлігін немесе барлығын жоғалтуына әкелуі мүмкін.

Қаржылық талдаушы Шуайб Увайс әлеуетті инвесторлар IPO-ны байлыққа кепілді жол ретінде қарастырудан аулақ болуы керек деді. Ол адамдарды шикі мұнай жеткізілімінің бұзылуы, операциялық қиындықтар, реттеушілік өзгерістер және тазартылған мұнай өнімдеріне сұраныстың ауытқуы сияқты зауыттың болашақ жұмысына әсер етуі мүмкін факторларды ескеруге шақырды.

«Егер компания шикізатын табуда қандай да бір себеппен қиындыққа тап болса, қиындықтар туындауы мүмкін», — деді ол BBC-ге.

Соған қарамастан, IPO адамдарға осы отандық табыс тарихының бөлігі болу мүмкіндігін берді. Лагостың шетіндегі Данготе зауыты екі жыл бұрын жұмысын бастап, қазір күніне шамамен 700 000 баррель шикі мұнай өңдейді және Нигерия мұнай секторының тағдырын өзгертті.

Жақында ғана Африканың ең ірі шикі мұнай өндірушісінің өңдеу қуаты болмай, дайын өнімді импорттауға мәжбүр болды. Енді Данготе зауыты ішкі сұраныстың көп бөлігін қамтамасыз етеді.

Бірақ Данготе үшін акция ұсынысы — бизнестің өсуін қаржыландыру үшін ақша тарту туралы, енді елдің шағын магнаттары да мұны қолдай алады.