Нидерландтың жетекші Dikke van Dale сөздігі өзінің жаңа онлайн басылымында лабия үшін «vulvalippen» деген жаңа терминді енгізетінін мәлімдеді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Бұған дейін қолданылып келген «schaamlippen» термині «ұят еріндері» деп аударылады. Кейбіреулер үшін бұл — ескірген және стигма жүктелген сансыз мысалдардың бірі ғана.
Еуропалық науқаншылар әйелдердің денесі, сексуалдылығы және денсаулығы туралы сөйлесуде қолданылатын терминдерді қайта жазуға көптен бері шақырып келеді. Оларды біріктіретін нәрсе — мизандриялық немесе айыптаушы деп саналатын терминдерден бас тарту ниеті.
«Тіл біздің өзімізді қалай көретінімізді қалыптастырады», — дейді «schaam» немесе «ұят» деген сөздерді қолданатын терминдерге қарсы Schaamteloos науқанының негізін қалаушылардың бірі Шари Кляйн.
«Адамдардың бейтарап, анатомиялық тұрғыдан дұрыс сөзге ие болуы өте маңызды — саналы немесе санасыз түрде ұятқа байланыстырылатын сөзге емес», — дейді ол.
Vulvalippen терминін қолдануға шақыру жаңа емес, бірақ науқаншылардың айтуынша, оның сөздікке енуі қоғамның «ақыры өзгеріске дайын» екендігінің белгісі болуы мүмкін.
Нидерландтың танымал феминистік тобы Dolle Mina мүшесі Эстер Ван дер Валк бұл сонымен қатар секс-позитивтілік және дене шеймингін азайту туралы екенін айтады.
Науқанның келесі қадамдары — дәрігерлер мен шенеуніктерді vulvalippen терминін парақшалар мен консультацияларда қолдануға көндіру.
Сөздіктің редакторы Тон ден Боон vulvalippen терминін қосу негізді деп санайды, өйткені ол тілде барған сайын орнығып келеді және бұқаралық ақпарат құралдарында, биология оқулықтарында, медициналық парақшаларда жиі қолданылады, тіпті ветеринариялық медицинада да кездеседі.
Бірақ оның кеңінен қабылдануы әлі белгісіз.
Ерлер мен әйелдерге қатысты басқа да нидерланд сөздері ұқсас коннотацияларға ие болуы мүмкін — «schaam haar» (шап еті немесе ұят шашы) немесе «schaam been» (шап сүйегі немесе ұят сүйегі) және тіпті «schaam lice» (шап биттері) сияқты.
Алайда сыншылардың айтуынша, сөзді өзгерту адамдардың өмірін міндетті түрде өзгертпейді.
Науқан Германиядағы әрекеттерге ұқсайды, онда 2018 жылы журналистер Гунда Виндмюллер мен Митху Саньял «Shamlippen» терминін «Vulvalippen» деп өзгерту үшін петиция бастаған.
Виндмюллердің айтуынша, ол гинеколог әйелдердің денесі туралы сөйлескенде және медициналық тексеруден өткенде тартатын ұяты туралы айтқаннан кейін осыған мәжбүр болған.
Мақаласын жазу кезінде ол ұят деген сөзді қоспай, анатомияны атап өту мүмкін еместігін түсінген.
«Vulvalippen» әлі неміс сөздігіне енбеген, бірақ Виндмюллер оны әңгімелерде, мектеп оқулықтарында және әйелдер журналдарында кездестірген.
Оның үміті — нидерландтық қадам өз елінде қолдау тудырады.
Сол сияқты, Швецияда 2009 жылғы науқаннан кейін академиялық сөздікке «қынап пердесі» үшін жаңа сөз қосылды.
Сексуалдық білім беру қауымдастығы (RFSU) дәстүрлі «mödomshinna» терминін, яғни «қыздық терісі» немесе «пәктік мембранасы» деп аударылатынын, анатомиялық тұрғыдан дәл емес және қынап пердесі мен пәктік туралы мифтерді жоюға ешқандай ықпал етпейді деп санады.
Жаңа «slidkrans» термині «қынаптық корона» деп аударылады — бұл қынап пердесінің бір рет үзілетін пломба емес, сақина тәрізді тін қатпарлары екенін көрсетеді.
«Жаңа сөзбен біз әйелдердің сексуалдылығы мен бостандығын бақылауға тырысатын мифтерге қарсы тұра аламыз», — дейді RFSU өкілі Соня Гадери.
Гадеридің айтуынша, slidkrans әсіресе денсаулық сақтау мамандары мен жастар клиникаларында қолданылады, бірақ «әлеуметтік конструкцияларды өзгерту қажеттілігін» көрсететін жалған ақпарат әлі де бар.
Ұлыбританияда феминистік подкаст жүргізушісі Никола Денсон-Эллиотт «гистерэктомия» (жатырды хирургиялық жолмен алу) сөзін «утерэктомия» деп ауыстыру үшін петиция бастаған.
Ол, басқалар сияқты, гистерэктомияның гистериямен тілдік байланысы бар екенін, ол бір кездері әйелдердегі эмоционалдық шамадан тыс ауру ретінде қарастырылғанын айтады және «эмоциямен байланысты» емес, «анатомиялық тұрғыдан дұрыс термин» қалайды.
Петицияда бұл «медициналық мизандрия» деп сипатталып, «Әйелдер өздерін құрметтейтін терминологияға лайық» деп қосылған.
Лингвистика зерттеушісі доктор Бет Мэлори кез келген өзгерістер алдын ала зерттелуі керек деп санайды.